Sundarakanda Sarga (Chapter) 9 – సుందరకాండ – నవమ సర్గః

తస్యాలయవరిష్ఠస్య మధ్యే విపులమాయతం |
దదర్శ భవనశ్రేష్ఠం హనూమాన్మారుతాత్మజః || ౧

అర్ధయోజనవిస్తీర్ణమాయతం యోజనం హి తత్ |
భవనం రాక్షసేంద్రస్య బహుప్రాసాదసంకులమ్ || ౨

మార్గమాణస్తు వైదేహీం సీతామాయతలోచనాం |
సర్వతః పరిచక్రామ హనూమానరిసూదనః || ౩

ఉత్తమం రాక్షసావాసం హనుమానవలోకయన్ |
ఆససాదాథ లక్ష్మీవాన్ రాక్షసేంద్రనివేశనమ్ || ౪

చతుర్విషాణైర్ద్విరదైస్త్రివిషాణైస్తథైవ చ |
పరిక్షిప్తమసంబాధం రక్ష్యమాణముదాయుధైః || ౫

రాక్షసీభిశ్చ పత్నీభీ రావణస్య నివేశనం |
ఆహృతాభిశ్చ విక్రమ్య రాజకన్యాభిరావృతమ్ || ౬

తన్నక్రమకరాకీర్ణం తిమింగలఝషాకులం |
వాయువేగసమాధూతం పన్నగైరివ సాగరమ్ || ౭

యా హి వైశ్వరణే లక్ష్మీర్యా చేంద్రే హరివాహనే |[* వైశ్రవణే *]
సా రావణగృహే సర్వా నిత్యమేవాఽనపాయినీ || ౮

యా చ రాజ్ఞః కుబేరస్య యమస్య వరుణస్య చ |
తాదృశీ తద్విశిష్టా వా ఋద్ధీ రక్షో గృహేష్విహ || ౯

తస్య హర్మ్యస్య మధ్యస్థం వేశ్మ చాఽన్యత్సునిర్మితం |
బహునిర్యూహ సంకీర్ణం దదర్శ పవనాత్మజః || ౧౦

బ్రహ్మణోఽర్థే కృతం దివ్యం దివి యద్విశ్వకర్మణా |
విమానం పుష్పకం నామ సర్వరత్నవిభూషితమ్ || ౧౧

పరేణ తపసా లేభే యత్కుబేరః పితామహాత్ |
కుబేరమోజసా జిత్వా లేభే తద్రాక్షసేశ్వరః || ౧౨

ఈహామృగసమాయుక్తైః కార్తస్వరహిరణ్మయైః |
సుకృతైరాచితం స్తంభైః ప్రదీప్తమివ చ శ్రియా || ౧౩

మేరుమందరసంకాశైరుల్లిఖద్భిరివాంబరం |
కూటాగారైః శుభాకారైః సర్వతః సమలంకృతమ్ || ౧౪

జ్వలనార్కప్రతీకాశం సుకృతం విశ్వకర్మణా |
హేమసోపానసంయుక్తం చారుప్రవరవేదికమ్ || ౧౫

జాలవాతాయనైర్యుక్తం కాంచనైః స్ఫాటికైరపి |
ఇంద్రనీలమహానీలమణిప్రవరవేదికమ్ || ౧౬

విద్రుమేణ విచిత్రేణ మణిభిశ్చ మహాధనైః |
నిస్తులాభిశ్చ ముక్తాభిస్తలేనాఽభివిరాజితమ్ || ౧౭

చందనేన చ రక్తేన తపనీయనిభేన చ
సుపుణ్యగంధినా యుక్తమాదిత్యతరుణోపమమ్ || ౧౮

కూటాగారైర్వరాకారైర్వివిధైః సమలంకృతం |
విమానం పుష్పకం దివ్యమారురోహ మహాకపిః || ౧౯

తత్రస్థః స తదా గంధం పానభక్ష్యాన్నసంభవం |
దివ్యం సమ్మూర్ఛితం జిఘ్రద్రూపవంతమివాఽనిలమ్ || ౨౦

స గంధస్తం మహాసత్త్వం బంధుర్బంధుమివోత్తమం |
ఇత ఏహీత్యువాచేవ తత్ర యత్ర స రావణః || ౨౧

తతస్తాం ప్రస్థితః శాలాం దదర్శ మహతీం శుభాం |
రావణస్య మనఃకాంతాం కాంతామివ వరస్త్రియమ్ || ౨౨

మణిసోపానవికృతాం హేమజాలవిభూషితాం |
స్ఫాటికైరావృతతలాం దంతాంతరితరూపికామ్ || ౨౩

ముక్తాభిశ్చ ప్రవాలైశ్చ రూప్యచామీకరైరపి |
విభూషితాం మణిస్తంభైః సుబహుస్తంభభూషితామ్ || ౨౪

సమైరృజుభిరత్యుచ్చైః సమన్తాత్సువిభూషితైః |
స్తంభైః పక్షైరివాత్యుచ్చైర్దివం సంప్రస్థితామివ || ౨౫

మహత్యా కుథయాఽఽస్తీర్ణాం పృథివీ లక్షణాంకయా |
పృథివీమివ విస్తీర్ణాం సరాష్ట్రగృహమాలినీమ్ || ౨౬

నాదితాం మత్తవిహగైర్దివ్యగంధాధివాసితాం |
పరార్థ్యాస్తరణోపేతాం రక్షోధిపనిషేవితామ్ || ౨౭

ధూమ్రామగరుధూపేన విమలాం హంసపాండురాం |
చిత్రాం పుష్పోపహారేణ కల్మాషీమివ సుప్రభామ్ || ౨౮

మనఃసంహ్లాదజననీం వర్ణస్యాపి ప్రసాధినీం |
తాం శోకనాశినీం దివ్యాం శ్రియః సంజననీమివ || ౨౯

ఇంద్రియాణీంద్రియార్థైస్తు పంచపంచభిరుత్తమైః |
తర్పయామాస మాతేవ తదా రావణపాలితా || ౩౦

స్వర్గోఽయం దేవలోకోఽయమింద్రస్యేయం పురీ భవేత్ |
సిద్ధిర్వేయం పరా హి స్యాదిత్యమన్యత మారుతిః || ౩౧

ప్రధ్యాయతేవాఽపశ్యత్ప్రదీపాంస్తత్ర కాంచనాన్ |
ధూర్తానివ మహాధూర్తైర్దేవనేన పరాజితాన్ || ౩౨

దీపానాం చ ప్రకాశేన తేజసా రావణస్య చ |
అర్చిర్భిర్భూషణానాం చ ప్రదీప్తేత్యభ్యమన్యత || ౩౩

తతోఽపశ్యత్కుథాసీనం నానావర్ణాంబరస్రజం |
సహస్రం వరనారీణాం నానావేషవిభూషితమ్ || ౩౪

పరివృత్తేఽర్ధరాత్రే తు పాననిద్రావశం గతం |
క్రీడిత్వోపరతం రాత్రౌ సుష్వాప బలవత్తదా || ౩౫

తత్ప్రసుప్తం విరురుచే నిశ్శబ్దాంతరభూషణం |
నిశ్శబ్దహంసభ్రమరం యథా పద్మవనం మహత్ || ౩౬

తాసాం సంవృతదంతాని మీలితాక్షాణి మారుతిః |
అపశ్యత్పద్మగంధీని వదనాని సుయోషితామ్ || ౩౭

ప్రబుద్ధానీవ పద్మాని తాసాం భూత్వా క్షపాక్షయే |
పునః సంవృతపత్రాణి రాత్రావివ బభుస్తదా || ౩౮

ఇమాని ముఖపద్మాని నియతం మత్తషట్పదాః |
అంబుజానీవ ఫుల్లాని ప్రార్థయంతి పునః పునః || ౩౯

ఇతి చామన్యత శ్రీమానుపపత్త్యా మహాకపిః |
మేనే హి గుణతస్తాని సమాని సలిలోద్భవైః || ౪౦

సా తస్య శుశుభే శాలా తాభిస్త్రీభిర్విరాజితా |
శారదీవ ప్రసన్నా ద్యౌస్తారాభిరభిశోభితా || ౪౧

స చ తాభిః పరివృతః శుశుభే రాక్షసాధిపః |
యథా హ్యుడుపతిః శ్రీమాంస్తారాభిరభిసంవృతః || ౪౨

యాశ్చ్యవంతేఽమ్బరాత్తారాః పుణ్యశేషసమావృతాః |
ఇమాస్తాః సంగతాః కృత్స్నా ఇతి మేనే హరిస్తదా || ౪౩

తారాణామివ సువ్యక్తం మహతీనాం శుభార్చిషాం |
ప్రభావర్ణప్రసాదాశ్చ విరేజుస్తత్ర యోషితామ్ || ౪౪

వ్యావృత్త గురుపీనస్రక్ప్రకీర్ణ వరభూషణాః |
పానవ్యాయామకాలేషు నిద్రాపహృతచేతసః || ౪౫

వ్యావృత్తతిలకాః కాశ్చిత్కాశ్చిదుద్భ్రాంతనూపురాః |
పార్శ్వే గళితహారాశ్చ కాశ్చిత్పరమయోషితః || ౪౬

ముక్తాహారావృతాశ్చాన్యాః కాశ్చిద్విస్రస్తవాససః |
వ్యావిద్ధరశనాదామాః కిశోర్య ఇవ వాహితాః || ౪౭

సుకుండలధరాశ్చాన్యా విచ్ఛిన్నమృదితస్రజః |
గజేంద్రమృదితాః ఫుల్లా లతా ఇవ మహావనే || ౪౮

చంద్రాంశుకిరణాభాశ్చ హారాః కాసాంచిదుత్కటాః |
హంసా ఇవ బభుః సుప్తాః స్తనమధ్యేషు యోషితామ్ || ౪౯

అపరాసాం చ వైడూర్యాః కాదంబా ఇవ పక్షిణః |
హేమసూత్రాణి చాన్యాసాం చక్రవాకా ఇవాభవన్ || ౫౦

హంసకారండవాకీర్ణా శ్చక్రవాకోపశోభితాః |
ఆపగా ఇవ తా రేజుర్జఘనైః పుళినైరివ || ౫౧

కింకిణీజాలసంకోశాస్తా హైమవిపులాంబుజాః |
భావగ్రాహాయశస్తీరాః సుప్తా నద్య ఇవాబభుః || ౫౨

మృదుష్వంగేషు కాసాంచిత్కుచాగ్రేషు చ సంస్థితాః |
బభూవుర్భూషణానీవ శుభాభూషణరాజయః || ౫౩

అంశుకాంతాశ్చ కాసాంచిన్ముఖమారుతకంపితాః |
ఉపర్యుపరివక్త్రాణాం వ్యాధూయంతే పునః పునః || ౫౪

తాః పతాకా ఇవోద్ధూతాః పత్నీనాం రుచిరప్రభాః |
నానావర్ణసువర్ణానాం వక్త్రమూలేషు రేజిరే || ౫౫

వవల్గుశ్చాత్ర కాసాంచిత్కుండలాని శుభార్చిషాం |
ముఖమారుతసంసర్గాన్మందం మందం సుయోషితామ్ || ౫౬

శర్కరాసవగంధైశ్చ ప్రకృత్యా సురభిః సుఖః |
తాసాం వదననిశ్శ్వాసః సిషేవే రావణం తదా || ౫౭

రావణాననశంకాశ్చ కాశ్చిద్రావణయోషితః |
ముఖానిస్మ సపత్నీనాముపాజిఘ్రన్పునః పునః || ౫౮

అత్యర్థం సక్తమనసో రావణే తా వరస్త్రియః |
అస్వతంత్రాః సపత్నీనాం ప్రియమేవాచరంస్తదా || ౫౯

బాహూనుపనిధాయాన్యాః పారిహార్యవిభూషితాన్ |
అంశుకాని చ రమ్యాణి ప్రమదాస్తత్ర శిశ్యిరే || ౬౦

అన్యా వక్షసి చాన్యస్యాస్తస్యాః కాశ్చిత్పునర్భుజం |
అపరా త్వంకమన్యస్యాస్తస్యాశ్చాప్యపరా భుజౌ || ౬౧

ఊరుపార్శ్వకటీపృష్ఠమన్యోన్యస్య సమాశ్రితాః |
పరస్పరనివిష్టాంగ్యో మదస్నేహవశానుగాః || ౬౨

[* అన్యోన్యస్యాంగసంస్పర్శాత్ప్రీయమాణాః సుమధ్యమాః |
ఏకీకృతభుజాః సర్వాః సుషుపుస్తత్ర యోషితః || *]

అన్యోన్యభుజసూత్రేణ స్త్రీమాలాగ్రథితా హి సా |
మాలేవ గ్రథితా సూత్రే శుశుభే మత్తషట్పదా || ౬౩

లతానాం మాధవే మాసి ఫుల్లానాం వాయుసేవనాత్ |
అన్యోన్యమాలాగ్రథితం సంసక్తకుసుమోచ్చయమ్ || ౬౪

వ్యతివేష్టితసుస్కంధమన్యోన్యభ్రమరాకులం |
ఆసీద్వనమివోద్ధూతం స్త్రీవనం రావణస్య తత్ || ౬౫

ఉచితేష్వపి సువ్యక్తం న తాసాం యోషితాం తదా |
వివేకశ్శక్య ఆధాతుం భూషణాంగాంబరస్రజామ్ || ౬౬

రావణే సుఖసంవిష్టే తాః స్త్రియో వివిధప్రభాః |
జ్వలంతః కాంచనాదీపాః ప్రేక్షంతానిమిషా ఇవ || ౬౭

రాజర్షిపితృదైత్యానాం గంధర్వాణాం చ యోషితః |
రాక్షసానాం చ యాః కన్యాస్తస్య కామవశం గతాః || ౬౮

యుద్ధకామేన తాః సర్వా రావణేన హృతాః స్త్రియః |
సమదా మదనేనైవ మోహితాః కాశ్చిదాగతాః || ౬౯

న తత్ర కాచిత్ప్రమదాః ప్రసహ్య
వీర్యోపపన్నేన గుణేన లబ్ధాః |
న చాఽన్యకామాపి న చాఽన్యపూర్వా
వినా వరార్హాం జనకాత్మజాం తామ్ || ౭౦

న చాఽకులీనా న చ హీనరూపా
నాదక్షిణా నానుపచారయుక్తా |
భార్యాఽభవత్తస్య న హీనసత్త్వా
న చాపి కాంతస్య న కామనీయా || ౭౧

బభూవ బుద్ధిస్తు హరీశ్వరస్య
యదీదృశీ రాఘవధర్మపత్నీ |
ఇమా యథా రాక్షసరాజభార్యాః
సుజాతమస్యేతి హి సాధుబుద్ధేః || ౭౨

పునశ్చ సోఽచింతయదార్తరూపో
ధ్రువం విశిష్టాగుణతో హి సీతా |
అథాఽయమస్యాం కృతవాన్మహాత్మా
లంకేశ్వరః కష్టమనార్యకర్మ || ౭౩

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే నవమః సర్గః || ౯

సుందరకాండ – దశమః సర్గః  >>


సంపూర్ణ  వాల్మీకి సుందరకాండ చూడండి.

Facebook Comments

You may also like...

స్పందించండి

మీ ఈమెయిలు చిరునామా ప్రచురించబడదు. తప్పనిసరి ఖాళీలు *‌తో గుర్తించబడ్డాయి

error: Not allowed
%d bloggers like this: