Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
(జగద్గురు ఆదిశంకరాచార్యులు సనాతన ధర్మాన్ని ఉద్ధరించడానికి భారతదేశానికి నాలుగు దిక్కులలో నాలుగు మఠాలను స్థాపించారు. ఆ మఠాల వివరాలను, అక్కడ అనుసరించే సంప్రదాయాలను, దేవతా శక్తులను మరియు మహావాక్యాలను వివరించడమే ఈ స్తోత్రం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. ఈ స్తోత్రాన్ని పారాయణం చేయడం వల్ల భారతీయ ఆధ్యాత్మిక వారసత్వంపై అవగాహన కలుగుతుంది. గురు పరంపర పట్ల భక్తి పెరిగి, అద్వైత జ్ఞాన సముపార్జనకు మార్గం సుగమం అవుతుంది.)
చతుర్దిక్షు ప్రసిద్ధాసు ప్రసిద్ధ్యర్థం స్వనామతః |
చతురోథ మఠాన్ కృత్వా శిష్యాన్సంస్థాపయద్విభుః || ౧ ||
నాలుగు దిక్కులలో, ప్రసిద్ధమైన తన పేరుతో (ధర్మం) ప్రసిద్ధి చెందడం కొరకు, ఆ విభుడైన శంకరాచార్యులు నాలుగు మఠాలను నిర్మించి, అక్కడ తన శిష్యులను ప్రతిష్టించారు.
చకార సంజ్ఞామాచార్యశ్చతురాం నామభేదతః |
క్షేత్రం చ దేవతాం చైవ శక్తిం తీర్థం పృథక్పృథక్ || ౨ ||
ఆ ఆచార్యుల వారు నామ భేదములను బట్టి నాలుగు సంజ్ఞలను (గుర్తులను) ఏర్పరిచారు. క్షేత్రమును, దేవతను, శక్తిని మరియు తీర్థమును వేరువేరుగా (ప్రతి మఠానికి ప్రత్యేకంగా) నిర్ణయించారు.
సంప్రదాయం తథామ్నాయభేదం చ బ్రహ్మచారిణామ్ |
ఏవం ప్రకల్పయామాస లోకోపకరణాయ వై || ౩ ||
అదేవిధంగా సంప్రదాయమును, ఆమ్నాయ భేదమును (వేద విభాగం) మరియు బ్రహ్మచారుల నామములను కూడా లోకోపకారం కొరకు ఈ విధంగా కల్పించారు (ఏర్పరిచారు).
దిగ్భాగే పశ్చిమే క్షేత్రం ద్వారకా శారదామఠః |
కీటవాళస్సంప్రదాయ-స్తీర్థాశ్రమపదే ఉభే || ౪ || [కీటవారః]
పశ్చిమ దిగ్భాగమున క్షేత్రము ‘ద్వారక’. అక్కడ ‘శారదా మఠము’ కలదు. దాని సంప్రదాయము ‘కీటవారము’. ‘తీర్థ’ మరియు ‘ఆశ్రమ’ అనునవి రెండు అక్కడి సన్న్యాసుల నామ పదములు.
దేవస్సిద్ధేశ్వరశ్శక్తిర్భద్రకాళీతి విశ్రుతా |
స్వరూప బ్రహ్మచార్యాఖ్య ఆచార్యః పద్మపాదకః || ౫ ||
అక్కడి దేవుడు ‘సిద్ధేశ్వరుడు’, శక్తి ‘భద్రకాళి’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది. బ్రహ్మచారికి ‘స్వరూప’ అని పేరు. ఆ మఠానికి ఆచార్యులు ‘పద్మపాదాచార్యులు’.
విఖ్యాతం గోమతీతీర్థం సామవేదశ్చ తద్గతమ్ |
జీవాత్మ పరమాత్మైక్యబోధో యత్ర భవిష్యతి || ౬ ||
అక్కడ ‘గోమతీ తీర్థము’ విఖ్యాతమైనది. ఆ మఠానికి సంబంధించిన వేదము ‘సామవేదము’. ఎక్కడైతే జీవాత్మ మరియు పరమాత్మల ఐక్యత బోధించబడుతుందో అదే ఆ మఠం.
విఖ్యాతం తన్మహావాక్యం వాక్యం తత్త్వమసీతి చ |
ద్వితీయః పూర్వదిగ్భాగే గోవర్ధనమఠః స్మృతః || ౭ ||
ప్రసిద్ధమైన ఆ మఠం యొక్క మహావాక్యము ‘తత్త్వమసి’ అనునది. ఇక రెండవదైన ‘గోవర్ధన మఠము’ తూర్పు దిక్కున ఉన్నట్లుగా స్మరించబడుతోంది.
భోగవాళస్సంప్రదాయ-స్తత్రారణ్యవనే పదే |
తస్మిన్ దేవో జగన్నాథః పురుషోత్తమ సంజ్ఞితః || ౮ ||
అక్కడ (తూర్పున) ‘భోగవార’ సంప్రదాయం కలదు. ఆ మఠ సన్న్యాసులకు ‘అరణ్య’ మరియు ‘వన’ అనేవి నామ పదములు. అక్కడ వెలసిన దేవుడు ‘జగన్నాథుడు’, ఆయన ‘పురుషోత్తముడు’ అని పిలవబడతాడు.
క్షేత్రం చ వృషలాదేవీ సర్వలోకేషు విశ్రుతా |
ప్రకాశ బ్రహ్మచారీతి హస్తామలక సంజ్ఞితః || ౯ ||
ఆ క్షేత్రమున ‘వృషలాదేవి’ (విమలాదేవి) సర్వలోకములలో ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడి బ్రహ్మచారికి ‘ప్రకాశ’ అని పేరు. ‘హస్తామలకుడు’ అని ప్రసిద్ధి చెందిన ఆచార్యుడు అక్కడ కలడు.
ఆచార్యః కథితస్తత్ర నామ్నా లోకేషు విశ్రుతః |
ఖ్యాతం మహోదధిస్తీర్థం ఋగ్వేదస్సముదాహృతః || ౧౦ ||
లోకములలో విఖ్యాతి గాంచిన ఆ ఆచార్యుని పేరు హస్తామలకుడు. అక్కడ ‘మహోదధి’ (సముద్రం) తీర్థముగా ప్రసిద్ధి. ఆ మఠానికి ‘ఋగ్వేదము’ నిర్దేశించబడింది.
మహావాక్యం చ తత్రోక్తం ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మచోచ్యతే |
ఉత్తరస్యాం శ్రీమఠస్స్యాత్ క్షేత్రం బదరికాశ్రమమ్ || ౧౧ ||
అక్కడ చెప్పబడిన మహావాక్యము ‘ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ’. ఉత్తర దిక్కున శ్రీమఠం (జ్యోతిర్మఠం) కలదు, దాని క్షేత్రము ‘బదరికాశ్రమము’.
దేవో నారాయణో నామ శక్తిః పూర్ణగిరీతి చ |
సంప్రదాయోనందవాళస్తీర్థం చాళకనందికా || ౧౨ ||
అక్కడి దేవుడు ‘నారాయణుడు’, శక్తి పేరు ‘పూర్ణగిరి’. అక్కడి సంప్రదాయము ‘ఆనందవారము’ మరియు తీర్థము ‘అలకనంద’.
ఆనందబ్రహ్మచారీతి గిరిపర్వతసాగరాః |
నామాని తోటకాచార్యో వేదోఽధర్వణ సంజ్ఞికః || ౧౩ ||
అక్కడి బ్రహ్మచారికి ‘ఆనంద’ అని పేరు. గిరి, పర్వత, సాగర అనేవి అక్కడి సన్న్యాసుల పేర్లు. ఆచార్యుడు ‘తోటకాచార్యుడు’ మరియు వేదము ‘అథర్వణ వేదము’.
మహావాక్యం చ తత్రాయమాత్మా బ్రహ్మేతి కీర్త్యేతే |
తురీయో దక్షిణస్యాం చ శృంగేర్యాం శారదామఠః || ౧౪ ||
అక్కడి మహావాక్యము ‘అయమాత్మా బ్రహ్మ’ అని కీర్తించబడింది. నాలుగవది దక్షిణ దిక్కున ఉన్న శృంగేరి ‘శారదా మఠము’.
మలహానికరం లింగం విభాండకసుపూజితమ్ |
యత్రాస్తే ఋష్యశృంగస్య మహర్షేరాశ్రమో మహాన్ || ౧౫ ||
అక్కడ విభాండక మహర్షిచే పూజించబడిన, పాపాలను హరించే ‘మలహానికరం’ అనే లింగం కలదు. ఎక్కడైతే ఋష్యశృంగ మహర్షి యొక్క గొప్ప ఆశ్రమం ఉన్నదో (అదే శృంగేరి).
వరాహో దేవతా తత్ర రామక్షేత్రముదాహృతమ్ |
తీర్థం చ తుంగభద్రాఖ్యం శక్తిః శ్రీశారదేతి చ || ౧౬ ||
అక్కడ ‘వరాహమూర్తి’ దేవతగా, క్షేత్రము ‘రామక్షేత్రము’గా చెప్పబడింది. తీర్థము పేరు ‘తుంగభద్ర’ మరియు శక్తి ‘శ్రీ శారదాదేవి’.
ఆచార్యస్తత్ర చైతన్య బ్రహ్మచారీతి విశ్రుతః |
వార్తికాది బ్రహ్మవిద్యా కర్తా యో మునిపూజితః || ౧౭ ||
అక్కడి బ్రహ్మచారి ‘చైతన్య’ అని ప్రసిద్ధి. వార్తికము మొదలైన బ్రహ్మవిద్యా గ్రంథాలను రచించినవాడు, మునులచే పూజింపబడేవాడు అయిన ఆచార్యుడు అక్కడ కలడు.
సురేశ్వరాచార్య ఇతి సాక్షాద్బ్రహ్మావతారకః |
సరస్వతీపురీ చేతి భారత్యారణ్యతీర్థకౌ || ౧౮ ||
సాక్షాత్తు బ్రహ్మదేవుని అవతారమైన ఆ ఆచార్యుడు ‘సురేశ్వరాచార్యుడు’. సరస్వతి, పురి, భారతి, అరణ్య, తీర్థ…
గిర్యాశ్రమముఖాని స్యుస్సర్వనామాని సర్వదా |
సంప్రదాయో భూరివాళో యజుర్వేద ఉదాహృతః || ౧౯ ||
…గిరి, ఆశ్రమ మొదలైనవి అక్కడి సన్న్యాసుల శాశ్వత నామములు. అక్కడి సంప్రదాయము ‘భూరివారము’ మరియు ‘యజుర్వేదము’ ప్రసిద్ధి.
అహం బ్రహ్మాస్మీతి తత్ర మహావాక్యముదీరితమ్ |
చతుర్ణాం దేవతాశక్తి క్షేత్రనామాన్యనుక్రమాత్ || ౨౦ ||
అక్కడ ‘అహం బ్రహ్మాస్మి’ అనే మహావాక్యం చెప్పబడింది. ఈ విధంగా నాలుగు మఠాల దేవత, శక్తి, క్షేత్రముల పేర్లను క్రమముగా…
మహావాక్యాని వేదాంశ్చ సర్వముక్తం వ్యవస్థయా |
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకభూపతేః || ౨౧ ||
…మహావాక్యములను మరియు వేదములను అన్నింటినీ ఒక వ్యవస్థాబద్ధంగా (నియమబద్ధంగా) చెప్పడం జరిగింది. ఇది పరమహంస పరివ్రాజకాచార్యులైన శంకరులచే చెప్పబడింది.
అమ్నాయస్తోత్ర పఠనాదిహాముత్ర చ సద్గతిమ్ |
ప్రాప్త్యాంతే మోక్షమాప్నోతి దేహాంతే నాఽత్ర సంశయః || ౨౨ ||
ఈ ఆమ్నాయ స్తోత్రాన్ని పఠించడం వల్ల ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ సద్గతి కలుగుతుంది. చివరకు దేహము విడిచిన తర్వాత మోక్షాన్ని పొందుతారు, ఇందులో సందేహం లేదు.
ఇత్యామ్నాయస్తోత్రమ్ |
మరిన్ని శ్రీ శంకరాచార్య స్తోత్రాలు చూడండి. మరిన్ని శ్రీ గురు స్తోత్రాలు చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.
