Sundarakanda Sarga (Chapter) 1 – సుందరకాండ – ప్రథమ సర్గః (౧)

|| సముద్రలంఘనమ్ ||

తతో రావణనీతాయాః సీతాయాః శత్రుకర్శనః |
ఇయేష పదమన్వేష్టుం చారణాచరితే పథి || ౧ ||

దుష్కరం నిష్ప్రతిద్వంద్వం చికీర్షన్కర్మ వానరః |
సముదగ్రశిరోగ్రీవో గవాం పతిరివాఽఽబభౌ || ౨ ||

అథ వైడూర్యవర్ణేషు శాద్వలేషు మహాబలః |
ధీరః సలిలకల్పేషు విచచార యథాసుఖమ్ || ౩ ||

ద్విజాన్విత్రాసయన్ధీమానురసా పాదపాన్హరన్ |
మృగాంశ్చ సుబాహూన్నిఘ్నన్ప్రవృద్ధ ఇవ కేసరీ || ౪ ||

నీలలోహితమాంజిష్ఠపత్రవర్ణైః సితాసితైః |
స్వభావవిహితైశ్చిత్రైర్ధాతుభిః సమలంకృతమ్ || ౫ ||

కామరూపిభిరావిష్టమభీక్ష్ణం సపరిచ్ఛదైః |
యక్షకిన్నరగంధర్వైర్దేవకల్పైశ్చ పన్నగైః || ౬ ||

స తస్య గిరివర్యస్య తలే నాగవరాయుతే |
తిష్ఠన్కపివరస్తత్ర హ్రదే నాగ ఇవాబభౌ || ౭ ||

స సూర్యాయ మహేంద్రాయ పవనాయ స్వయంభువే |
భూతేభ్యశ్చాంజలిం కృత్వా చకార గమనే మతిమ్ || ౮ ||

అంజలిం ప్రాఙ్ముఖః కృత్వా పవనాయాత్మయోనయే |
తతోఽభివవృధే గంతుం దక్షిణో దక్షిణాం దిశమ్ || ౯ ||

ప్లవంగప్రవరైర్దృష్టః ప్లవనే కృతనిశ్చయః |
వవృధే రామవృద్ధ్యర్థం సముద్ర ఇవ పర్వసు || ౧౦ ||

నిష్ప్రమాణశరీరః సన్ లిలంఘయిషురర్ణవమ్ |
బాహుభ్యాం పీడయామాస చరణాభ్యాం చ పర్వతమ్ || ౧౧ ||

స చచాలాచలశ్చాపి ముహూర్తం కపిపీడితః |
తరూణాం పుష్పితాగ్రాణాం సర్వం పుష్పమశాతయత్ || ౧౨ ||

తేన పాదపముక్తేన పుష్పౌఘేణ సుగంధినా |
సర్వతః సంవృతః శైలో బభౌ పుష్పమయో యథా || ౧౩ ||

తేన చోత్తమవీర్యేణ పీడ్యమానః స పర్వతః |
సలిలం సంప్రసుస్రావ మదం మత్త ఇవ ద్విపః || ౧౪ ||

పీడ్యమానస్తు బలినా మహేంద్రస్తేన పర్వతః |
రీతీర్నిర్వర్తయామాస కాంచనాంజనరాజతీః || ౧౫ ||

ముమోచ చ శిలాః శైలో విశాలాః సమనః శిలాః |
మధ్యమేనార్చిషా జుష్టో ధూమరాజీరివానలః || ౧౬ ||

గిరిణా పీడ్యమానేన పీడ్యమానాని సర్వతః |
గుహావిష్టాని భూతాని వినేదుర్వికృతైః స్వరైః || ౧౭ ||

స మహాసత్త్వసన్నాదః శైలపీడానిమిత్తజః |
పృథివీం పూరయామాస దిశశ్చోపవనాని చ || ౧౮ ||

శిరోభిః పృథుభిః సర్పా వ్యక్తస్వస్తికలక్షణైః |
వమంతః పావకం ఘోరం దదంశుర్దశనైః శిలాః || ౧౯ ||

తాస్తదా సవిషైర్దష్టాః కుపితైస్తైర్మహాశిలాః |
జజ్జ్వలుః పావకోద్దీప్తా బిభిదుశ్చ సహస్రధా || ౨౦ ||

యాని చౌషధజాలాని తస్మిన్ జాతాని పర్వతే |
విషఘ్నాన్యపి నాగానాం న శేకుః శమితుం విషమ్ || ౨౧ ||

భిద్యతేఽయం గిరిర్భూతైరితి మత్త్వా తపస్వినః |
త్రస్తా విద్యాధరాస్తస్మాదుత్పేతుః స్త్రీగణైః సహ || ౨౨ ||

పానభూమిగతం హిత్వా హైమమాసవభాజనమ్ |
పాత్రాణి చ మహార్హాణి కరకాంశ్చ హిరణ్మయాన్ || ౨౩ ||

లేహ్యానుచ్చావచాన్ భక్ష్యాన్ మాంసాని వివిధాని చ |
ఆర్షభాణి చ చర్మాణి ఖడ్గాంశ్చ కనకత్సరూన్ || ౨౪ ||

కృతకంఠగుణాః క్షీబా రక్తమాల్యానులేపనాః |
రక్తాక్షాః పుష్కరాక్షాశ్చ గగనం ప్రతిపేదిరే || ౨౫ ||

హారనూపురకేయూరపారిహార్యధరాః స్త్రియః |
విస్మితాః సస్మితాస్తస్థురాకాశే రమణైః సహ || ౨౬ ||

దర్శయంతో మహావిద్యాం విద్యాధరమహర్షయః |
సహితాస్తస్థురాకాశే వీక్షాంచక్రుశ్చ పర్వతమ్ || ౨౭ ||

శుశ్రువుశ్చ తదా శబ్దమృషీణాం భావితాత్మనామ్ |
చారణానాం చ సిద్ధానాం స్థితానాం విమలేఽమ్బరే || ౨౮ ||

ఏష పర్వతసంకాశో హనూమాన్మారుతాత్మజః |
తితీర్షతి మహావేగః సముద్రం మకరాలయమ్ || ౨౯ ||

రామార్థం వానరార్థం చ చికీర్షన్కర్మ దుష్కరమ్ |
సముద్రస్య పరం పారం దుష్ప్రాపం ప్రాప్తుమిచ్ఛతి || ౩౦ ||

ఇతి విద్యాధరాః శ్రుత్వా వచస్తేషాం మహాత్మనామ్ |
తమప్రమేయం దదృశుః పర్వతే వానరర్షభమ్ || ౩౧ ||

దుధువే చ స రోమాణి చకంపే చాచలోపమః |
ననాద సుమహానాదం సుమహానివ తోయదః || ౩౨ ||

ఆనుపూర్వ్యేణ వృత్తం చ లాంగూలం రోమభిశ్చితమ్ |
ఉత్పతిష్యన్విచిక్షేప పక్షిరాజ ఇవోరగమ్ || ౩౩ ||

తస్య లాంగూలమావిద్ధమాత్తవేగస్య పృష్ఠతః |
దదృశే గరుడేనేవ హ్రియమాణో మహోరగః || ౩౪ ||

బాహూ సంస్తంభయామాస మహాపరిఘసన్నిభౌ |
ససాద చ కపిః కట్యాం చరణౌ సంచుకోచ చ || ౩౫ ||

సంహృత్య చ భుజౌ శ్రీమాంస్తథైవ చ శిరోధరామ్ |
తేజః సత్త్వం తథా వీర్యమావివేశ స వీర్యవాన్ || ౩౬ ||

మార్గమాలోకయన్దూరాదూర్ధ్వం ప్రణిహితేక్షణః |
రురోధ హృదయే ప్రాణానాకాశమవలోకయన్ || ౩౭ ||

పద్భ్యాం దృఢమవస్థానం కృత్వా స కపికుంజరః |
నికుంచ్య కర్ణౌ హనుమానుత్పతిష్యన్మహాబలః || ౩౮ ||

వానరాన్వానరశ్రేష్ఠ ఇదం వచనమబ్రవీత్ |
యథా రాఘవనిర్ముక్తః శరః శ్వసనవిక్రమః || ౩౯ ||

గచ్ఛేత్తద్వద్గమిష్యామి లంకాం రావణపాలితామ్ |
న హి ద్రక్ష్యామి యది తాం లంకాయాం జనకాత్మజామ్ || ౪౦ ||

అనేనైవ హి వేగేన గమిష్యామి సురాలయమ్ |
యది వా త్రిదివే సీతాం న ద్రక్ష్యామ్యకృతశ్రమః || ౪౧ ||

బద్ధ్వా రాక్షసరాజానమానయిష్యామి రావణమ్ |
సర్వథా కృతకార్యోఽహమేష్యామి సహ సీతయా || ౪౨ ||

ఆనయిష్యామి వా లంకాం సముత్పాట్య సరావణామ్ |
ఏవముక్త్వా తు హనూమాన్వానరాన్వానరోత్తమః || ౪౩ ||

ఉత్పపాతాథ వేగేన వేగవానవిచారయన్ |
సుపర్ణమివ చాత్మానం మేనే స కపికుంజరః || ౪౪ ||

సముత్పతతి తస్మింస్తు వేగాత్తే నగరోహిణః |
సంహృత్య విటపాన్సర్వాన్సముత్పేతుః సమంతతః || ౪౫ ||

స మత్తకోయష్టిబకాన్పాదపాన్పుష్పశాలినః |
ఉద్వహన్నూరువేగేన జగామ విమలేఽమ్బరే || ౪౬ ||

ఊరువేగోద్ధతా వృక్షా ముహూర్తం కపిమన్వయుః |
ప్రస్థితం దీర్ఘమధ్వానం స్వబంధుమివ బాంధవాః || ౪౭ ||

తమూరువేగోన్మథితాః సాలాశ్చాన్యే నగోత్తమాః |
అనుజగ్ముర్హనూమంతం సైన్యా ఇవ మహీపతిమ్ || ౪౮ ||

సుపుష్పితాగ్రైర్బహుభిః పాదపైరన్వితః కపిః |
హనూమాన్పర్వతాకారో బభూవాద్భుతదర్శనః || ౪౯ ||

సారవంతోఽథ యే వృక్షా న్యమజ్జఁల్లవణాంభసి |
భయాదివ మహేంద్రస్య పర్వతా వరుణాలయే || ౫౦ ||

స నానాకుసుమైః కీర్ణః కపిః సాంకురకోరకైః |
శుశుభే మేఘసంకాశః ఖద్యోతైరివ పర్వతః || ౫౧ ||

విముక్తాస్తస్య వేగేన ముక్త్వా పుష్పాణి తే ద్రుమాః |
అవశీర్యన్త సలిలే నివృత్తాః సుహృదో యథా || ౫౨ ||

లఘుత్వేనోపపన్నం తద్విచిత్రం సాగరేఽపతత్ |
ద్రుమాణాం వివిధం పుష్పం కపివాయుసమీరితమ్ || ౫౩ ||

తారాచితమివాకాశం ప్రబభౌ స మహార్ణవః |
పుష్పౌఘేణానుబద్ధేన నానావర్ణేన వానరః |
బభౌ మేఘ ఇవాకాశే విద్యుద్గణవిభూషితః || ౫౪ ||

తస్య వేగసమాధూతైః పుష్పైస్తోయమదృశ్యత |
తారాభిరభిరామాభిరుదితాభిరివాంబరమ్ || ౫౫ ||

తస్యాంబరగతౌ బాహూ దదృశాతే ప్రసారితౌ |
పర్వతాగ్రాద్వినిష్క్రాంతౌ పంచాస్యావివ పన్నగౌ || ౫౬ ||

పిబన్నివ బభౌ శ్రీమాన్ సోర్మిమాలం మహార్ణవమ్ | [చాపి]
పిపాసురివ చాకాశం దదృశే స మహాకపిః || ౫౭ ||

తస్య విద్యుత్ప్రభాకారే వాయుమార్గానుసారిణః |
నయనే విప్రకాశేతే పర్వతస్థావివానలౌ || ౫౮ ||

పింగే పింగాక్షముఖ్యస్య బృహతీ పరిమండలే |
చక్షుషీ సంప్రకాశేతే చంద్రసూర్యావివోదితౌ || ౫౯ ||

ముఖం నాసికయా తస్య తామ్రయా తామ్రమాబభౌ |
సంధ్యయా సమభిస్పృష్టం యథా సూర్యస్య మండలమ్ || ౬౦ || [తత్సూర్య] ||

లాంగూలం చ సమావిద్ధం ప్లవమానస్య శోభతే |
అంబరే వాయుపుత్రస్య శక్రధ్వజ ఇవోచ్ఛ్రితః || ౬౧ ||

లాంగూలచక్రేణ మహాన్ శుక్లదంష్ట్రోఽనిలాత్మజః |
వ్యరోచత మహాప్రాజ్ఞః పరివేషీవ భాస్కరః || ౬౨ ||

స్ఫిగ్దేశేనాభితామ్రేణ రరాజ స మహాకపిః |
మహతా దారితేనేవ గిరిర్గైరికధాతునా || ౬౩ ||

తస్య వానరసింహస్య ప్లవమానస్య సాగరమ్ |
కక్షాంతరగతో వాయుర్జీమూత ఇవ గర్జతి || ౬౪ ||

ఖే యథా నిపతన్త్యుల్కా హ్యుత్తరాంతాద్వినిఃసృతా |
దృశ్యతే సానుబంధా చ తథా స కపికుంజరః || ౬౫ ||

పతత్పతంగసంకాశో వ్యాయతః శుశుభే కపిః |
ప్రవృద్ధ ఇవ మాతంగః కక్ష్యయా బధ్యమానయా || ౬౬ ||

ఉపరిష్టాచ్ఛరీరేణ ఛాయయా చావగాఢయా |
సాగరే మారుతావిష్టా నౌరివాసీత్తదా కపిః || ౬౭ ||

యం యం దేశం సముద్రస్య జగామ స మహాకపిః |
స స తస్యోరువేగేన సోన్మాద ఇవ లక్ష్యతే || ౬౮ ||

సాగరస్యోర్మిజాలానామురసా శైలవర్ష్మణా |
అభిఘ్నంస్తు మహావేగః పుప్లువే స మహాకపిః || ౬౯ ||

కపివాతశ్చ బలవాన్మేఘవాతశ్చ నిఃసృతః |
సాగరం భీమనిర్ఘోషం కంపయామాసతుర్భృశమ్ || ౭౦ ||

వికర్షన్నూర్మిజాలాని బృహంతి లవణాంభసి |
పుప్లువే కపిశార్దూలో వికిరన్నివ రోదసీ || ౭౧ ||

మేరుమందరసంకాశానుద్ధతాన్స మహార్ణవే |
అతిక్రామన్మహావేగస్తరంగాన్గణయన్నివ || ౭౨ ||

తస్య వేగసముద్ధూతం జలం సజలదం తదా |
అంబరస్థం విబభ్రాజ శారదాభ్రమివాతతమ్ || ౭౩ ||

తిమినక్రఝషాః కూర్మా దృశ్యంతే వివృతాస్తదా |
వస్త్రాపకర్షణేనేవ శరీరాణి శరీరిణామ్ || ౭౪ ||

ప్లవమానం సమీక్ష్యాథ భుజంగాః సాగరాలయాః |
వ్యోమ్ని తం కపిశార్దూలం సుపర్ణ ఇతి మేనిరే || ౭౫ ||

దశయోజనవిస్తీర్ణా త్రింశద్యోజనమాయతా |
ఛాయా వానరసింహస్య జలే చారుతరాఽభవత్ || ౭౬ ||

శ్వేతాభ్రఘనరాజీవ వాయుపుత్రానుగామినీ |
తస్య సా శుశుభే ఛాయా వితతా లవణాంభసి || ౭౭ ||

శుశుభే స మహాతేజా మహాకాయో మహాకపిః |
వాయుమార్గే నిరాలంబే పక్షవానివ పర్వతః || ౭౮ ||

యేనాసౌ యాతి బలవాన్వేగేన కపికుంజరః |
తేన మార్గేణ సహసా ద్రోణీకృత ఇవార్ణవః || ౭౯ ||

ఆపాతే పక్షిసంఘానాం పక్షిరాజ ఇవాబభౌ | [వ్రజన్]
హనూమాన్మేఘజాలాని ప్రకర్షన్మారుతో యథా || ౮౦ ||

పాండురారుణవర్ణాని నీలమాంజిష్ఠకాని చ |
కపినాఽఽకృష్యమాణాని మహాభ్రాణి చకాశిరే || ౮౧ ||

ప్రవిశన్నభ్రజాలాని నిష్పతంశ్చ పునః పునః |
ప్రచ్ఛన్నశ్చ ప్రకాశశ్చ చంద్రమా ఇవ లక్ష్యతే || ౮౨ ||

ప్లవమానం తు తం దృష్ట్వా ప్లవంగం త్వరితం తదా |
వవర్షుః పుష్పవర్షాణి దేవగంధర్వదానవాః || ౮౩ ||

తతాప న హి తం సూర్యః ప్లవంతం వానరోత్తమమ్ |
సిషేవే చ తదా వాయూ రామకార్యార్థసిద్ధయే || ౮౪ ||

ఋషయస్తుష్టువుశ్చైనం ప్లవమానం విహాయసా |
జగుశ్చ దేవగంధర్వాః ప్రశంసంతో మహౌజసమ్ || ౮౫ ||

నాగాశ్చ తుష్టువుర్యక్షా రక్షాంసి విబుధాః ఖగాః |
ప్రేక్ష్య సర్వే కపివరం సహసా విగతక్లమమ్ || ౮౬ ||

తస్మిన్ ప్లవగశార్దూలే ప్లవమానే హనూమతి |
ఇక్ష్వాకుకులమానార్థీ చిన్తయామాస సాగరః || ౮౭ ||

సాహాయ్యం వానరేంద్రస్య యది నాహం హనూమతః |
కరిష్యామి భవిష్యామి సర్వవాచ్యో వివక్షతామ్ || ౮౮ ||

అహమిక్ష్వాకునాథేన సగరేణ వివర్ధితః |
ఇక్ష్వాకుసచివశ్చాయం నావసీదితుమర్హతి || ౮౯ ||

తథా మయా విధాతవ్యం విశ్రమేత యథా కపిః |
శేషం చ మయి విశ్రాంతః సుఖేనాతిపతిష్యతి || ౯౦ ||

ఇతి కృత్వా మతిం సాధ్వీం సముద్రశ్ఛన్నమంభసి |
హిరణ్యనాభం మైనాకమువాచ గిరిసత్తమమ్ || ౯౧ ||

త్వమిహాసురసంఘానాం పాతాలతలవాసినామ్ |
దేవరాజ్ఞా గిరిశ్రేష్ఠ పరిఘః సన్నివేశితః || ౯౨ ||

త్వమేషాం జాతవీర్యాణాం పునరేవోత్పతిష్యతామ్ |
పాతాలస్యాఽప్రమేయస్య ద్వారమావృత్య తిష్ఠసి || ౯౯ ||

తిర్యగూర్ధ్వమధశ్చైవ శక్తిస్తే శైల వర్ధితుమ్ |
తస్మాత్సంచోదయామి త్వాముత్తిష్ఠ గిరిసత్తమ || ౯౪ ||

స ఏష కపిశార్దూలస్త్వాముపర్యేతి వీర్యవాన్ | [ఉపైష్యతి]
హనూమాన్రామకార్యార్థం భీమకర్మా ఖమాప్లుతః || ౯౫ ||

అస్య సాహ్యం మయా కార్యమిక్ష్వాకుకులవర్తినః |
మమ హీక్ష్వాకవః పూజ్యాః పరం పూజ్యతమాస్తవ || ౯౬ ||

కురు సాచివ్యమస్మాకం న నః కార్యమతిక్రమేత్ |
కర్తవ్యమకృతం కార్యం సతాం మన్యుముదీరయేత్ || ౯౭ ||

సలిలాదూర్ధ్వముత్తిష్ఠ తిష్ఠత్వేష కపిస్త్వయి |
అస్మాకమతిథిశ్చైవ పూజ్యశ్చ ప్లవతాం వరః || ౯౮ ||

చామీకరమహానాభ దేవగంధర్వసేవిత |
హనూమాంస్త్వయి విశ్రాంతస్తతః శేషం గమిష్యతి || ౯౯ ||

కాకుత్స్థస్యానృశంస్యం చ మైథిల్యాశ్చ వివాసనమ్ |
శ్రమం చ ప్లవగేంద్రస్య సమీక్ష్యోత్థాతుమర్హసి || ౧౦౦ ||

హిరణ్యనాభో మైనాకో నిశమ్య లవణాంభసః |
ఉత్పపాత జలాత్తూర్ణం మహాద్రుమలతాయుతః || ౧౦౧ ||

స సాగరజలం భిత్త్వా బభూవాభ్యుత్థితస్తదా |
యథా జలధరం భిత్త్వా దీప్తరశ్మిర్దివాకరః || ౧౦౨ ||

స మహాత్మా ముహూర్తేన పర్వతః సలిలావృతః |
దర్శయామాస శృంగాణి సాగరేణ నియోజితః || ౧౦౩ ||

శాతకుంభమయైః శృంగైః సకిన్నరమహోరగైః | [.నిభైః]
ఆదిత్యోదయసంకాశైరాలిఖద్భిరివాంబరమ్ || ౧౦౪ ||

తప్తజాంబూనదైః శృంగైః పర్వతస్య సముత్థితైః |
ఆకాశం శస్త్రసంకాశమభవత్కాంచనప్రభమ్ || ౧౦౫ ||

జాతరూపమయైః శృంగైర్భ్రాజమానైః స్వయంప్రభైః |
ఆదిత్యశతసంకాశః సోఽభవద్గిరిసత్తమః || ౧౦౬ ||

తముత్థితమసంగేన హనుమానగ్రతః స్థితమ్ |
మధ్యే లవణతోయస్య విఘ్నోఽయమితి నిశ్చితః || ౧౦౭ ||

స తముచ్ఛ్రితమత్యర్థం మహావేగో మహాకపిః |
ఉరసా పాతయామాస జీమూతమివ మారుతః || ౧౦౮ ||

స తథా పాతితస్తేన కపినా పర్వతోత్తమః |
బుద్ధ్వా తస్య కపేర్వేగం జహర్ష చ ననంద చ || ౧౦౯ ||

తమాకాశగతం వీరమాకాశే సముపస్థితః |
ప్రీతో హృష్టమనా వాక్యమబ్రవీత్పర్వతః కపిమ్ || ౧౧౦ ||

మానుషం ధారయన్రూపమాత్మనః శిఖరే స్థితః |
దుష్కరం కృతవాన్కర్మ త్వమిదం వానరోత్తమ || ౧౧౧ ||

నిపత్య మమ శృంగేషు విశ్రమస్వ యథాసుఖమ్ |
రాఘవస్య కులే జాతైరుదధిః పరివర్ధితః || ౧౧౨ ||

స త్వాం రామహితే యుక్తం ప్రత్యర్చయతి సాగరః |
కృతే చ ప్రతికర్తవ్యమేష ధర్మః సనాతనః || ౧౧౩ || ||

సోఽయం త్వత్ప్రతికారార్థీ త్వత్తః సమ్మానమర్హతి |
త్వన్నిమిత్తమనేనాహం బహుమానాత్ప్రచోదితః || ౧౧౪ ||

తిష్ఠ త్వం హరిశార్దూల మయి విశ్రమ్య గమ్యతామ్ | [కపి]
యోజనానాం శతం చాపి కపిరేష సమాప్లుతః || ౧౧౫ ||

తవ సానుషు విశ్రాంతః శేషం ప్రక్రమతామితి |
తదిదం గంధవత్స్వాదు కందమూలఫలం బహు || ౧౧౬ ||

తదాస్వాద్య హరిశ్రేష్ఠ విశ్రాంతోఽనుగమిష్యసి | [విశ్రమ్య శ్వో]
అస్మాకమపి సంబంధః కపిముఖ్య త్వయాఽస్తి వై || ౧౧౭ ||

ప్రఖ్యాతస్త్రిషు లోకేషు మహాగుణపరిగ్రహః |
వేగవంతః ప్లవంతో యే ప్లవగా మారుతాత్మజ || ౧౧౮ ||

తేషాం ముఖ్యతమం మన్యే త్వామహం కపికుంజర |
అతిథిః కిల పూజార్హః ప్రాకృతోఽపి విజానతా || ౧౧౯ ||

ధర్మం జిజ్ఞాసమానేన కిం పునస్త్వాదృశో మహాన్ |
త్వం హి దేవవరిష్ఠస్య మారుతస్య మహాత్మనః || ౧౨౦ ||

పుత్రస్తస్యైవ వేగేన సదృశః కపికుంజర |
పూజితే త్వయి ధర్మజ్ఞ పూజాం ప్రాప్నోతి మారుతః || ౧౨౧ ||

తస్మాత్త్వం పూజనీయో మే శృణు చాప్యత్ర కారణమ్ |
పూర్వం కృతయుగే తాత పర్వతాః పక్షిణోఽభవన్ || ౧౨౨ ||

తేఽభిజగ్ముర్దిశః సర్వా గరుడానిలవేగినః | [తే హి]
తతస్తేషు ప్రయాతేషు దేవసంఘాః సహర్షిభిః || ౧౨౩ ||

భూతాని చ భయం జగ్ముస్తేషాం పతనశంకయా |
తతః క్రుద్ధః సహస్రాక్షః పర్వతానాం శతక్రతుః || ౧౨౪ ||

పక్షాంశ్చిచ్ఛేద వజ్రేణ తత్ర తత్ర సహస్రశః |
స మాముపాగతః క్రుద్ధో వజ్రముద్యమ్య దేవరాట్ || ౧౨౫ ||

తతోఽహం సహసా క్షిప్తః శ్వసనేన మహాత్మనా |
అస్మిఁల్లవణతోయే చ ప్రక్షిప్తః ప్లవగోత్తమ || ౧౨౬ ||

గుప్తపక్షసమగ్రశ్చ తవ పిత్రాఽభిరక్షితః |
తతోఽహం మానయామి త్వాం మాన్యో హి మమ మారుతః || ౧౨౭ ||

త్వయా మే హ్యేష సంబంధః కపిముఖ్య మహాగుణః |
అస్మిన్నేవం గతే కార్యే సాగరస్య మమైవ చ || ౧౨౮ [తస్మిన్] ||

ప్రీతిం ప్రీతమనాః కర్తుం త్వమర్హసి మహాకపే |
శ్రమం మోక్షయ పూజాం చ గృహాణ కపిసత్తమ || ౧౨౯ ||

ప్రీతిం చ బహుమన్యస్వ ప్రీతోఽస్మి తవ దర్శనాత్ |
ఏవముక్తః కపిశ్రేష్ఠస్తం నగోత్తమమబ్రవీత్ || ౧౩౦ ||

ప్రీతోఽస్మి కృతమాతిథ్యం మన్యురేషోఽపనీయతామ్ |
త్వరతే కార్యకాలో మే అహశ్చాప్యతివర్తతే || ౧౩౧ ||

ప్రతిజ్ఞా చ మయా దత్తా న స్థాతవ్యమిహాంతరే |
ఇత్యుక్త్వా పాణినా శైలమాలభ్య హరిపుంగవః || ౧౩౨ ||

జగామాకాశమావిశ్య వీర్యవాన్ ప్రహసన్నివ |
స పర్వతసముద్రాభ్యాం బహుమానాదవేక్షితః || ౧౩౩ ||

పూజితశ్చోపపన్నాభిరాశీర్భిరనిలాత్మజః |
అథోర్ధ్వం దూరముత్ప్లుత్య హిత్వా శైలమహార్ణవౌ || ౧౩౪ ||

పితుః పంథానమాస్థాయ జగామ విమలేఽమ్బరే |
భూయశ్చోర్ధ్వగతిం ప్రాప్య గిరిం తమవలోకయన్ || ౧౩౫ ||

వాయుసూనుర్నిరాలంబే జగామ విమలేఽమ్బరే |
తద్ద్వితీయం హనుమతో దృష్ట్వా కర్మ సుదుష్కరమ్ || ౧౩౬ ||

ప్రశశంసుః సురాః సర్వే సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః |
దేవతాశ్చాభవన్ హృష్టాస్తత్రస్థాస్తస్య కర్మణా || ౧౩౭ ||

కాంచనస్య సునాభస్య సహస్రాక్షశ్చ వాసవః |
ఉవాచ వచనం ధీమాన్పరితోషాత్సగద్గదమ్ |
సునాభం పర్వతశ్రేష్ఠం స్వయమేవ శచీపతిః || ౧౩౮ ||

హిరణ్యనాభ శైలేంద్ర పరితుష్టోఽస్మి తే భృశమ్ |
అభయం తే ప్రయచ్ఛామి తిష్ఠ సౌమ్య యథాసుఖమ్ || ౧౩౯ ||

సాహ్యం కృతం తే సుమహద్విక్రాంతస్య హనూమతః |
క్రమతో యోజనశతం నిర్భయస్య భయే సతి || ౧౪౦ ||

రామస్యైష హి దూత్యేన యాతి దాశరథేర్హరిః |
సత్క్రియాం కుర్వతా తస్య తోషితోఽస్మి దృఢం త్వయా || ౧౪౧ ||

తతః ప్రహర్షమగమద్విపులం పర్వతోత్తమః |
దేవతానాం పతిం దృష్ట్వా పరితుష్టం శతక్రతుమ్ || ౧౪౨ ||

స వై దత్తవరః శైలో బభూవావస్థితస్తదా |
హనూమాంశ్చ ముహూర్తేన వ్యతిచక్రామ సాగరమ్ || ౧౪౩ ||

తతో దేవాః సగంధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః |
అబ్రువన్సూర్యసంకాశాం సురసాం నాగమాతరమ్ || ౧౪౪ ||

అయం వాతాత్మజః శ్రీమాన్ప్లవతే సాగరోపరి |
హనూమాన్నామ తస్య త్వం ముహూర్తం విఘ్నమాచర || ౧౪౫ ||

రాక్షసం రూపమాస్థాయ సుఘోరం పర్వతోపమమ్ |
దంష్ట్రాకరాలం పింగాక్షం వక్త్రం కృత్వా నభఃసమమ్ || ౧౪౬ ||

బలమిచ్ఛామహే జ్ఞాతుం భూయశ్చాస్య పరాక్రమమ్ |
త్వాం విజేష్యత్యుపాయేన విషాదం వా గమిష్యతి || ౧౪౭ ||

ఏవముక్తా తు సా దేవీ దైవతైరభిసత్కృతా |
సముద్రమధ్యే సురసా బిభ్రతీ రాక్షసం వపుః || ౧౪౮ ||

వికృతం చ విరూపం చ సర్వస్య చ భయావహమ్ |
ప్లవమానం హనూమంతమావృత్యేదమువాచ హ || ౧౪౯ ||

మమ భక్ష్యః ప్రదిష్టస్త్వమీశ్వరైర్వానరర్షభ |
అహం త్వా భక్షయిష్యామి ప్రవిశేదం మమాననమ్ || ౧౫౦ ||

ఏవముక్తః సురసయా ప్రాంజలిర్వానరర్షభః |
ప్రహృష్టవదనః శ్రీమానిదం వచనమబ్రవీత్ || ౧౫౧ ||

రామో దాశరథిర్నామ ప్రవిష్టో దండకావనమ్ |
లక్ష్మణేన సహభ్రాత్రా వైదేహ్యా చాపి భార్యయా || ౧౫౨ ||

అన్యకార్యవిషక్తస్య బద్ధవైరస్య రాక్షసైః |
తస్య సీతా హృతా భార్యా రావణేన యశస్వినీ || ౧౫౩ ||

తస్యాః సకాశం దూతోఽహం గమిష్యే రామశాసనాత్ |
కర్తుమర్హసి రామస్య సాహ్యం విషయవాసినీ || ౧౫౪ ||

అథవా మైథిలీం దృష్ట్వా రామం చాక్లిష్టకారిణమ్ |
ఆగమిష్యామి తే వక్త్రం సత్యం ప్రతిశృణోమి తే || ౧౫౫ ||

ఏవముక్తా హనుమతా సురసా కామరూపిణీ |
అబ్రవీన్నాతివర్తేన్మాం కశ్చిదేష వరో మమ || ౧౫౬ ||

తం ప్రయాంతం సముద్వీక్ష్య సురసా వాక్యమబ్రవీత్ |
బలం జిజ్ఞాసమానా వై నాగమాతా హనూమతః || ౧౫౭ ||

ప్రవిశ్య వదనం మేఽద్య గంతవ్యం వానరోత్తమ |
వర ఏష పురా దత్తో మమ ధాత్రేతి సత్వరా || ౧౫౮ ||

వ్యాదాయ వక్త్రం విపులం స్థితా సా మారుతేః పురః |
ఏవముక్తః సురసయా క్రుద్ధో వానరపుంగవః || ౧౫౯ ||

అబ్రవీత్కురు వై వక్త్రం యేన మాం విషహిష్యసే |
ఇత్యుక్త్వా సురసాం క్రుద్ధో దశయోజనమాయతః || ౧౬౦ ||

దశయోజనవిస్తారో బభూవ హనుమాంస్తదా |
తం దృష్ట్వా మేఘసంకాశం దశయోజనమాయతమ్ || ౧౬౧ ||

చకార సురసాప్యాస్యం వింశద్యోజనమాయతమ్ |
తాం దృష్ట్వా విస్తృతాస్యాం తు వాయుపుత్రః సుబుద్ధిమాన్ || ౧౬౨ ||

హనూమాంస్తు తతః క్రుద్ధస్త్రింశద్యోజనమాయతః |
చకార సురసా వక్త్రం చత్వారింశత్తథోచ్ఛ్రితమ్ || ౧౬౩ ||

బభూవ హనుమాన్వీరః పంచాశద్యోజనోచ్ఛ్రితః |
చకార సురసా వక్త్రం షష్టియోజనమాయతమ్ || ౧౬౪ ||

తథైవ హనుమాన్వీరః సప్తతీయోజనోచ్ఛ్రితః |
చకార సురసా వక్త్రమశీతీయోజనాయతమ్ || ౧౬౫ ||

హనూమానచలప్రఖ్యో నవతీయోజనోచ్ఛ్రితః |
చకార సురసా వక్త్రం శతయోజనమాయతమ్ || ౧౬౬ ||

తద్దృష్ట్వా వ్యాదితం త్వాస్యం వాయుపుత్రః సుబుద్ధిమాన్ |
దీర్ఘజిహ్వం సురసయా సుఘోరం నరకోపమమ్ || ౧౬౭ ||

స సంక్షిప్యాత్మనః కాయం జీమూత ఇవ మారుతిః |
తస్మిన్ ముహూర్తే హనుమాన్ బభూవాంగుష్ఠమాత్రకః || ౧౬౮ ||

సోఽభిపత్యాశు తద్వక్త్రం నిష్పత్య చ మహాజవః |
అంతరిక్షే స్థితః శ్రీమానిదం వచనమబ్రవీత్ || ౧౬౯ ||

ప్రవిష్టోఽస్మి హి తే వక్త్రం దాక్షాయణి నమోఽస్తు తే |
గమిష్యే యత్ర వైదేహీ సత్యశ్చాసీద్వరస్తవ || ౧౭౦ ||

తం దృష్ట్వా వదనాన్ముక్తం చంద్రం రాహుముఖాదివ |
అబ్రవీత్సురసా దేవీ స్వేన రూపేణ వానరమ్ || ౧౭౧ ||

అర్థసిద్ధ్యై హరిశ్రేష్ఠ గచ్ఛ సౌమ్య యథాసుఖమ్ |
సమానయస్వ వైదేహీం రాఘవేణ మహాత్మనా || ౧౭౨ ||

తత్తృతీయం హనుమతో దృష్ట్వా కర్మ సుదుష్కరమ్ |
సాధు సాధ్వితి భూతాని ప్రశశంసుస్తదా హరిమ్ || ౧౭౩ ||

స సాగరమనాధృష్యమభ్యేత్య వరుణాలయమ్ |
జగామాకాశమావిశ్య వేగేన గరుడోపమః || ౧౭౪ ||

సేవితే వారిధారాభిః పతగైశ్చ నిషేవితే |
చరితే కైశికాచార్యైరైరావతనిషేవితే || ౧౭౫ ||

సింహకుంజరశార్దూలపతగోరగవాహనైః |
విమానైః సంపతద్భిశ్చ విమలైః సమలంకృతే |
వజ్రాశనిసమాఘాతైః పావకైరుపశోభితే || ౧౭౬ ||

కృతపుణ్యైర్మహాభాగైః స్వర్గజిద్భిరలంకృతే |
వహతా హవ్యమత్యర్థం సేవితే చిత్రభానునా ||| ౧౭౭ ||

గ్రహనక్షత్రచంద్రార్కతారాగణవిభూషితే |
మహర్షిగణగంధర్వనాగయక్షసమాకులే || ౧౭౮ ||

వివిక్తే విమలే విశ్వే విశ్వావసునిషేవితే
దేవరాజగజాక్రాంతే చంద్రసూర్యపథే శివే || ౧౭౯ ||

వితానే జీవలోకస్య వితతే బ్రహ్మనిర్మితే |
బహుశః సేవితే వీరైర్విద్యాధరగణైర్వరైః || ౧౮౦ ||

జగామ వాయుమార్గే తు గరుత్మానివ మారుతిః || ౧౮౧
[** అధికపాఠః –
హనూమాన్మేఘజాలాని ప్రాకర్షన్మారుతో యథా ||
కాలాగరుసవర్ణాని రక్తపీతసితాని చ |
కపినాఽఽకృష్యమాణాని మహాభ్రాణి చకాశిరే ||
ప్రవిశన్నభ్రజాలాని నిష్పతంశ్చ పునః పునః |
ప్రావృషీందురివాభాతి నిష్పతన్ప్రవిశంస్తదా ||
**] ||

ప్రదృశ్యమానః సర్వత్ర హనూమాన్మారుతాత్మజః |
భేజేఽమ్బరం నిరాలంబం లంబపక్ష ఇవాద్రిరాట్ || ౧౮౨ ||

ప్లవమానం తు తం దృష్ట్వా సింహికా నామ రాక్షసీ |
మనసా చింతయామాస ప్రవృద్ధా కామరూపిణీ || ౧౮౩ ||

అద్య దీర్ఘస్య కాలస్య భవిష్యామ్యహమాశితా |
ఇదం హి మే మహత్సత్వం చిరస్య వశమాగతమ్ || ౧౮౪ ||

ఇతి సంచింత్య మనసా ఛాయామస్య సమాక్షిపత్ |
ఛాయాయాం గృహ్యమాణాయాం చింతయామాస వానరః || ౧౮౫ ||

సమాక్షిప్తోఽస్మి సహసా పంగూకృతపరాక్రమః |
ప్రతిలోమేన వాతేన మహానౌరివ సాగరే || ౧౮౬ ||

తిర్యగూర్ధ్వమధశ్చైవ వీక్షమాణస్తతః కపిః |
దదర్శ స మహత్సత్వముత్థితం లవణాంభసి || ౧౮౭ ||

తద్దృష్ట్వా చింతయామాస మారుతిర్వికృతాననమ్ |
కపిరాజేన కథితం సత్త్వమద్భుతదర్శనమ్ || ౧౮౮ ||

ఛాయాగ్రాహి మహావీర్యం తదిదం నాత్ర సంశయః |
స తాం బుద్ధ్వార్థతత్త్వేన సింహికాం మతిమాన్కపిః || ౧౮౯ ||

వ్యవర్ధత మహాకాయః ప్రావృషీవ బలాహకః |
తస్య సా కాయముద్వీక్ష్య వర్ధమానం మహాకపేః || ౧౯౦ ||

వక్త్రం ప్రసారయామాస పాతాళాంతరసన్నిభమ్ |
ఘనరాజీవ గర్జంతీ వానరం సమభిద్రవత్ || ౧౯౧ ||

స దదర్శ తతస్తస్యా వివృతం సుమహన్ముఖమ్ |
కాయమాత్రం చ మేధావీ మర్మాణి చ మహాకపిః || ౧౯౨ ||

స తస్యా వివృతే వక్త్రే వజ్రసంహననః కపిః |
సంక్షిప్య ముహురాత్మానం నిష్పపాత మహాబలః || ౧౯౩ ||

ఆస్యే తస్యా నిమజ్జంతం దదృశుః సిద్ధచారణాః |
గ్రస్యమానం యథా చంద్రం పూర్ణం పర్వణి రాహుణా || ౧౯౪ ||

తతస్తస్యా నఖైస్తీక్ష్ణైర్మర్మాణ్యుత్కృత్య వానరః |
ఉత్పపాతాథ వేగేన మనః సంపాతవిక్రమః || ౧౯౫ ||

తాం తు దృష్ట్యా చ ధృత్యా చ దాక్షిణ్యేన నిపాత్య హి | [చ]
స కపిప్రవరో వేగాద్వవృధే పునరాత్మవాన్ || ౧౯౬ ||

హృతహృత్సా హనుమతా పపాత విధురాంభసి |
స్వయంభువేవ హనుమాన్ సృష్టస్తస్యా నిపాతనే || ౧౯౭ ||

తాం హతాం వానరేణాశు పతితాం వీక్ష్య సింహికామ్ |
భూతాన్యాకాశచారీణీ తమూచుః ప్లవగోత్తమమ్ || ౧౯౮ ||

భీమమద్య కృతం కర్మ మహత్సత్త్వం త్వయా హతమ్ |
సాధయార్థమభిప్రేతమరిష్టం ప్లవతాం వర || ౧౯౯ ||

యస్య త్వేతాని చత్వారి వానరేంద్ర యథా తవ |
ధృతిర్దృష్టిర్మతిర్దాక్ష్యం స కర్మసు న సీదతి || ౨౦౦ ||

స తైః సంభావితః పూజ్యః ప్రతిపన్నప్రయోజనః |
జగామాకాశమావిశ్య పన్నగాశనవత్కపిః || ౨౦౧ ||

ప్రాప్తభూయిష్ఠపారస్తు సర్వతః ప్రతిలోకయన్ |
యోజనానాం శతస్యాంతే వనరాజిం దదర్శ సః || ౨౦౨ ||

దదర్శ చ పతన్నేవ వివిధద్రుమభూషితమ్ |
ద్వీపం శాఖామృగశ్రేష్ఠో మలయోపవనాని చ || ౨౦౩ ||

సాగరం సాగరానూపం సాగరానూపజాన్ ద్రుమాన్ |
సాగరస్య చ పత్నీనాం ముఖాన్యపి విలోకయన్ || ౨౦౪ ||

స మహామేఘసంకాశం సమీక్ష్యాత్మానమాత్మవాన్ |
నిరుంధంతమివాకాశం చకార మతిమాన్మతిమ్ || ౨౦౫ ||

కాయవృద్ధిం ప్రవేగం చ మమ దృష్ట్వైవ రాక్షసాః |
మయి కౌతూహలం కుర్యురితి మేనే మహాకపిః || ౨౦౬ ||

తతః శరీరం సంక్షిప్య తన్మహీధరసన్నిభమ్ |
పునః ప్రకృతిమాపేదే వీతమోహ ఇవాత్మవాన్ || ౨౦౭ ||

తద్రూపమతిసంక్షిప్య హనుమాన్ ప్రకృతౌ స్థితః |
త్రీన్ క్రమానివ విక్రమ్య బలివీర్యహరో హరిః || ౨౦౮ ||

స చారునానావిధరూపధారీ
పరం సమాసాద్య సముద్రతీరమ్ |
పరైరశక్యః ప్రతిపన్నరూపః
సమీక్షితాత్మా సమవేక్షితార్థః || ౨౦౯ ||

తతః స లంబస్య గిరేః సమృద్ధే
విచిత్రకూటే నిపపాత కూటే |
సకేతకోద్దాలకనారికేలే
మహాద్రికూటప్రతిమో మహాత్మా || ౨౧౦ ||

తతస్తు సంప్రాప్య సముద్రతీరం
సమీక్ష్య లంకాం గిరివర్యమూర్ధ్ని |
కపిస్తు తస్మిన్నిపపాత పర్వతే
విధూయ రూపం వ్యథయన్మృగద్విజాన్ || ౨౧౧ ||

స సాగరం దానవపన్నగాయుతం
బలేన విక్రమ్య మహోర్మిమాలినమ్ |
నిపత్య తీరే చ మహోదధేస్తదా
దదర్శ లంకామమరావతీమివ || ౨౧౨ ||

ఇత్యర్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే ప్రథమః సర్గః || ౧ ||

సుందరకాండ – ద్వితీయ సర్గః  >>


సంపూర్ణ శ్రీవాల్మీకి రామాయణ సుందరకాండ చూడండి.

Facebook Comments

You may also like...

23 వ్యాఖ్యలు

  1. Sendil Kumar అంటున్నారు:

    Hari Om I want to stotranidhi book sir

  2. Stotra Nidhi అంటున్నారు:

    We dont have books right now. Please use website only.

  3. Rakesh అంటున్నారు:

    “Sri hari vayu sthuthi ” Ni upload cheyyagalarani maa vinnapam

  4. Rakesh joshi అంటున్నారు:

    “Lagna mangalasthakam” Ni add cheyyagalarani sthothra nidhi management ku maa vinnapam

  5. Somasundaram nukala అంటున్నారు:

    ఇందులో ప్రతి సర్గలో తెలుగు అనువాదం ఉంటే చాలా ఉపయుక్తంగా ఉంటుంది

  6. SUBHADRA అంటున్నారు:

    unable to print listed stotras, Why

  7. Stotra Nidhi అంటున్నారు:

    Please use stotranidhi mobile app for offline use

  8. Mohan K Dhulipati అంటున్నారు:

    నిజమే, చాలా ఉపయుక్తంగా ఉంటుంది.

  9. Kisore అంటున్నారు:

    Sundara kanda mundu prarambha slokalu kavali

  10. kvvdsn అంటున్నారు:

    kvvdsn

  11. రవికుమార్ అంటున్నారు:

    ఈరోజు మాకు చాలా ఉపయోగం అయినది. చాలా సంతోషంగా ఉంది. మాకు పుస్తకం లేని లోటు తీర్చారు.

  12. పి.వి.మధు మూర్తి అంటున్నారు:

    తాత్పర్యం ఉంటే చాలా బాగా ఉంటది

  13. v sreenivas అంటున్నారు:

    sir since we do not know proper recitation of sanskrit it would be of immense help if you add voice recitation along with pdf side by side

    v sreenivas warangal

  14. మాధురి అంటున్నారు:

    అన్ని దేవుళ్ళ హారతి పాటలు కూడా ఉంటే బాగుంటుంది

  15. శ్రీనివాస్ అంటున్నారు:

    తెలుగు అనువాదం కావాలి

  16. ప్రదీప్ అంటున్నారు:

    సుందర కాండమునకు తెలుగు తాత్పర్యం కూడా ఇస్తే బాగుంటుంది

  17. ప్రదీప్ అంటున్నారు:

    తాత్పర్యం తెలుగు లో ఉంటే ఇంకా బాగుంటుంది

  18. సీతారామ శర్మ అంటున్నారు:

    తెలుగు ప్రతిపదార్థం మరియు తాత్పర్యంతో కూడా ఉంచగలిగితే,చాలామందికి చదువుకోవటానికి ,,అనుభూతి పొందటానికి అవకాశం ఉంటుంది …

  19. అనామకం అంటున్నారు:

    Sundarakanda sargas Fromm 55th onwards

  20. అనామకం అంటున్నారు:

    Devulla harati patalu upload cheyagalarani manavi

  21. వీరేశం అంటున్నారు:

    సుందరకాండ తాత్పర్యంతో సహా ఉంటే చాలా మందికి ఉపయుక్తంగా ఉంటుంది. చాలా మంది కోరుతున్నాం కాబట్టి విన్నపాన్ని మన్నించి ప్రవేశపెట్ట ప్రార్థన. 🙏

  22. అనామకం అంటున్నారు:

    meaning kuda unte bavuntundhi

  23. Srini vas peri అంటున్నారు:

    బాగుంది……మొత్తం సుందరకాండను కొద్దీకొద్దిగా నా ఫేస్ బుక్ రోజుకు కొంతచప్ఫున పోష్టు చేస్తున్నా… ఈరోజుతో పదమూడో అధ్యాయం మొదలుపెట్టా…
    మూడు నెలలక్రితం సుందరకాండ తెలుగుపాఠం Ms ramarao గారు తెలుగులో పాడిన తెలుగు సుందరకాండని ఫేస్ బుక్ లో.
    పోష్టు చేసాను… అంతే కాక టెలిగ్రామ్ యాప్ లో ఈ రెండూ అప్ లోడ్ చేస్తున్నా

స్పందించండి

మీ ఈమెయిలు చిరునామా ప్రచురించబడదు.

error: Not allowed
%d bloggers like this: