Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
(కోసల రాజు ధ్రువసంధి మరణానంతరం, రాజ్యాధికారం కోసం ఇద్దరు భార్యల తండ్రుల (తాతల) మధ్య యుద్ధం జరుగుతుంది. సుదర్శనుని తాత వీరసేనుడు మరణించగా, ప్రాణభయంతో తల్లి మనోరమ సుదర్శనుడిని తీసుకుని భరద్వాజ ఆశ్రమానికి చేరుకుంటుంది. అక్కడ ముని వారిని శత్రువుల నుండి రక్షించిన ఘట్టం ఇది. ఈ శ్లోకాలను పఠించడం వల్ల శత్రు భయం తొలగుతుంది. నిస్సహాయ స్థితిలో ఉన్నప్పుడు రక్షణ, ఆశ్రయం లభిస్తాయి. ముఖ్యంగా బాల రక్షణకు (పిల్లల క్షేమానికి) ఇది విశేష ఫలితాన్నిస్తుంది.)
రాజా పురాఽఽసీత్కిల కోసలేషు
ధర్మైకనిష్ఠో ధ్రువసంధినామా |
ఆస్తాం ప్రియే అస్య మనోరమా చ
లీలావతీ చేతి దృఢానురక్తే || ౧౪-౧ ||
పూర్వం కోసల దేశమునందు ధర్మమునందే నిశ్చలమైన నిష్ఠ కలిగిన ‘ధ్రువసంధి’ అను పేరు గల రాజు ఉండెను. అతనికి మనోరమ మరియు లీలావతి అని ఇద్దరు ప్రియమైన భార్యలు ఉండేవారు; వారు రాజుపై దృఢమైన అనురాగము కలిగి ఉండేవారు.
మనోరమాఽసూత సుదర్శనాఖ్యం
కుమారకం శత్రుజితం చ సాఽన్యా |
సంవర్ధయంస్తౌ మృగయావిహారీ
వనే నృపో హా హరిణా హతోఽభూత్ || ౧౪-౨ ||
మనోరమ ‘సుదర్శనుడు’ అను పేరు గల కుమారుడిని ప్రసవించగా, ఆ రెండవ ఆమె (లీలావతి) ‘శత్రుజిత్తు’ను ప్రసవించింది. ఆ ఇద్దరినీ పెంచుకుంటూ, వేట యందు విహరించే ఆ రాజు, అడవిలో అయ్యో! ఒక సింహము (హరిణా) చేత హతమార్చబడ్డాడు.
విచింతయన్ రాజకులస్య వృత్తం
తజ్జ్యేష్ఠపుత్రస్య సుదర్శనస్య |
రాజ్యాభిషేకాయ గురుర్వసిష్ఠ-
-శ్చకార మంత్రం సచివైః సమేతః || ౧౪-౩ ||
రాజవంశం యొక్క పరిస్థితిని ఆలోచిస్తూ, ఆ రాజు యొక్క జ్యేష్ఠ పుత్రుడైన సుదర్శనుడికి రాజ్యాభిషేకం చేయుటకై, గురువు వసిష్ఠుడు సచివులతో (మంత్రులతో) కలిసి మంత్రాంగం (ఆలోచన) చేశాడు.
మాతామహః శత్రుజితో యుధాజి-
-దభ్యేత్య సద్యోఽమితవీర్యశాలీ |
రాజ్యే స్వదౌహిత్రమిహాభిషిక్తం
కర్తుం కుబుద్ధిః కురుతే స్మ యత్నమ్ || ౧౪-౪ ||
శత్రుజిత్తు యొక్క తాత (మాతామహః), అమిత పరాక్రమవంతుడైన యుధాజిత్తు వెంటనే వచ్చి, తన మనుమడినే ఇక్కడ రాజ్యమునకు అభిషిక్తుడిని చేయాలని కుబుద్ధితో (దురాలోచనతో) ప్రయత్నం చేశాడు.
మనోరమాయా అపి వీరసేనః
పితాఽభ్యుపేత్యాశు రురోధ తస్య |
యత్నం బలీ స్వస్వసుతాసుతాభి-
-షేకైకబుద్ధీ ఖలు తావభూతామ్ || ౧౪-౫ ||
మనోరమ తండ్రి వీరసేనుడు కూడా త్వరగా వచ్చి అతనిని అడ్డుకున్నాడు. ఆ ఇద్దరూ (యుధాజిత్తు, వీరసేనుడు) బలవంతులే; తమ తమ కూతుళ్ళ కుమారులకే (సుతసుతా) అభిషేకం జరగాలనే ఏకైక బుద్ధి కలవారై నిశ్చయముగా నిలిచారు.
కృత్వా వివాదం చ తతో నృపౌ ద్వౌ
ఘోరం రణం చక్రతురిద్ధరోషౌ |
యుధాజితా తత్ర తు వీరసేనో
దైవాద్ధతోఽభూద్ధరిణా కరీవ || ౧౪-౬ ||
వివాదం పెరిగి, ఆ ఇద్దరు రాజులు మిక్కిలి కోపముతో ఘోరమైన యుద్ధం చేశారు. అక్కడ యుధాజిత్తు చేతిలో వీరసేనుడు, ఏనుగు సింహము చేతిలో మరణించినట్లుగా, దైవవశాత్తు హతుడైపోయాడు.
రాజ్యేఽభిషిక్తః ఖలు శత్రుజిత్స
బాలస్తతోఽయం రిపుభిద్యుధాజిత్ |
దౌహిత్రరాజ్యం సుఖమేకనాథః
శశాస వజ్రీవ దివం మహేశి || ౧౪-౭ ||
ఓ మహేశ్వరి! నిశ్చయముగా ఆ బాలుడు శత్రుజిత్తు రాజ్యమునందు అభిషిక్తుడైనాడు. అప్పుడు శత్రువులను భేదించే యుధాజిత్తు, తన మనుమడి రాజ్యాన్ని తానే ఏకైక ప్రభువై (ఏకనాథః), దేవేంద్రుడు స్వర్గాన్ని పాలించినట్లుగా పాలించాడు.
పత్యుః పితుశ్చాపి మృతేరనాథా
భీతా విదళ్ళాభిధమంత్రియుక్తా |
మనోరమా బాలసుతా త్వరణ్యే
యయౌ భరద్వాజమునిం శరణ్యమ్ || ౧౪-౮ ||
భర్త మరియు తండ్రి కూడా మరణించగా, అనాథయై భయపడిన మనోరమ, ‘విదల్ల’ అనే పేరు గల మంత్రితో కూడి, బాలుడైన కుమారునితో అరణ్యమునకు వెళ్లి శరణు ఇచ్చే భరద్వాజ మునిని ఆశ్రయించింది.
తపోనిధిర్దీనజనానుకంపీ
జ్ఞాత్వా మునిస్తాం ధ్రువసంధిపత్నీమ్ |
ఉవాచ వత్సే వస నిర్భయైవ
తపోవనేఽత్రాస్తు శుభం తవేతి || ౧౪-౯ ||
తపోనిధి, దీన జనులయందు దయ కలిగిన ఆ ముని, ఆమె ధ్రువసంధి రాజు పత్ని అని గ్రహించి— “వత్సా! భయం లేకుండానే ఇక్కడ నివసించు. ఈ తపోవనమున నీకు శుభం కలుగుగాక” అని పలికాడు.
అల్పోఽప్యుపేక్ష్యో న రిపుర్న రోగో-
-ఽప్యేవం స్మరన్నాశు నృపో యుధాజిత్ |
తాం హర్తుకామః ససుతాం మహర్షేః
ప్రాపాశ్రమం మంత్రివరేణ సాకమ్ || ౧౪-౧౦ ||
శత్రువు గానీ, రోగము గానీ స్వల్పమైనా ఉపేక్షించకూడదు అని స్మరిస్తూ, యుధాజిత్తు రాజు వెంటనే తన మంత్రివర్యునితో కూడి, ఆ తల్లిని కుమారుడిని అపహరించాలనే (హర్తుకామః) కోరికతో మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు.
న మానితస్తేన తపస్వినా స
మనోరమాం నైవ సుతం చ లేభే |
ప్రహర్తుకామోఽపి మునిం స మంత్రి-
-వాచా నివృత్తః శ్రుతకౌశికోఽభూత్ || ౧౪-౧౧ ||
ఆ తపస్వి చేత అతడు గౌరవించబడలేదు (న మానితః); మనోరమను గానీ, సుతుని గానీ అతడు పొందలేకపోయాడు. మునిపై దాడి చేయాలనుకున్నప్పటికీ, మంత్రి మాటల వల్ల మరియు కౌశికుని (విశ్వామిత్రుని) వృత్తాంతం విన్నవాడై వెనుదిరిగాడు.
ఏవం మునిస్తాం ససుతాం రరక్ష
భీతోఽస్మి సంసారయుధాజితోఽహమ్ |
న మే సహాయోఽస్తి వినా త్వయైష
సనూపురం తే చరణం నమామి || ౧౪-౧౨ ||
ఈ విధంగా ముని ఆ తల్లిని, కుమారుడిని రక్షించాడు. ఓ దేవీ! నేను కూడా ఈ సంసారమనే యుధాజిత్తుకు భయపడి ఉన్నాను. నీవు తప్ప నాకు వేరే సహాయం లేదు. అందెలతో (నూపురములతో) కూడిన నీ చరణములకు నమస్కరిస్తున్నాను.
పంచదశ దశకమ్ (౧౫) – సుదర్శనకథా-దేవీదర్శనమ్ >>
సంపూర్ణ దేవీ నారాయణీయం (41 దశకాలు) చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.
