Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
(బాహ్యమైన పూజలు, యజ్ఞాలు, తీర్థయాత్రల కంటే అంతఃకరణ శుద్ధి (మనస్సు నిర్మలంగా ఉండడం) ఎంత ముఖ్యమైనదో… ఇంద్రుడు, వసిష్ఠుడు, విశ్వామిత్రుడు, పాండవుల వంటి గొప్పవారి కథలను ఉదాహరణలుగా చూపిస్తూ వివరించడం ఈ స్తోత్ర భాగం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. ఈ దశకాన్ని భక్తితో పారాయణం చేయడం వల్ల మనస్సులోని కామ, క్రోధ, లోభ మోహాది మలాలు తొలగిపోయి నిర్మలమైన బుద్ధి సిద్ధిస్తుంది. సదాచార నిరతి, మానసిక ప్రశాంతత మరియు జగన్మాత పట్ల అనన్యమైన భక్తి లభిస్తాయి.)
అంతర్ముఖో యః స్వశుభేచ్ఛయైవ
స్వయం విమర్శేన మనోమలాని |
దృష్ట్వా శమాద్యైర్ధునుతే సమూలం
స భాగ్యవాన్దేవి తవ ప్రియశ్చ || ౩౮-౧ ||
ఓ దేవీ! తన శ్రేయస్సును కోరుకుంటూ, అంతర్ముఖుడై, ఆత్మవిమర్శ ద్వారా తన మనస్సులోని దోషాలను (మలాలను) చూసి, శమము (మనశ్శాంతి) మొదలైన సద్గుణాల చేత వాటిని సమూలంగా నశింపజేసుకునేవాడే నిజమైన భాగ్యవంతుడు. అతడే నీకు అత్యంత ప్రియమైనవాడు.
న వేదశాస్త్రాధ్యయనేన తీర్థ-
-సంసేవయా దానతపోవ్రతైర్వా |
శుద్ధిం మనో యాతి తవ స్మృతేస్త-
-ద్వైశద్యమాదర్శవదేతి మాతః || ౩౮-౨ ||
ఓ అమ్మా! కేవలం వేదశాస్త్రాలను చదవడం వలనో, పుణ్యతీర్థాలను సేవించడం వలనో, దానాలు, తపస్సులు లేదా వ్రతాలు చేయడం వలనో మనస్సుకు నిజమైన శుద్ధి కలగదు. కానీ, నిన్ను నిరంతరం స్మరించడం వలన మాత్రమే మనస్సు అద్దంలా స్వచ్ఛంగా, నిర్మలంగా మారుతుంది.
శుద్ధిర్న యజ్ఞేన యజన్ శశాంకః
పత్నీం గురోః ప్రాప భృశం స్మరార్తః |
శతక్రతుర్గౌతమధర్మపత్నీ-
-మగాదహల్యాం మదనేషు విద్ధః || ౩౮-౩ ||
యజ్ఞాలు చేసినంత మాత్రాన మనస్సు పరిశుద్ధం కాదు. ఎందుకంటే, అనేక యజ్ఞాలు చేసిన చంద్రుడు (శశాంకుడు) కామమోహితుడై తన గురువైన బృహస్పతి భార్యను (తారను) పొందాడు. అలాగే, నూరు యజ్ఞాలు చేసిన ఇంద్రుడు (శతక్రతువు) మన్మథ బాణాలకు లోనై గౌతమ మహర్షి భార్యయైన అహల్యను ఆశ్రయించాడు.
స విఘ్నకారీ తపసాం మునీనాం
గతస్పృహం యోగివరం ప్రశాంతమ్ |
హా విశ్వరూపం పవినా జఘాన
న కించనాకార్యమధర్మబుద్ధేః || ౩౮-౪ ||
ఆ ఇంద్రుడు మునుల తపస్సులకు విఘ్నాలు కలిగించేవాడు. కోరికలు లేనివాడు, యోగివరుడు, శాంతమూర్తి అయిన విశ్వరూపుడిని (త్వష్ట కుమారుడిని) అయ్యో! ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధంతో సంహరించాడు. అధర్మ బుద్ధి కలవానికి చేయకూడని కార్యం అంటూ ఏదీ లేదు కదా!
మునిర్వసిష్ఠః ఖలు తీర్థసేవీ
తపోనిధిర్గాధిసుతశ్చ కోపాత్ |
ఉభౌ మిథః శేపతురాడిభావం
ప్రాప్తః కిలైకో బకతాం పరశ్చ || ౩౮-౫ ||
తీర్థయాత్రలు చేసే వసిష్ఠ మహర్షి మరియు గొప్ప తపోనిధియైన గాధి పుత్రుడు (విశ్వామిత్రుడు) ఇద్దరూ క్రోధం కారణంగా ఒకరినొకరు శపించుకున్నారు. ఆ శాపం వల్ల వారిలో ఒకరు ఆడి పక్షిగాను, మరొకరు కొంగ (బకము) గాను మారి పక్షుల రూపంలో యుద్ధం చేసుకున్నారు.
ధనాని పృష్టాని గురూనదాతౄన్
స్వాన్ భార్గవాన్ పుత్రకళత్రభాజః |
క్రుద్ధాః పరం హైహయభూమిపాలా
న్యపీడయన్ కోఽత్ర విశుద్ధచిత్తః || ౩౮-౬ ||
హైహయ వంశపు రాజులు ధనమును అడుగగా, ఇవ్వడానికి నిరాకరించిన తమ గురువులైన భార్గవ వంశీయులను (భృగు వంశ బ్రాహ్మణులను), వారి పుత్రులను, భార్యలను కోపంతో ఎంతో బాధించారు. కాబట్టి ఈ లోకంలో నిఖార్సైన పరిశుద్ధమైన చిత్తము కలవాడు ఎవడు ఉన్నాడు?
కుర్యాన్న కిం లోభహతో మనుష్యో
యుధిష్ఠిరాద్యా అపి ధర్మనిష్ఠాః |
పితామహం బంధుజనాన్ గురూంశ్చ
రణే నిజఘ్నుః ఖలు రాజ్యలోభాత్ || ౩౮-౭ ||
లోభము (పిసినారితనం/ఆశ) చేత పీడించబడిన మనుష్యుడు ఏ పాపమైనా చేస్తాడు. ఎంతో ధర్మనిష్ఠ గల యుధిష్ఠిరుడు (ధర్మరాజు) మొదలైన పాండవులు కూడా, కేవలం రాజ్య కాంక్ష (లోభం) వలనే కదా యుద్ధంలో తమ పితామహుడైన భీష్ముడిని, బంధువులను మరియు గురువులను సంహరించారు!
కృష్ణోపదిష్టో జనమేజయస్తు
శుద్ధాంతరంగః పితరం మఖేన |
పరీక్షితం పాపవిముక్తమార్యం
విధాయ తే ప్రాపయతిస్మ లోకమ్ || ౩౮-౮ ||
కానీ, వ్యాసమహర్షి (కృష్ణద్వైపాయనుడు) చేత ఉపదేశించబడిన జనమేజయ మహారాజు మాత్రం పరిశుద్ధమైన అంతఃకరణ కలవాడై, యజ్ఞము ద్వారా తన తండ్రియైన పరీక్షిత మహారాజును పాపవిముక్తుడిని చేసి, ఉత్తమమైన నీ లోకాన్ని (మణిద్వీపాన్ని) పొందేలా చేశాడు.
సదా సదాచారరతో వివిక్తే
దేశే నిషణ్ణశ్చరణాంబుజే తే |
ధ్యాయన్నజస్రం నిజవాసనా యో
నిర్మార్ష్టి స త్వన్మయతాముపైతి || ౩౮-౯ ||
ఎల్లప్పుడూ సదాచారము నందు ఆసక్తి కలిగి, ఏకాంత ప్రదేశంలో కూర్చుని, నీ చరణకమలాలను నిరంతరం ధ్యానిస్తూ తన పూర్వ జన్మ వాసనలను (పాప సంస్కారాలను) తుడిచివేసుకునేవాడు ఎవడో, అతడు నీ స్వరూపాన్ని (త్వన్మయత్వాన్ని) పొందుతాడు.
జ్ఞానం న భక్తిర్న తపో న యోగ-
-బుద్ధిర్న మే చిత్తజయోఽపి మాతః |
అంధం తమోఽహం ప్రవిశామి మృత్యోః
సముద్ధరేమం వరదే నమస్తే || ౩౮-౧౦ ||
ఓ అమ్మా! నాకు జ్ఞానము లేదు, భక్తి లేదు, తపస్సు లేదు, యోగబుద్ధి లేదు, చిత్తాన్ని జయించే శక్తి కూడా లేదు. నేను మృత్యువు అనే గాఢాంధకారంలోకి ప్రవేశిస్తున్నాను. వరములను ఇచ్చే ఓ జగన్మాతా! నన్ను ఉద్ధరించుము, నీకు నమస్కారము.
ఏకోనచత్వారింశ దశకమ్ (౩౯) – మణిద్వీపనివాసినీ >>
సంపూర్ణ దేవీ నారాయణీయం (41 దశకాలు) చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.
