Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
(గమనిక: ఈ దశకము (శ్లోకాలు మాత్రమే) “నారాయణీయం ” పారాయణ గ్రంథములో ఉన్నది. Click here to buy.)
చతుర్దశదశకమ్ (౧౪) – కపిలావతారమ్
(శ్రీమన్నారాయణీయం పద్నాలుగవ దశకంలో భగవంతుని దివ్య లీలావతారమైన కపిలావతార వృత్తాంతం మరియు కర్దమ ప్రజాపతి తపస్సు, దేవహూతితో అతని వివాహం మొదలైన ఘట్టాలు అత్యంత మనోహరంగా వర్ణించబడ్డాయి. భగవంతుని ఆజ్ఞతో కర్దముడు సృష్టి వృద్ధి కొరకు తపస్సు ఆచరించి స్వామి సాక్షాత్కారాన్ని పొందడం, ఆపై స్వాయంభువ మనువు కుమార్తెయైన దేవహూతిని వివాహమాడి, ఆమె గర్భమునందు సాక్షాత్ శ్రీమహావిష్ణువే కపిలమహర్షిగా అవతరించడం ఈ దశకంలోని ప్రధానాంశం. ఈ పద్నాలుగవ దశకాన్ని భక్తితో పారాయణ చేయడం వల్ల సంసార బంధాల నుండి విముక్తి, పరమాత్మ తత్త్వ జ్ఞానము మరియు బుద్ధి వికాసము లభిస్తాయి. అంతేకాక భయంకరమైన రోగముల సమూహము శీఘ్రముగా నివారించబడుతుంది.)
సమనుస్మృతతావకాంఘ్రియుగ్మః
స మనుః పంకజసంభవాంగజన్మా |
నిజమంతరమంతరాయహీనం
చరితం తే కథయన్ సుఖం నినాయ || ౧౪-౧ ||
ఓ గురువాయూరప్పా! పద్మసంభవుడైన బ్రహ్మదేవుని దేహము నుండి జన్మించిన ఆ స్వాయంభువ మనువు, ఎల్లప్పుడూ నీ దివ్యమైన పాదయుగళమును చక్కగా స్మరిస్తూ, నీ లీలా చరిత్రలను ఇతరులకు కథలుగా చెప్పుకుంటూ, తన పరిపాలనా కాలాన్ని (మన్వంతరాన్ని) ఎటువంటి విఘ్నములు లేకుండూ ఆనందముగా గడిపివేసెను.
సమయే ఖలు తత్ర కర్దమాఖ్యో
ద్రుహిణచ్ఛాయభవస్తదీయవాచా |
ధృతసర్గరసో నిసర్గరమ్యం
భగవంస్త్వామయుతం సమాః సిషేవే || ౧౪-౨ ||
ఓ భగవంతుడా! ఆ కాలమునందు బ్రహ్మదేవుని నీడ (ఛాయ) నుండి జన్మించిన కర్దముడు అనే ప్రజాపతి, తన తండ్రియైన బ్రహ్మదేవుని ఆజ్ఞ ప్రకారము సృష్టి కార్యమునందు ఆసక్తి కలవాడై, స్వభావసిద్ధముగానే పరమ రమణీయమైన నిన్ను ప్రసన్నం చేసుకోవడం కోసం పదివేల సంవత్సరాల (అయుతం సమాః) పాటు ఘోరమైన తపస్సు ఆచరించి నిన్ను సేవించెను.
గరుడోపరి కాలమేఘకమ్రం
విలసత్కేళిసరోజపాణిపద్మమ్ |
హసితోల్లసితాననం విభో త్వం
వపురావిష్కురుషే స్మ కర్దమాయ || ౧౪-౩ ||
ఓ సర్వవ్యాపియైన విభో! నీవు పక్షిరాజైన గరుత్మంతునిపై అధిరోహించి, నల్లని ప్రళయకాల మేఘము వలె అత్యంత సుందరమైనట్టియు, లీలాపద్మమును ధరించిన హస్తకమలములు కలట్టియు, మందహాసముతో ప్రకాశించే ముఖారవిందము కలట్టియు నీ దివ్యమంగళ విగ్రహాన్ని ఆ కర్దమప్రజాపతికి కనులారా సాక్షాత్కరింపజేశావు.
స్తువతే పులకావృతాయ తస్మై
మనుపుత్రీం దయితాం నవాపి పుత్రీః |
కపిలం చ సుతం స్వమేవ పశ్చాత్
స్వగతిం చాప్యనుగృహ్య నిర్గతోఽభూః || ౧౪-౪ ||
నిన్ను దర్శించి ఆనందముతో శరీరం పులకించిపోయి స్తుతిస్తున్న ఆ కర్దమునికి నీవు, స్వాయంభువ మనువు కుమార్తెయైన దేవహూతి భార్యగా లభిస్తుందని, ఆ తర్వాత తొమ్మిది మంది కుమార్తెలు జన్మిస్తారని, ఆ పిమ్మట నీకు పుత్రుడిగా నేనే కపిల రూపంలో జన్మిస్తానని, అంతిమంగా నీకు మోక్షగతి లభిస్తుందని అనుగ్రహించి అక్కడి నుండి అంతర్ధానమయ్యావు.
స మనుః శతరూపయా మహిష్యా
గుణవత్యా సుతయా చ దేవహూత్యా |
భవదీరితనారదోపదిష్టః
సమగాత్ కర్దమమాగతిప్రతీక్షమ్ || ౧౪-౫ ||
ఆ తర్వాత ఆ స్వాయంభువ మనువు, తన పట్టపురాణియైన శతరూపతోను, సద్గుణవతియైన తన కుమార్తె దేవహూతితోను కలిసి, నీ చేత ప్రేరేపించబడి నారదమహర్షి ఇచ్చిన ఉపదేశము ననుసరించి, తన వద్దకు రాబోయే వారి కొరకు ఎదురుచూస్తున్న ఆ కర్దమప్రజాపతి యొక్క ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు.
మనునోపహృతాం చ దేవహూతిం
తరుణీరత్నమవాప్య కర్దమోఽసౌ |
భవదర్చననిర్వృతోఽపి తస్యాం
దృఢశుశ్రూషణయా దధౌ ప్రసాదమ్ || ౧౪-౬ ||
స్వాయంభువ మనువు చేత సమర్పించబడిన కన్యారత్నమైన ఆ దేవహూతిని భార్యగా పొందిన ఆ కర్దముడు, నిరంతరము నీ ఆరాధనలోనే నిమగ్నమై ఆనందిస్తున్నప్పటికీ, తనపై ఆ దేవహూతి చూపిస్తున్న దృఢమైన పతిభక్తికి మరియు పరిచర్యలకు ఎంతో ప్రసన్నుడై ఆమెపై అనుగ్రహాన్ని కురిపించెను.
స పునస్త్వదుపాసనప్రభావా-
-ద్దయితాకామకృతే కృతే విమానే |
వనితాకులసంకులో నవాత్మా
వ్యహరద్దేవపథేషు దేవహూత్యా || ౧౪-౭ ||
ఆ కర్దమప్రజాపతి నీ ఉపాసనా బలము వలన, తన ప్రియభార్య కోరికను తీర్చడం కోసం ఒక అద్భుతమైన కామగమన దివ్య విమానాన్ని సృష్టించాడు. ఆ తర్వాత ఎందరో సుందరీమణుల సమూహముతో కూడినవాడై, దేవతలు సంచరించే ఆకాశమార్గములలో ఆ దేవహూతితో కలిసి ఎంతో వైభవముగా విహరించెను.
శతవర్షమథ వ్యతీత్య సోఽయం
నవ కన్యాః సమవాప్య ధన్యరూపాః |
వనయానసముద్యతోఽపి కాంతా-
-హితకృత్ త్వజ్జననోత్సుకో న్యవాత్సీత్ || ౧౪-౮ ||
ఈ విధంగా నూరు సంవత్సరాల కాలము గడిచిన తర్వాత, ఆ కర్దముడు ధన్యకరమైన రూపములు గల తొమ్మిది మంది కుమార్తెలను పొందాడు. ఆ పైన నియమప్రకారము తపస్సు కొరకు అడవులకు వెళ్లడానికి సిద్ధపడినప్పటికీ, తన భార్యకు మేలు చేయాలనే తలంపుతోను, అలాగే తన ఇంట్లో నీవు పుత్రుడిగా జన్మిస్తావనే ఉత్సుకతతోను మరికొంత కాలము అక్కడే నివసించెను.
నిజభర్తృగిరా భవన్నిషేవా-
-నిరతాయామథ దేవ దేవహూత్యామ్ |
కపిలస్త్వమజాయథా జనానాం
ప్రథయిష్యన్ పరమాత్మతత్త్వవిద్యామ్ || ౧౪-౯ ||
ఓ దేవా! ఆ తర్వాత తన భర్తయైన కర్దముని మాటల ననుసరించి నిరంతరము నీ సేవలోనే నిమగ్నమై ఉన్న ఆ దేవహూతి యొక్క గర్భమునందు, లోకములోని మానవులందరికీ పరమాత్మ తత్త్వమును బోధించే సాంఖ్యయోగ విద్యను ప్రఖ్యాతి గావించడం కోసం నీవు కపిలమహర్షిగా జన్మించావు.
వనమేయుషి కర్దమే ప్రసన్నే
మతసర్వస్వముపాదిశన్ జనన్యై |
కపిలాత్మక వాయుమందిరేశ
త్వరితం త్వం పరిపాహి మాం గదౌఘాత్ || ౧౪-౧౦ ||
నీ అనుమతితో కర్దమప్రజాపతి సన్యాసము స్వీకరించి అడవులకు వెళ్లిన తర్వాత, పరమ ప్రసన్నుడవైన నీవు సమస్త వేదాంత సారమైన తత్త్వజ్ఞానాన్ని (సాంఖ్య యోగాన్ని) నీ తల్లియైన దేవహూతికి ఉపదేశించావు. కపిలమహర్షి స్వరూపుడవైన ఓ గురువాయూరప్పా! నన్ను నా సమస్త భయంకరమైన రోగముల సమూహము నుండి శీఘ్రముగా రక్షించుము.
ఇతి చతుర్దశదశకం సమాప్తమ్ ||
గమనిక: పైన ఇవ్వబడిన దశకము (శ్లోకాలు మాత్రమే), ఈ క్రింది పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.
నారాయణీయం
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
సంపూర్ణ శ్రీమన్నారాయణీయం (౧౦౦ దశకాలు) చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.
