Narayaneeyam Dasakam 2 – నారాయణీయం ద్వితీయదశకమ్

స్తోత్రనిధి → నారాయణీయం → ద్వితీయదశకమ్

(గమనిక: ఈ దశకము (శ్లోకాలు మాత్రమే) “నారాయణీయం ” పారాయణ గ్రంథములో ఉన్నది. Click here to buy.)

ద్వితీయదశకమ్ (౨) – భగవతః స్వరూపమాధుర్యం తథా భక్తిమహత్త్వం

(నారాయణీయంలోని రెండవ దశకము భగవంతుని దివ్య మంగళ విగ్రహాన్ని, అంటే ఆయన రూపాన్ని అత్యంత భక్తితో, వివరంగా వర్ణిస్తుంది. భక్తులు ధ్యానం చేసుకోవడానికి ఈ దశకం ఎంతో శ్రేష్ఠమైనది. భట్టతిరి ఈ శ్లోకాలలో భక్తి అనేది కేవలం పూజ మాత్రమే కాదు, అది భగవంతుని సౌందర్యం పట్ల కలిగే అనురాగం అని నొక్కి చెప్పారు.)

సూర్యస్పర్ధికిరీటమూర్ధ్వతిలకప్రోద్భాసిఫాలాంతరం
కారుణ్యాకులనేత్రమార్ద్రహసితోల్లాసం సునాసాపుటమ్ |
గండోద్యన్మకరాభకుండలయుగం కంఠోజ్జ్వలత్కౌస్తుభం
త్వద్రూపం వనమాల్యహారపటలశ్రీవత్సదీప్రం భజే || ౨-౧ ||

2-1. దివ్య రూప వర్ణన: ఓ కృష్ణా! సూర్యునితో పోటీపడే కాంతిగల కిరీటముతో, ఊర్ధ్వ పుండ్రము (నామము)తో ప్రకాశించే నొసలుతో, కరుణతో నిండిన నేత్రములతో, ఆర్ద్రత (తడి) కలిగిన చిరునవ్వుతో, చక్కని నాసికాపుటము (ముక్కు)తో నీ ముఖం అలరారుతోంది. మకర కుండలాలు నీ చెక్కిళ్లపై మెరుస్తుండగా, కంఠంలో కౌస్తుభమణి, వక్షస్థలంలో శ్రీవత్స చిహ్నం, మెడలో వనమాల మరియు రత్నహారాలతో ప్రకాశించే నీ దివ్య రూపాన్ని నేను సేవిస్తున్నాను.

కేయూరాంగదకంకణోత్తమ మహారత్నాంగుళీయాంకిత-
-శ్రీమద్బాహుచతుష్కసంగత గదాశంఖారిపంకేరుహామ్ |
కాంచిత్కాంచనకాంచిలాంఛితలసత్ పీతాంబరాలంబినీ-
-మాలంబే విమలాంబుజద్యుతిపదాం మూర్తిం తవార్తిచ్ఛిదమ్ || ౨-౨ ||

2-2. చతుర్భుజ ధ్యానం: కేయూరములు, అంగదములు, కంకణములు, శ్రేష్ఠమైన రత్నఖచిత ఉంగరాలతో శోభిల్లే నాలుగు బాహువులలో గద, శంఖం, చక్రం (అరి), పద్మములను ధరించినవాడా! బంగారు మొలతాడుతో (కాంచీగుణం), మెరిసే పీతాంబరముతో, నిర్మలమైన పద్మము వంటి కాంతిగల పాదములు కలిగి, భక్తుల కష్టాలను (ఆర్తి) హరించే నీ మూర్తిని నేను ఆశ్రయిస్తున్నాను.

యత్ త్రైలోక్యమహీయసోఽపి మహితం సమ్మోహనం మోహనాత్
కాంతం కాంతినిధానతోఽపి మధురం మాధుర్యధుర్యాదపి |
సౌందర్యోత్తరతోఽపి సుందరతరం త్వద్రూపమాశ్చర్యతో-
-ఽప్యాశ్చర్యం భువనే న కస్య కుతుకం పుష్ణాతి విష్ణో విభో || ౨-౩ ||

2-3. అసమాన సౌందర్యం: ఓ విభో! నీ రూపం ముల్లోకాలలో గొప్పదైన దానికంటే గొప్పది. మోహనమైన వాటికంటే మోహనమైనది (సమ్మోహనం), కాంతినిచ్చే వాటికంటే కాంతివంతమైనది, మధురమైన వాటికంటే మధురమైనది, సుందరమైన వాటికంటే సుందరమైనది మరియు ఆశ్చర్యకరమైన వాటికంటే ఆశ్చర్యకరమైనది. అటువంటి నీ రూపాన్ని చూసి ఈ భువనంలో ఎవరికి మాత్రం కుతూహలం (ఆసక్తి) కలుగదు?

తత్తాదృఙ్మధురాత్మకం తవ వపుః సంప్రాప్య సంపన్మయీ
సా దేవీ పరమోత్సుకా చిరతరం నాఽస్తే స్వభక్తేష్వపి |
తేనాస్యా బత కష్టమచ్యుత విభో త్వద్రూపమానోజ్ఞక-
-ప్రేమస్థైర్యమయాదచాపలబలాచ్చాపల్యవార్తోదభూత్ || ౨-౪ ||

2-4. లక్ష్మీదేవి చంచలత్వం – కారణం: అచ్యుతా! నీ రూపం అంతటి మధురమైనది కాబట్టే, సంపదలకు అధిదేవత అయిన లక్ష్మీదేవి నీ రూపంపై ఉన్న అమితమైన ప్రేమలో స్థిరంగా ఉండిపోయింది. ఆమె నీ రూపంపై చూపే ఆ ప్రేమ స్థైర్యం (ఏకాగ్రత) వల్లే, ఇతర భక్తుల వద్ద ఆమె స్థిరంగా ఉండలేక పోతోంది. అందుకే ఆమెకు లోకంలో ‘చంచల’ అనే పేరు వచ్చింది.

లక్ష్మీస్తావకరామణీయకహృతైవేయం పరేష్వస్థిరే-
-త్యస్మిన్నన్యదపి ప్రమాణమధునా వక్ష్యామి లక్ష్మీపతే |
యే త్వద్ధ్యానగుణానుకీర్తనరసాసక్తా హి భక్తా జనా-
-స్తేష్వేషా వసతి స్థిరైవ దయితప్రస్తావదత్తాదరా || ౨-౫ ||

2-5. భక్తుల వద్ద లక్ష్మి స్థిరత్వం: ఓ లక్ష్మీపతీ! నీ అందానికి ముగ్ధురాలైన లక్ష్మి ఇతరుల వద్ద అస్థిరంగా ఉంటుంది. కానీ, ఎవరైతే నీ ధ్యానంలో, నీ గుణగాన రసంలో మునిగి ఉంటారో అటువంటి భక్తుల ఇళ్లలో మాత్రం ఆమె స్థిరంగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే ఆ భక్తులు నీ గురించి మాట్లాడుకుంటున్నప్పుడు ఆమె ఎంతో ఆదరంతో (ప్రియ ప్రస్తావం) వింటూ అక్కడే ఉండిపోతుంది.

ఏవం భూతమనోజ్ఞతా నవసుధా నిష్యందసందోహనం
త్వద్రూపం పరచిద్రసాయనమయం చేతోహరం శృణ్వతామ్ |
సద్యః ప్రేరయతే మతిం మదయతే రోమాంచయత్యంగకం
వ్యాసించత్యపి శీతబాష్పవిసరైరానందమూర్ఛోద్భవైః || ౨-౬ ||

2-6. శ్రవణ భక్తి అనుభూతి: కొత్త అమృతాన్ని చిలకరించే (నవసుధా నిష్యందం) నీ రూపం పరబ్రహ్మ చైతన్యమనే రసాయనం వంటిది. నీ రూపాన్ని గురించి వింటున్న భక్తులకు అది మనస్సును హరిస్తుంది, బుద్ధిని ప్రేరేపిస్తుంది, శరీరాన్ని రోమాంచితం చేస్తుంది మరియు ఆనందబాష్పాలతో ముంచెత్తుతుంది.

ఏవం భూతతయా హి భక్త్యభిహితో యోగః స యోగద్వయాత్
కర్మజ్ఞానమయాద్భృశోత్తమతరో యోగీశ్వరైర్గీయతే |
సౌందర్యైకరసాత్మకే త్వయి ఖలు ప్రేమప్రకర్షాత్మికా
భక్తిర్నిఃశ్రమమేవ విశ్వపురుషైర్లభ్యా రమావల్లభ || ౭ ||

2-7. భక్తి యోగశ్రేష్ఠత: రమావల్లభా! కర్మ యోగం, జ్ఞాన యోగం కంటే భక్తి యోగమే అత్యంత శ్రేష్ఠమైనదని యోగీశ్వరులు కీర్తిస్తారు. ఎందుకంటే సౌందర్య స్వరూపుడవైన నీపై ప్రేమ పెంచుకోవడం ద్వారా లభించే ఈ భక్తి, ఎటువంటి శ్రమ లేకుండానే సామాన్యులకు సైతం లభిస్తుంది.

నిష్కామం నియతస్వధర్మచరణం యత్కర్మయోగాభిధం
తద్దూరేత్యఫలం యదౌపనిషదజ్ఞానోపలభ్యం పునః |
తత్ త్వవ్యక్తతయా సుదుర్గమతరం చిత్తస్య తస్మాద్విభో
త్వత్ ప్రేమాత్మకభక్తిరేవ సతతం స్వాదీయసీ శ్రేయసీ || ౨-౮ ||

2-8. జ్ఞాన మార్గ కష్టాలు: నిష్కామంగా స్వధర్మాన్ని ఆచరించే కర్మ యోగం ఫలితాన్ని ఇవ్వడానికి చాలా దూరంలో ఉంటుంది. ఉపనిషత్తుల ద్వారా లభించే జ్ఞాన మార్గం ఇంద్రియాలకు గోచరించనిది (అవ్యక్తత) కాబట్టి మనస్సుకు చాలా కష్టతరమైనది. అందుకే నీపై ఉండే ప్రేమాత్మకమైన భక్తే ఎల్లప్పుడూ రుచికరమైనది (స్వాదీయసీ) మరియు శ్రేయస్కరమైనది.

అత్యాయాసకరాణి కర్మపటలాన్యాచర్య నిర్యన్మలా
బోధే భక్తిపథేఽథవాఽప్యుచితతామాయాంతి కిం తావతా |
క్లిష్ట్వా తర్కపథే పరం తవ వపుర్బ్రహ్మాఖ్యమన్యే పున-
-శ్చిత్తార్ద్రత్వమృతే విచింత్య బహుభిః సిద్ధ్యంతి జన్మాంతరైః || ౨-౯ ||

2-9. తర్క మార్గ ఆటంకాలు: ఎంతో ఆయాసపడి కర్మలు ఆచరించి మలినాలను వదిలించుకున్నా, లేదా తర్క మార్గంలో నీ ‘బ్రహ్మ’ తత్త్వాన్ని తెలుసుకోవాలని క్లేశపడినా, మనస్సులో నీ పట్ల ఆర్ద్రత (తన్మయత్వం) లేకపోతే ముక్తి లభించడానికి చాలా జన్మలు పడుతుంది.

త్వద్భక్తిస్తు కథారసామృతఝరీనిర్మజ్జనేన స్వయం
సిద్ధ్యంతీ విమలప్రబోధపదవీమక్లేశతస్తన్వతీ |
సద్యః సిద్ధికరీ జయత్యయి విభో సైవాస్తు మే త్వత్పద-
-ప్రేమప్రౌఢిరసార్ద్రతా ద్రుతతరం వాతాలయాధీశ్వర || ౨-౧౦ ||

2-10. సులభమైన సిద్ధి: కానీ నీ భక్తి మార్గం అలా కాదు. నీ కథలనే అమృత ధారలో మునగడం వల్ల అప్రయత్నంగా నిర్మల జ్ఞానం లభిస్తుంది. ఇది వెంటనే సిద్ధినిచ్చే మార్గం. ఓ గురువాయూరప్పా! నీ పాద పద్మాలపై అచంచలమైన ప్రేమ, భక్తి నాకు త్వరగా కలిగేలా అనుగ్రహించు.

ఇతి ద్వితీయదశకం సమాప్తమ్ |

నారాయణీయం తృతీయదశకమ్ >>

---

గమనిక: పైన ఇవ్వబడిన దశకము (శ్లోకాలు మాత్రమే), ఈ క్రింది పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.

నారాయణీయం

(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)

Click here to buy

---

సంపూర్ణ శ్రీమన్నారాయణీయం (౧౦౦ దశకాలు) చూడండి.

---