Sundarakanda Sarga (Chapter) 1 – సుందరకాండ – ప్రథమ సర్గః

తతో రావణనీతాయాః సీతాయాః శత్రుకర్శనః |
ఇయేష పదమన్వేష్టుం చారణాచరితే పథి || ౧

దుష్కరం నిష్ప్రతిద్వంద్వం చికీర్షన్కర్మ వానరః |
సముదగ్రశిరోగ్రీవో గవాంపతిరివాఽఽబభౌ || ౨

అథ వైడూర్యవర్ణేషు శాద్వలేషు మహాబలః |
ధీరః సలిలకల్పేషు విచచార యథాసుఖమ్ || ౩

ద్విజాన్విత్రాసయన్ ధీమానురసా పాదపాన్ హరన్ |
మృగాంశ్చ సుబాహున్నిఘ్నన్ ప్రవృద్ధ ఇవ కేసరీ || ౪

నీలలోహితమాంజిష్ఠపత్రవర్ణైః సితాసితైః |
స్వభావవిహితైశ్చిత్రైర్ధాతుభిః సమలంకృతమ్ || ౫

కామరూపిభిరావిష్టమభీక్ష్ణం సపరిచ్ఛదైః |
యక్షకిన్నరగంధర్వైర్దేవకల్పైశ్చ పన్నగైః || ౬

స తస్య గిరివర్యస్య తలే నాగవరాయుతే |
తిష్ఠన్కపివరస్తత్ర హ్రదే నాగ ఇవాబభౌ || ౭

స సూర్యాయ మహేంద్రాయ పవనాయ స్వయంభువే |
భూతేభ్యశ్చాంజలిం కృత్వా చకార గమనే మతిమ్ || ౮

అంజలిం ప్రాఙ్ముఖః కృత్వా పవనాయాత్మయోనయే |
తతో హి వవృధే గంతుం దక్షిణో దక్షిణాం దిశమ్ || ౯

ప్లవంగప్రవరైర్దృష్టః ప్లవనే కృతనిశ్చయః |
వవృధే రామవృద్ధ్యర్థం సముద్ర ఇవ పర్వసు || ౧౦

నిష్ప్రమాణశరీరః సన్ లిలంఘయిషురర్ణవమ్ |
[** ప్రగృహ్యం బలవాన్బాహూ లంకామభిముఖః స్థితః |**]
బాహుభ్యాం పీడయామాస చరణాభ్యాం చ పర్వతమ్ || ౧౧

స చచాలాచలశ్చాపి ముహూర్తం కపిపీడితః |
తరూణాం పుష్పితాగ్రాణాం సర్వం పుష్పమశాతయత్ || ౧౨

తేన పాదపముక్తేన పుష్పౌఘేణ సుగంధినా |
సర్వతః సంవృతః శైలో బభౌ పుష్పమయో యథా || ౧౩

తేన చోత్తమవీర్యేణ పీడ్యమానః స పర్వతః |
సలిలం సంప్రసుస్రావ మదం మత్త ఇవ ద్విపః || ౧౪

పీడ్యమానస్తు బలినా మహేంద్రస్తేన పర్వతః |
రీతీర్నిర్వర్తయామాస కాంచనాంజనరాజతీః || ౧౫

ముమోచ చ శిలాః శైలో విశాలాః సమనః శిలాః |
మధ్యమేనార్చిషా జుష్టో ధూమరాజీరివానలః || ౧౬

గిరిణా పీడ్యమానేన పీడ్యమానాని సర్వతః |
గుహావిష్టాని భూతాని వినేదుర్వికృతైః స్వరైః || ౧౭

స మహాసత్త్వసన్నాదః శైలపీడానిమిత్తజః |
పృథివీం పూరయామాస దిశశ్చోపవనాని చ || ౧౮

శిరోభిః పృథుభిః సర్పా వ్యక్తస్వస్తికలక్షణైః |
వమంతః పావకం ఘోరం దదంశుర్దశనైః శిలాః || ౧౯

తాస్తదా సవిషైర్దష్టాః కుపితైస్తైర్మహాశిలాః |
జజ్జ్వలుః పావకోద్దీప్తా బిభిదుశ్చ సహస్రధా || ౨౦

యాని చౌషధజాలాని తస్మిన్ జాతాని పర్వతే |
విషఘ్నాన్యపి నాగానాం న శేకుః శమితుం విషమ్ || ౨౧

[** అధిక శ్లోకాః –
అపరే తు మహాకాయా వమన్తోఽగ్నిం స్వతేజసా |
కన్దరేభ్యో వినిష్పేతుః కపిపాదనిపీడితాః ||
గిరేరాక్రమమాణస్య తరవస్తరుణాంకురాః |
ముముచుః పుష్పవర్షాణి వ్యక్తముత్పలగన్ధినః ||
గైరికాఞ్జనసంజుష్టా హరితాలసమావృతాః |
వ్యదీర్యన్త గిరేస్తస్య శిలాస్తాః సమనశ్శిలాః ||
సచన్దనారుణస్తామ్రశ్చిత్రః కాననధాతుభిః |
క్షిప్రః శిఖినిభైర్దీపైర్దీప్తగైరికధాతుభిః ||
**]

భిద్యతేఽయం గిరిర్భూతైరితి మత్త్వా తపస్వినః |
త్రస్తా విద్యాధరాస్తస్మాదుత్పేతుః స్త్రీగణైస్సహ || ౨౨

పానభూమిగతం హిత్వా హైమమాసవభాజనమ్ |
పాత్రాణి చ మహార్హాణి కరకాంశ్చ హిరణ్మయాన్ || ౨౩

లేహ్యానుచ్చావచాన్ భక్ష్యాన్ మాంసాని వివిధాని చ |
ఆర్షభాణి చ చర్మాణి ఖడ్గాంశ్చ కనకత్సరూన్ || ౨౪

కృతకంఠగుణాః క్షీబా రక్తమాల్యానులేపనాః |
రక్తక్షాః పుష్కరాక్షాశ్చ గగనం ప్రతిపేదిరే || ౨౫

హారనూపురకేయూరపారిహార్యధరాః స్త్రియః |
విస్మితాః సస్మితాస్తస్థురాకాశే రమణైః సహ || ౨౬

దర్శయన్తో మహావిద్యాం విద్యాధరమహర్షయః |
సహితాస్తస్థురాకాశే వీక్షాంచక్రుశ్చ పర్వతమ్ || ౨౭

శుశ్రువుశ్చ తదా శబ్దమృషీణాం భావితాత్మనామ్ |
చారణానాం చ సిద్ధానాం స్థితానాం విమలేఽంబరే || ౨౮

ఏష పర్వతసంకాశో హనుమాన్మారుతాత్మజః |
తితీర్షతి మహావేగః సముద్రం మకరాలయమ్ || ౨౯

రామార్థం వానరార్థం చ చికీర్షన్కర్మ దుష్కరమ్ |
సముద్రస్య పరం పారం దుష్ప్రాపం ప్రాప్తుమిచ్ఛతి || ౩౦

ఇతి విద్యాధరాః శ్రుత్వా వచస్తేషాం మహాత్మనామ్ |
తమప్రమేయం దదృశుః పర్వతే వానరర్షభమ్ || ౩౧

దుధువే చ స రోమాణి చకంపే చాచలోపమః |
ననాద సుమహానాదం సుమహానివ తోయదః || ౩౨

ఆనుపూర్వ్యేణ వృత్తం చ లాంగూలం రోమభిశ్చితమ్ |
ఉత్పతిష్యన్విచిక్షేప పక్షిరాజ ఇవోరగమ్ || ౩౩

తస్య లాంగూలమావిద్ధమాత్తవేగస్య పృష్ఠతః |
దదృశే గరుడేనేవ హ్రియమాణో మహోరగః || ౩౪

బాహూ సంస్తంభయామాస మహాపరిఘసన్నిభౌ |
ససాద చ కపిః కట్యాం చరణౌ సంచుకోచ చ || ౩౫

సంహృత్య చ భుజౌ శ్రీమాన్ తథైవ చ శిరోధరామ్ |
తేజః సత్త్వం తథా వీర్యమావివేశ స వీర్యవాన్ || ౩౬

మార్గమాలోకయన్దూరాదూర్ధ్వం ప్రణిహితేక్షణః |
రురోధ హృదయే ప్రాణానాకాశమవలోకయన్ || ౩౭

పద్భ్యాం దృఢమవస్థానం కృత్వా స కపికుంజరః |
నికుంచ్య కర్ణౌ హనుమానుత్పతిష్యన్మహాబలః |
వానరాన్వానరశ్రేష్ఠ ఇదం వచనమబ్రవీత్ || ౩౮

యథా రాఘవనిర్ముక్తః శరః శ్వసనవిక్రమః |
గచ్ఛేత్తద్వద్గమిష్యామి లంకాం రావణపాలితామ్ || ౩౯

న హి ద్రక్ష్యామి యది తాం లంకాయాం జనకాత్మజామ్ |
అనేనైవ హి వేగేన గమిష్యామి సురాలయమ్ || ౪౦

యది వా త్రిదివే సీతాం న ద్రక్ష్యామ్యకృతశ్రమః |
బద్ధ్వా రాక్షసరాజానమానయిష్యామి రావణమ్ || ౪౧

సర్వథా కృతకార్యోఽహమేష్యామి సహ సీతయా |
ఆనయిష్యామి వా లంకాం సముత్పాట్య సరావణామ్ || ౪౨

ఏవముక్త్వా తు హనుమాన్వానరాన్వానరోత్తమః |
ఉత్పపాతాథ వేగేన వేగవానవిచారయన్ |
సుపర్ణమివ చాత్మానం మేనే స కపికుంజరః || ౪౩

సముత్పతతి తస్మింస్తు వేగాత్తే నగరోహిణః |
సంహృత్య విటపాన్సర్వాన్సముత్పేతుః సమన్తతః || ౪౪

స మత్తకోయష్టిభకాన్ పాదపాన్ పుష్పశాలినః |
ఉద్వహన్నూరువేగేన జగామ విమలేఽంబరే || ౪౫

ఊరువేగోద్ధతా వృక్షా ముహూర్తం కపిమన్వయుః |
ప్రస్థితం దీర్ఘమధ్వానం స్వబన్ధుమివ బాన్ధవాః || ౪౬

తమూరువేగోన్మథితాః సాలాశ్చాన్యే నగోత్తమాః |
అనుజగ్ముర్హనూమన్తం సైన్యా ఇవ మహీపతిమ్ || ౪౭

సుపుష్పితాగ్రైర్బహుభిః పాదపైరన్వితః కపిః |
హనుమాన్పర్వతాకారో బభూవాద్భుతదర్శనః || ౪౮

సారవన్తోఽథ యే వృక్షా న్యమజ్జన్ లవణాంభసి |
భయాదివ మహేంద్రస్య పర్వతా వరుణాలయే || ౪౯

స నానాకుసుమైః కీర్ణః కపిః సాంకురకోరకైః |
శుశుభే మేఘసంకాశః ఖద్యోతైరివ పర్వతః || ౫౦

విముక్తాస్తస్య వేగేన ముక్త్వా పుష్పాణి తే ద్రుమాః |
అవశీర్యన్త సలిలే నివృత్తాః సుహృదో యథా || ౫౧

లఘుత్వేనోపపన్నం తద్విచిత్రం సాగరేఽపతత్ |
ద్రుమాణాం వివిధం పుష్పం కపివాయుసమీరితమ్ |
తారాచితమివాకాశం ప్రబభౌ స మహార్ణవః || ౫౨

పుష్పౌఘేణానుబద్ధేన నానావర్ణేన వానరః |
బభౌ మేఘ ఇవాకాశే విద్యుద్గణవిభూషితః || ౫౩

తస్య వేగసమాధూతైః పుష్పైస్తోయమదృశ్యత |
తారాభిరభిరామాభి-రుదితాభిరివాంబరమ్ || ౫౪

తస్యాంబరగతౌ బాహూ దదృశాతే ప్రసారితౌ |
పర్వతాగ్రాద్వినిష్క్రాన్తౌ పంచాస్యావివ పన్నగౌ || ౫౫

పిబన్నివ బభౌ చాపి సోర్మిజాలం మహార్ణవమ్ |
పిపాసురివ చాకాశం దదృశే స మహాకపిః || ౫౬

తస్య విద్యుత్ప్రభాకారే వాయుమార్గానుసారిణః |
నయనే విప్రకాశేతే పర్వతస్థావివానలౌ || ౫౭

పింగే పింగాక్షముఖ్యస్య బృహతీ పరిమణ్డలే |
చక్షుషీ సంప్రకాశేతే చంద్రసూర్యావివోదితౌ || ౫౮

ముఖం నాసికయా తస్య తామ్రయా తామ్రమాబభౌ |
సంధ్యయా సమభిస్పృష్టం యథా తత్సూర్యమండలమ్ || ౫౯

లాంగూలం చ సమావిద్ధం ప్లవమానస్య శోభతే |
అంబరే వాయుపుత్రస్య శక్రధ్వజ ఇవోచ్ఛ్రితః || ౬౦

లాంగూలచక్రేణ మహాన్ శుక్లదంష్ట్రోఽనిలాత్మజః |
వ్యరోచత మహాప్రాజ్ఞః పరివేషీవ భాస్కరః || ౬౧

స్ఫిగ్దేశేనాభితామ్రేణ రరాజ స మహాకపిః |
మహతా దారితేనేవ గిరిర్గైరికధాతునా || ౬౨

తస్య వానరసింహస్య ప్లవమానస్య సాగరమ్ |
కక్షాన్తరగతో వాయుర్జీమూత ఇవ గర్జతి || ౬౩

ఖే యథా నిపతన్త్యుల్కా హ్యుత్తరాన్తాద్వినిస్సృతా |
దృశ్యతే సానుబన్ధా చ తథా స కపికుంజరః || ౬౪

పతత్పతంగసంకాశో వ్యాయతః శుశుభే కపిః |
ప్రవృద్ధ ఇవ మాతంగః కక్ష్యయా బధ్యమానయా || ౬౫

ఉపరిష్టాచ్ఛరీరేణ ఛాయయా చావగాఢయా |
సాగరే మారుతావిష్టా నౌరివాసీత్తదా కపిః || ౬౬

యం యం దేశం సముద్రస్య జగామ స మహాకపిః |
స స తస్యోరువేగేన సోన్మాద ఇవ లక్ష్యతే | ౬౭

సాగరస్యోర్మిజాలానామురసా శైలవర్ష్మణామ్ |
అభిఘ్నంస్తు మహావేగః పుప్లువే స మహాకపిః || ౬౮

కపివాతశ్చ బలవాన్మేఘవాతశ్చ నిస్సృతః |
సాగరం భీమనిర్ఘోషం కంపయామాసతుర్భృశమ్ || ౬౯

వికర్షన్నూర్మిజాలాని బృహన్తి లవణాంభసి |
పుప్లువే కపిశార్దూలో వికిరన్నివ రోదసీ || ౭౦

మేరుమన్దరసంకాశానుద్ధతాన్స మహార్ణవే |
అతిక్రామన్మహావేగస్తరంగాన్ గణయన్నివ || ౭౧

తస్య వేగసముద్ధూతం జలం సజలదం తదా |
అంబరస్థం విబభ్రాజ శారదాభ్రమివాతతమ్ || ౭౨

తిమినక్రఝషాః కూర్మా దృశ్యన్తే వివృతాస్తదా |
వస్త్రాపకర్షణేనేవ శరీరాణి శరీరిణామ్ || ౭౩

ప్లవమానం సమీక్ష్యాథ భుజంగాః సాగరాలయాః |
వ్యోమ్ని తం కపిశార్దూలం సుపర్ణ ఇతి మేనిరే || ౭౪

దశయోజనవిస్తీర్ణా త్రింశద్యోజనమాయతా |
ఛాయా వానరసింహస్య జలే చారుతరాఽభవత్ || ౭౫

శ్వేతాభ్రఘనరాజీవ వాయుపుత్రానుగామినీ |
తస్య సా శుశుభే ఛాయా వితతా లవణాంభసి || ౭౬

శుశుభే స మహాతేజా మహాకాయో మహాకపిః |
వాయుమార్గే నిరాలంబే పక్షవానివ పర్వతః || ౭౭

యేనాసౌ యాతి బలవాన్వేగేన కపికుంజరః |
తేన మార్గేణ సహసా ద్రోణీకృత ఇవార్ణవః || ౭౮

ఆపాతే పక్షిసంఘానాం పక్షిరాజ ఇవ వ్రజన్ |
హనుమాన్మేఘజాలాని ప్రకర్షన్మారుతో యథా || ౭౯

పాణ్డురారుణవర్ణాని నీలమాంజిష్ఠకాని చ |
కపినాఽఽకృష్యమాణాని మహాభ్రాణి చకాశిరే || ౮౦

ప్రవిశన్నభ్రజాలాని నిష్పతంశ్చ పునః పునః |
ప్రచ్ఛన్నశ్చ ప్రకాశశ్చ చంద్రమా ఇవ లక్ష్యతే || ౮౧

ప్లవమానం తు తం దృష్ట్వా ప్లవంగం త్వరితం తదా |
వవర్షుః పుష్పవర్షాణి దేవగన్ధర్వదానవాః || ౮౨

తతాప న హి తం సూర్యః ప్లవన్తం వానరోత్తమమ్ |
సిషేవే చ తదా వాయూ రామకార్యార్థసిద్ధయే || ౮౩

ఋషయస్తుష్టువుశ్చైనం ప్లవమానం విహాయసా |
జగుశ్చ దేవగన్ధర్వాః ప్రశంసన్తో మహౌజసమ్ || ౮౪

నాగాశ్చ తుష్టువుర్యక్షా రక్షాంసి విబుధాః ఖగాః |
ప్రేక్ష్య సర్వే కపివరం సహసా విగతక్లమమ్ || ౮౫

తస్మిన్ ప్లవగశార్దూలే ప్లవమానే హనూమతి |
ఇక్ష్వాకుకులమానార్థీ చిన్తయామాస సాగరః || ౮౬

సాహాయ్యం వానరేన్ద్రస్య యది నాహం హనూమతః |
కరిష్యామి భవిష్యామి సర్వవాచ్యో వివక్షతామ్ || ౮౭

అహమిక్ష్వాకునాథేన సగరేణ వివర్ధితః |
ఇక్ష్వాకుసచివశ్చాయం నావసీదితుమర్హతి || ౮౮

తథా మయా విధాతవ్యం విశ్రమేత యథా కపిః |
శేషం చ మయి విశ్రాన్తః సుఖేనాతిపతిష్యతి || ౮౯

ఇతి కృత్వా మతిం సాధ్వీం సముద్రశ్ఛన్నమంభసి |
హిరణ్యనాభం మైనాకమువాచ గిరిసత్తమమ్ || ౯౦

త్వమిహాసురసంఘానాం పాతాలతలవాసినామ్ |
దేవరాజ్ఞా గిరిశ్రేష్ఠ పరిఘః సన్నివేశితః || ౯౧

త్వమేషాం జాతవీర్యాణాం పునరేవోత్పతిష్యతామ్ |
పాతాలస్యాఽప్రమేయస్య ద్వారమావృత్య తిష్ఠసి || ౯౨

తిర్యగూర్ధ్వమధశ్చైవ శక్తిస్తే శైల వర్ధితుమ్ |
తస్మాత్సంచోదయామి త్వాముత్తిష్ఠ గిరిసత్తమ || ౯౩

స ఏష కపిశార్దూలస్త్వాముపర్యేతి వీర్యవాన్ |
హనూమాన్రామకార్యార్థం భీమకర్మా ఖమాప్లుతః || ౯౪

అస్య సాహ్యం మయా కార్యమిక్ష్వాకుకులవర్తినః |
మమ హీక్ష్వాకవః పూజ్యాః పరం పూజ్యతమాస్తవ || ౯౫

కురు సాచివ్యమస్మాకం న నః కార్యమతిక్రమేత్ |
కర్తవ్యమకృతం కార్యం సతాం మన్యుముదీరయేత్ || ౯౬

సలిలాదూర్ధ్వముత్తిష్ఠ తిష్ఠత్వేష కపిస్త్వయి |
అస్మాకమతిథిశ్చైవ పూజ్యశ్చ ప్లవతాంవరః || ౯౭

చామీకరమహానాభ దేవగన్ధర్వసేవిత |
హనుమాంస్త్వయి విశ్రాన్తస్తతః శేషం గమిష్యతి || ౯౮
[* స ఏష కపిశార్దూలస్త్వాముపర్యేతి వీర్యవాన్ | *]

కాకుత్స్థస్యానృశంస్యం చ మైథిల్యాశ్చ వివాసనమ్ |
శ్రమం చ ప్లవగేన్ద్రస్య సమీక్ష్యోత్థాతుమర్హసి || ౯౯

హిరణ్యనాభో మైనాకో నిశమ్య లవణాంభసః |
ఉత్పపాత జలాత్తూర్ణం మహాద్రుమలతాయుతః || ౧౦౦

స సాగరజలం భిత్త్వా బభూవాభ్యుత్థితస్తదా |
యథా జలధరం భిత్త్వా దీప్తరశ్మిర్దివాకరః || ౧౦౧

స మహాత్మా ముహూర్తేన పర్వతః సలిలావృతః |
దర్శయామాస శృంగాణి సాగరేణ నియోజితః || ౧౦౨

శాతకుంభనిభైః శృంగైః సకిన్నరమహోరగైః |
ఆదిత్యోదయసంకాశైరాలిఖద్భిరివామ్బరమ్ || ౧౦౩

తప్తజాంబూనదైః శృంగైః పర్వతస్య సముత్థితైః |
ఆకాశం శస్త్రసంకాశమభవత్కాంచనప్రభమ్ || ౧౦౪

జాతరూపమయైః శృంగైర్భ్రాజమానైః స్వయంప్రభైః |
ఆదిత్యశతసంకాశః సోఽభవద్గిరిసత్తమః || ౧౦౫

తముత్థితమసంగేన హనుమానగ్రతః స్థితమ్ |
మధ్యే లవణతోయస్య విఘ్నోఽయమితి నిశ్చితః || ౧౦౬

స తముచ్ఛ్రితమత్యర్థం మహావేగో మహాకపిః |
ఉరసా పాతయామాస జీమూతమివ మారుతః || ౧౦౭

స తదా పాతితస్తేన కపినా పర్వతోత్తమః |
బుద్ధ్వా తస్య కపేర్వేగం జహర్ష చ ననన్ద చ || ౧౦౮

తమాకాశగతం వీరమాకాశే సముపస్థితః |
ప్రీతో హృష్టమనా వాక్యమబ్రవీత్పర్వతః కపిమ్ |
మానుషం ధారయన్రూపమాత్మనః శిఖరే స్థితః || ౧౦౯

దుష్కరం కృతవాన్కర్మ త్వమిదం వానరోత్తమ |
నిపత్య మమ శృంగేషు విశ్రమస్వ యథాసుఖమ్ || ౧౧౦

రాఘవస్య కులే జాతైరుదధిః పరివర్ధితః |
స త్వాం రామహితే యుక్తం ప్రత్యర్చయతి సాగరః || ౧౧౧

కృతే చ ప్రతికర్తవ్యమేష ధర్మః సనాతనః |
సోఽయం త్వత్ప్రతికారార్థీ త్వత్తః సంమానమర్హతి || ౧౧౨

త్వన్నిమిత్తమనేనాహం బహుమానాత్ప్రచోదితః |
తిష్ఠ త్వం కపిశార్దూల మయి విశ్రమ్య గమ్యతామ్ || ౧౧౩

యోజనానాం శతం చాపి కపిరేష సమాప్లుతః |
తవ సానుషు విశ్రాన్తః శేషం ప్రక్రమతామితి || ౧౧౪

తదిదం గన్ధవత్స్వాదు కన్దమూలఫలం బహు |
తదాస్వాద్య హరిశ్రేష్ఠ విశ్రాన్తోఽనుగమిష్యసి || ౧౧౫

అస్మాకమపి సమ్బన్ధః కపిముఖ్య త్వయాఽస్తి వై |
ప్రఖ్యాతస్త్రిషు లోకేషు మహాగుణపరిగ్రహః || ౧౧౬

వేగవన్తః ప్లవన్తో యే ప్లవగా మారుతాత్మజ |
తేషాం ముఖ్యతమం మన్యే త్వామహం కపికుంజర || ౧౧౭

అతిథిః కిల పూజార్హః ప్రాకృతోఽపి విజానతా |
ధర్మం జిజ్ఞాసమానేన కిం పునస్త్వాదృశో మహాన్ || ౧౧౮

త్వం హి దేవవరిష్ఠస్య మారుతస్య మహాత్మనః |
పుత్రస్తస్యైవ వేగేన సదృశః కపికుంజర || ౧౧౯

పూజితే త్వయి ధర్మజ్ఞ పూజాం ప్రాప్నోతి మారుతః |
తస్మాత్త్వం పూజనీయో మే శృణు చాప్యత్ర కారణమ్ || ౧౨౦

పూర్వం కృతయుగే తాత పర్వతాః పక్షిణోఽభవన్ |
తే హి జగ్ముర్దిశః సర్వా గరుడానిలవేగినః || ౧౨౧

తతస్తేషు ప్రయాతేషు దేవసంఘాః సహర్షిభిః |
భూతాని చ భయం జగ్ముస్తేషాం పతనశంకయా || ౧౨౨

తతః క్రుద్ధః సహస్రాక్షః పర్వతానాం శతక్రతుః |
పక్షాన్ చిచ్ఛేద వజ్రేణ తత్ర తత్ర సహస్రశః || ౧౨౩

స మాముపాగతః క్రుద్ధో వజ్రముద్యమ్య దేవరాట్ |
తతోఽహం సహసా క్షిప్తః శ్వసనేన మహాత్మనా || ౧౨౪

అస్మిన్ లవణతోయే చ ప్రక్షిప్తః ప్లవగోత్తమ |
గుప్తపక్షసమగ్రశ్చ తవ పిత్రాఽభిరక్షితః || ౧౨౫

తతోఽహం మానయామి త్వాం మాన్యో హి మమ మారుతః |
త్వయా మే హ్యేష సమ్బన్ధః కపిముఖ్య మహాగుణః || ౧౨౬

తస్మిన్నేవంగతే కార్యే సాగరస్య మమైవ చ |
ప్రీతిం ప్రీతమనాః కర్తుం త్వమర్హసి మహాకపే || ౧౨౭

శ్రమం మోక్షయ పూజాం చ గృహాణ కపిసత్తమ |
ప్రీతిం చ బహుమన్యస్వ ప్రీతోఽస్మి తవ దర్శనాత్ || ౧౨౮

ఏవముక్తః కపిశ్రేష్ఠస్తం నగోత్తమమబ్రవీత్ |
ప్రీతోఽస్మి కృతమాతిథ్యం మన్యురేషోఽపనీయతామ్ || ౧౨౯

త్వరతే కార్యకాలో మే అహశ్చాప్యతివర్తతే |
ప్రతిజ్ఞా చ మయా దత్తా న స్థాతవ్యమిహాన్తరే || ౧౩౦

ఇత్యుక్త్వా పాణినా శైలమాలభ్య హరిపుంగవః |
జగామాకాశమావిశ్య వీర్యవాన్ ప్రహసన్నివ || ౧౩౧

స పర్వతసముద్రాభ్యాం బహుమానాదవేక్షితః |
పూజితశ్చోపపన్నాభిరాశీర్భిరనిలాత్మజః || ౧౩౨

అథోర్ధ్వం దూరముత్ప్లుత్య హిత్వా శైలమహార్ణవౌ |
పితుః పన్థానమాస్థాయ జగామ విమలేఽమ్బరే || ౧౩౩

భూయశ్చోర్ధ్వగతిం ప్రాప్య గిరిం తమవలోకయన్ |
వాయుసూనుర్నిరాలమ్బే జగామ విమలేఽమ్బరే || ౧౩౪

తద్ద్వితీయం హనుమతో దృష్ట్వా కర్మ సుదుష్కరమ్ |
ప్రశశంసుః సురాః సర్వే సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః || ౧౩౫

దేవతాశ్చాభవన్ హృష్టాస్తత్రస్థాస్తస్య కర్మణా |
కాంచనస్య సునాభస్య సహస్రాక్షశ్చ వాసవః || ౧౩౬

ఉవాచ వచనం ధీమాన్ పరితోషాత్సగద్గదమ్ |
సునాభం పర్వతశ్రేష్ఠం స్వయమేవ శచీపతిః || ౧౩౭

హిరణ్యనాభ శైలేంద్ర పరితుష్టోఽస్మి తే భృశమ్ |
అభయం తే ప్రయచ్ఛామి తిష్ఠ సౌమ్య యథాసుఖమ్ || ౧౩౮

సాహ్యం కృతం తే సుమహద్విక్రాన్తస్య హనూమతః |
క్రమతో యోజనశతం నిర్భయస్య భయే సతి || ౧౩౯

రామస్యైష హి దూత్యేన యాతి దాశరథేర్హరిః |
సత్క్రియాం కుర్వతా తస్య తోషితోఽస్మి దృఢం త్వయా || ౧౪౦

తతః ప్రహర్షమగమద్విపులం పర్వతోత్తమః |
దేవతానాం పతిం దృష్ట్వా పరితుష్టం శతక్రతుమ్ || ౧౪౧

స వై దత్తవరః శైలో బభూవావస్థితస్తదా |
హనుమాంశ్చ ముహూర్తేన వ్యతిచక్రామ సాగరమ్ || ౧౪౨

తతో దేవాః సగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః |
అబ్రువన్ సూర్యసంకాశాం సురసాం నాగమాతరమ్ || ౧౪౩

అయం వాతాత్మజః శ్రీమాన్ ప్లవతే సాగరోపరి |
హనుమాన్నామ తస్య త్వం ముహూర్తం విఘ్నమాచర || ౧౪౪

రాక్షసం రూపమాస్థాయ సుఘోరం పర్వతోపమమ్ |
దంష్ట్రాకరాళం పింగాక్షం వక్త్రం కృత్వా నభస్సమమ్ || ౧౪౫

బలమిచ్ఛామహే జ్ఞాతుం భూయశ్చాస్య పరాక్రమమ్ |
త్వాం విజేష్యత్యుపాయేన విషాదం వా గమిష్యతి || ౧౪౬

ఏవముక్తా తు సా దేవీ దైవతైరభిసత్కృతా |
సముద్రమధ్యే సురసా బిభ్రతీ రాక్షసం వపుః || ౧౪౭

వికృతం చ విరూపం చ సర్వస్య చ భయావహమ్ |
ప్లవమానం హనూమన్తమావృత్యేదమువాచ హ || ౧౪౮

మమ భక్ష్యః ప్రదిష్టస్త్వమీశ్వరైర్వానరర్షభ |
అహం త్వా భక్షయిష్యామి ప్రవిశేదం మమాననమ్ || ౧౪౯

[* అధికశ్లోకం –
వర ఏష పురా దత్తో మమ ధాత్రేతి సత్వరా |
వ్యాదాయ విపులం వక్త్రం స్థితా సా మారుతేః పురః ||
*]

ఏవముక్తః సురసయా ప్రాంజలిర్వానరర్షభః |
ప్రహృష్టవదనః శ్రీమానిదం వచనమబ్రవీత్ || ౧౫౦

రామో దాశరథిర్నామ ప్రవిష్టో దండకావనమ్ |
లక్ష్మణేన సహభ్రాత్రా వైదేహ్యా చాపి భార్యయా || ౧౫౧

అన్యకార్యవిషక్తస్య బద్ధవైరస్య రాక్షసైః |
తస్య సీతా హృతా భార్యా రావణేన యశస్వినీ || ౧౫౨

తస్యాః సకాశం దూతోఽహం గమిష్యే రామశాసనాత్ |
కర్తుమర్హసి రామస్య సాహ్యం విషయవాసినీ || ౧౫౩

అథవా మైథిలీం దృష్ట్వా రామం చాక్లిష్టకారిణమ్ |
ఆగమిష్యామి తే వక్త్రం సత్యం ప్రతిశృణోమి తే || ౧౫౪

ఏవముక్తా హనుమతా సురసా కామరూపిణీ |
అబ్రవీన్నాతివర్తేన్మాం కశ్చిదేష వరో మమ || ౧౫౫

తం ప్రయాన్తం సముద్వీక్ష్య సురసా వాక్యమబ్రవీత్ |
బలం జిజ్ఞాసమానా వై నాగమాతా హనూమతః || ౧౫౬

ప్రవిశ్య వదనం మేఽద్య గన్తవ్యం వానరోత్తమ |
వర ఏష పురా దత్తో మమ ధాత్రేతి సత్వరా |
వ్యాదాయ వక్త్రం విపులం స్థితా సా మారుతేః పురః || ౧౫౭

ఏవముక్తః సురసయా క్రుద్ధో వానరపుంగవః |
అబ్రవీత్కురు వై వక్త్రం యేన మాం విషహిష్యసే || ౧౫౮

ఇత్యుక్త్వా సురసాం క్రుద్ధో దశయోజనమాయతః |
దశయోజనవిస్తారో బభూవ హనుమాంస్తదా || ౧౫౯

తం దృష్ట్వా మేఘసంకాశం దశయోజనమాయతమ్ |
చకార సురసా చాస్యం వింశద్యోజనమాయతమ్ || ౧౬౦

తాం దృష్ట్వా విస్తృతాస్యాం తు వాయుపుత్రః సుబుద్ధిమాన్ || ౧౬౧

హనుమాంస్తు తతః క్రుద్ధస్త్రింశద్యోజనమాయతః |
చకార సురసా వక్త్రం చత్వారింశత్తథోచ్ఛ్రితమ్ || ౧౬౨

బభూవ హనుమాన్వీరః పంచాశద్యోజనోచ్ఛ్రితః |
చకార సురసా వక్త్రం షష్టియోజనమాయతమ్ || ౧౬౩

తథైవ హనుమాన్వీరః సప్తతీయోజనోచ్ఛ్రితః |
చకార సురసా వక్త్రమశీతీయోజనాయతమ్ || ౧౬౪

హనుమానచలప్రఖ్యో నవతీయోజనోచ్ఛ్రితః |
చకార సురసా వక్త్రం శతయోజనమాయతమ్ || ౧౬౫

తద్దృష్ట్వా వ్యాదితం త్వాస్యం వాయుపుత్రః సుబుద్ధిమాన్ |
దీర్ఘజిహ్వం సురసయా సుఘోరం నరకోపమమ్ || ౧౬౬

సుసంక్షిప్యాత్మనః కాయం బభూవాంగుష్ఠమాత్రకః |
[* తస్మిన్ ముహూర్తే హనుమాన్ బభూవాంగుష్ఠమాత్రకః || *] ౧౬౭

సోఽభిపత్యాశు తద్వక్త్రం నిష్పత్య చ మహాజవః |
అంతరిక్షే స్థితః శ్రీమానిదం వచనమబ్రవీత్ || ౧౬౮

ప్రవిష్టోఽస్మి హి తే వక్త్రం దాక్షాయణి నమోఽస్తు తే |
గమిష్యే యత్ర వైదేహీ సత్యశ్చాసీద్వరస్తవ || ౧౬౯

తం దృష్ట్వా వదనాన్ముక్తం చంద్రం రాహుముఖాదివ |
అబ్రవీత్సురసా దేవీ స్వేన రూపేణ వానరమ్ || ౧౭౦

అర్థసిద్ధ్యై హరిశ్రేష్ఠ గచ్ఛ సౌమ్య యథాసుఖమ్ |
సమానయస్వ వైదేహీం రాఘవేణ మహాత్మనా || ౧౭౧

తత్తృతీయం హనుమతో దృష్ట్వా కర్మ సుదుష్కరమ్ |
సాధుసాధ్వితి భూతాని ప్రశశంసుస్తదా హరిమ్ || ౧౭౨

స సాగరమనాధృష్యమభ్యేత్య వరుణాలయమ్ |
జగామాకాశమావిశ్య వేగేన గరుడోపమః || ౧౭౩

సేవితే వారిధారాభిః పతగైశ్చ నిషేవితే |
చరితే కైశికాచార్యైరైరావతనిషేవితే || ౧౭౪

సింహకుంజరశార్దూలపతగోరగవాహనైః |
విమానైః సంపతద్భిశ్చ విమలైః సమలంకృతే |
వజ్రాశనిసమాఘాతైః పావకైరుపశోభితే || ౧౭౫

కృతపుణ్యైర్మహాభాగైః స్వర్గజిద్భిరలంకృతే |
వహతా హవ్యమత్యర్థం సేవితే చిత్రభానునా |
గ్రహనక్షత్రచంద్రార్కతారాగణవిభూషితే || ౧౭౬

మహర్షిగణగన్ధర్వనాగయక్షసమాకులే |
వివిక్తే విమలే విశ్వే విశ్వావసునిషేవితే || ౧౭౭

దేవరాజగజాక్రాన్తే చంద్రసూర్యపథే శివే |
వితానే జీవలోకస్య వితతే బ్రహ్మనిర్మితే || ౧౭౮

బహుశః సేవితే వీరైర్విద్యాధరగణైర్వరైః |
జగామ వాయుమార్గే తు గరుత్మానివ మారుతిః || ౧౭౯

[** అధికశ్లోకాః –
హనుమాన్మేఘజాలాని ప్రాకర్షన్మారుతో యథా |
కాలాగరుసవర్ణాని రక్తపీతసితాని చ |
కపినాఽఽకృష్యమాణాని మహాభ్రాణి చకాశిరే || ౧౮౦

ప్రవిశన్నభ్రజాలాని నిష్పతంశ్చ పునః పునః |
ప్రావృషీన్దురివాభాతి నిష్పతన్ప్రవిశంస్తదా || ౧౮౧
**]

ప్రదృశ్యమానః సర్వత్ర హనుమాన్మారుతాత్మజః |
భేజేఽమ్బరం నిరాలంబం లంబపక్ష ఇవాద్రిరాట్ || ౧౮౨

ప్లవమానం తు తం దృష్ట్వా సింహికా నామ రాక్షసీ |
మనసా చిన్తయామాస ప్రవృద్ధా కామరూపిణీ || ౧౮౩

అద్య దీర్ఘస్య కాలస్య భవిష్యామ్యహమాశితా |
ఇదం హి మే మహత్సత్వం చిరస్య వశమాగతమ్ || ౧౮౪

ఇతి సంచిన్త్య మనసా ఛాయామస్య సమాక్షిపత్ |
ఛాయాయాం గృహ్యమాణాయాం చింతయామాస వానరః || ౧౮౫

సమాక్షిప్తోఽస్మి సహసా పంగూకృతపరాక్రమః |
ప్రతిలోమేన వాతేన మహానౌరివ సాగరే || ౧౮౬

తిర్యగూర్ధ్వమధశ్చైవ వీక్షమాణస్తతః కపిః |
దదర్శ స మహత్సత్వముత్థితం లవణామ్భసి || ౧౮౭

తద్దృష్ట్వా చిన్తయామాస మారుతిర్వికృతాననమ్ |
కపిరాజేన కథితం సత్త్వమద్భుతదర్శనమ్ |
ఛాయాగ్రాహి మహావీర్యం తదిదం నాత్ర సంశయః || ౧౮౮

స తాం బుద్ధ్వాఽర్థతత్త్వేన సింహికాం మతిమాన్కపిః |
వ్యవర్ధత మహాకాయః ప్రావృషీవ బలాహకః || ౧౮౯

తస్య సా కాయముద్వీక్ష్య వర్ధమానం మహాకపేః |
వక్త్రం ప్రసారయామాస పాతాలాన్తరసన్నిభమ్ |
ఘనరాజీవ గర్జన్తీ వానరం సమభిద్రవత్ || ౧౯౦

స దదర్శ తతస్తస్యా వివృతం సుమహన్ముఖమ్ |
కాయమాత్రం చ మేధావీ మర్మాణి చ మహాకపిః || ౧౯౧

స తస్యా వివృతే వక్త్రే వజ్రసంహననః కపిః |
సంక్షిప్య ముహురాత్మానం నిష్పపాత మహాబలః || ౧౯౨

ఆస్యే తస్యా నిమజ్జన్తం దదృశుః సిద్ధచారణాః |
గ్రస్యమానం యథా చన్ద్రం పూర్ణం పర్వణి రాహుణా || ౧౯౩

తతస్తస్యా నఖైస్తీక్ష్ణైర్మర్మాణ్యుత్కృత్య వానరః |
ఉత్పపాతాథ వేగేన మనః సంపాతవిక్రమః || ౧౯౪

తాం తు దృష్ట్వా చ ధృత్యా చ దాక్షిణ్యేన నిపాత్య చ |
స కపిప్రవరో వేగాద్వవృధే పునరాత్మవాన్ || ౧౯౫

హృతహృత్సా హనుమతా పపాత విధురాంభసి |
స్వయంభువైవ హనుమాన్ సృష్టస్తస్యా నిపాతనే || ౧౯౬

తాం హతాం వానరేణాశు పతితాం వీక్ష్య సింహికామ్ |
భూతాన్యాకాశచారీణీ తమూచుః ప్లవగోత్తమమ్ || ౧౯౭

భీమమద్య కృతం కర్మ మహత్సత్త్వం త్వయా హతమ్ |
సాధయార్థమభిప్రేతమరిష్టం ప్లవతాం వర || ౧౯౮

యస్య త్వేతాని చత్వారి వానరేన్ద్ర యథా తవ |
ధృతిర్దృష్టిర్మతిర్దాక్ష్యం స్వకర్మసు న సీదతి || ౧౯౯

స తైః సంభావితః పూజ్యః ప్రతిపన్నప్రయోజనః |
జగామాకాశమావిశ్య పన్నగాశనవత్కపిః || ౨౦౦

ప్రాప్తభూయిష్ఠపారస్తు సర్వతః ప్రతిలోకయన్ |
యోజనానాం శతస్యాన్తే వనరాజిం దదర్శ సః || ౨౦౧

దదర్శ చ పతన్నేవ వివిధద్రుమభూషితమ్ |
ద్వీపం శాఖామృగశ్రేష్ఠో మలయోపవనాని చ || ౨౦౨

సాగరం సాగరానూపం సాగరానూపజాన్ ద్రుమాన్ |
సాగరస్య చ పత్నీనాం ముఖాన్యపి విలోకయన్ || ౨౦౩

స మహామేఘసంకాశం సమీక్ష్యాత్మానమాత్మవాన్ |
నిరున్ధన్తమివాకాశం చకార మతిమాన్మతిమ్ || ౨౦౪

కాయవృద్ధిం ప్రవేగం చ మమ దృష్ట్వైవ రాక్షసాః |
మయి కౌతూహలం కుర్యురితి మేనే మహాకపిః || ౨౦౫

తతః శరీరం సంక్షిప్య తన్మహీధరసన్నిభమ్ |
పునః ప్రకృతిమాపేదే వీతమోహ ఇవాత్మవాన్ || ౨౦౬

తద్రూపమతిసంక్షిప్య హనుమాన్ ప్రకృతౌ స్థితః |
త్రీన్ క్రమానివ విక్రమ్య బలివీర్యహరో హరిః || ౨౦౭

స చారునానావిధరూపధారీ
పరం సమాసాద్య సముద్రతీరమ్ |
పరైరశక్యః ప్రతిపన్నరూపః
సమీక్షితాత్మా సమవేక్షితార్థః || ౨౦౮

తతః స లంబస్య గిరేః సమృద్ధే
విచిత్రకూటే నిపపాత కూటే |
సకేతకోద్దాలకనాళికేరే
మహాద్రికూటప్రతిమో మహాత్మా || ౨౦౯

తతస్తు సంప్రాప్య సముద్రతీరం
సమీక్ష్య లంకాం గిరివర్యమూర్ధ్ని |
కపిస్తు తస్మిన్నిపపాత పర్వతే
విధూయ రూపం వ్యథయన్మృగద్విజాన్ || ౨౧౦

స సాగరం దానవపన్నగాయుతం
బలేన విక్రమ్య మహోర్మిమాలినమ్ |
నిపత్య తీరే చ మహోదధేస్తదా
దదర్శ లంకామమరావతీమివ || ౨౧౧

ఇత్యర్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే ప్రథమః సర్గః || ౧

సుందరకాండ – ద్వితీయ సర్గః  >>


సంపూర్ణ శ్రీవాల్మీకి రామాయణ సుందరకాండ చూడండి.

Facebook Comments

You may also like...

14 వ్యాఖ్యలు

  1. Sendil Kumar అంటున్నారు:

    Hari Om I want to stotranidhi book sir

  2. Rakesh అంటున్నారు:

    “Sri hari vayu sthuthi ” Ni upload cheyyagalarani maa vinnapam

  3. Rakesh joshi అంటున్నారు:

    “Lagna mangalasthakam” Ni add cheyyagalarani sthothra nidhi management ku maa vinnapam

  4. Somasundaram nukala అంటున్నారు:

    ఇందులో ప్రతి సర్గలో తెలుగు అనువాదం ఉంటే చాలా ఉపయుక్తంగా ఉంటుంది

  5. SUBHADRA అంటున్నారు:

    unable to print listed stotras, Why

  6. Kisore అంటున్నారు:

    Sundara kanda mundu prarambha slokalu kavali

  7. రవికుమార్ అంటున్నారు:

    ఈరోజు మాకు చాలా ఉపయోగం అయినది. చాలా సంతోషంగా ఉంది. మాకు పుస్తకం లేని లోటు తీర్చారు.

  8. v sreenivas అంటున్నారు:

    sir since we do not know proper recitation of sanskrit it would be of immense help if you add voice recitation along with pdf side by side

    v sreenivas warangal

  9. మాధురి అంటున్నారు:

    అన్ని దేవుళ్ళ హారతి పాటలు కూడా ఉంటే బాగుంటుంది

స్పందించండి

మీ ఈమెయిలు చిరునామా ప్రచురించబడదు. తప్పనిసరి ఖాళీలు *‌తో గుర్తించబడ్డాయి

error: Not allowed
%d bloggers like this: