Sundarakanda Sarga (Chapter) 52 – sundarakāṇḍa dvipañcāśaḥ sargaḥ (52)

tasya tadvacanaṁ śrutvā vānarasya mahātmanaḥ |
ājñāpayadvadhaṁ tasya rāvaṇaḥ krōdhamūrchitaḥ || 1 ||

vadhē tasya samājñaptē rāvaṇēna durātmanā |
nivēditavatō dautyaṁ nānumēnē vibhīṣaṇaḥ || 2 ||

taṁ rakṣōdhipatiṁ kruddhaṁ tacca kāryamupasthitam |
viditvā cintayāmāsa kāryaṁ kāryavidhau sthitaḥ || 3 ||

niścitārthastataḥ sāmnā:’:’pūjya śatrujidagrajam |
uvāca hitamatyarthaṁ vākyaṁ vākyaviśāradaḥ || 4 ||

kṣamasva rōṣaṁ tyaja rākṣasēndra
prasīda madvākyamidaṁ śr̥ṇuṣva |
vadhaṁ na kurvanti parāvarajñā
dūtasya santō vasudhādhipēndrāḥ || 5 ||

rājadharmaviruddhaṁ ca lōkavr̥ttēśca garhitam |
tava cāsadr̥śaṁ vīra kapērasya pramāpaṇam || 6 ||

dharmajñaśca kr̥tajñaśca rājadharmaviśāradaḥ |
parāvarajñō bhūtānāṁ tvamēva paramārthavit || 7 ||

gr̥hyantē yadi rōṣēṇa tvādr̥śōpi vipaścitaḥ |
tataḥ śāstravipaścittvaṁ śrama ēva hi kēvalam || 8 ||

tasmātprasīda śatrughna rākṣasēndra durāsada |
yuktāyuktāṁ viniścitya dūtadaṇḍō vidhīyatām || 9 ||

vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā rāvaṇō rākṣasēśvaraḥ |
rōṣēṇa mahatā:’:’viṣṭō vākyamuttaramabravīt || 10 ||

na pāpānāṁ vadhē pāpaṁ vidyatē śatrusūdana |
tasmādēnaṁ vadhiṣyāmi vānaraṁ pāpacāriṇam || 11 ||

adharmamūlaṁ bahudōṣayukta-
-manāryajuṣṭaṁ vacanaṁ niśamya |
uvāca vākyaṁ paramārthatattvaṁ
vibhīṣaṇō buddhimatāṁvariṣṭhaḥ || 12 ||

prasīda laṅkēśvara rākṣasēndra
dharmārthayuktaṁ vacanaṁ śr̥ṇuṣva |
dūtā na vadhyāḥ samayēṣu rāja-
-nsarvēṣu sarvatra vadanti santaḥ || 13 ||

asaṁśayaṁ śatrurayaṁ pravr̥ddhaḥ
kr̥taṁ hyanēnāpriyamapramēyam |
na dūtavadhyāṁ pravadanti santō
dūtasya dr̥ṣṭā bahavō hi daṇḍāḥ || 14 ||

vairūpyamaṅgēṣu kaśābhighātō
mauṇḍyaṁ tathā lakṣaṇasannipātaḥ |
ētānhi dūtē pravadanti daṇḍā-
-nvadhastu dūtasya na naḥ śrutōpi || 15 ||

kathaṁ ca dharmārthavinītabuddhiḥ
parāvarapratyayaniścitārthaḥ |
bhavadvidhaḥ kōpavaśē hi tiṣṭhē-
-tkōpaṁ niyacchanti hi sattvavantaḥ || 16 ||

na dharmavādē na ca lōkavr̥ttē
na śāstrabuddhigrahaṇēṣu cāpi |
vidyēta kaścittava vīra tulya-
-stvaṁ hyuttamaḥ sarvasurāsurāṇām || 17 ||

[* adhikaślōkāḥ –
parākramōtsāhamanasvināṁ ca
surāsurāṇāmapi durjayēna |
tvayā:’pramēyēna surēndrasaṅghā
jitāśca yuddhēṣvasakr̥nnarēndrāḥ ||

itthaṁ vidhasyāmaradaityaśatrōḥ
śūrasya vīrasya tavājitasya |
kurvanti vīrā manasā:’pyalīkaṁ
prāṇairvimuktā na tu bhōḥ purā tē ||
*]

na cāpyasya kapērghātē kañcitpaśyāmyahaṁ guṇam |
tēṣvayaṁ pātyatāṁ daṇḍō yairayaṁ prēṣitaḥ kapiḥ || 18 ||

sādhurvā yadi vā:’sādhuḥ parairēṣa samarpitaḥ |
bruvanparārthaṁ paravānna dūtō vadhamarhati || 19 ||

api cāsminhatē rājannānyaṁ paśyāmi khēcaram |
iha yaḥ punarāgacchētparaṁ pāraṁ mahōdadhēḥ || 20 ||

tasmānnāsya vadhē yatnaḥ kāryaḥ parapurañjaya |
bhavānsēndrēṣu dēvēṣu yatnamāsthātumarhati || 21 ||

asminvinaṣṭē na hi dūtamanyaṁ
paśyāmi yastau nararājaputrau |
yuddhāya yuddhapriya durvinītā-
-vudyōjayēddīrghapathāvaruddhau || 22 ||

[* adhikapāṭhaḥ –
asminhatē vānarayūthamukhyē
sarvāpavādaṁ pravadanti santaḥ |
na hi prapaśyāmi guṇaṁ yaśō vā
lōkāpavādō bhavati prasiddhaḥ ||

mūḍhaiḥ pragalbhairapi durvinītai-
-ryairvānarō:’yaṁ puruṣairvisr̥ṣṭaḥ |
tēṣāṁ vādhārthaṁ kuru vīra yatnaṁ
śīghraṁ vināśāya niśācarēndra ||

kuruṣva tāvatparamaprayatnaṁ
dharmaṁ samāsthāya surēndraśatrō |
dēvēṣu sarvēṣu savāsavēṣu
daityēṣu sarvēṣu sadānavēṣu ||

kr̥tvā prayatnaṁ sudr̥ḍhaṁ suśīghraṁ
madvākyamēvaṁ manasā pragr̥hya |
tau rājaputrau vinigr̥hya vīrau
jayaṁ paraṁ prāpsyasi rākṣasēndra ||
*]

parākramōtsāhamanasvināṁ ca
surāsurāṇāmapi durjayēna |
tvayā manōnandana nairr̥tānāṁ
yuddhāyatirnāśayituṁ na yuktā || 23 ||

hitāśca śūrāśca samāhitāśca
kulēṣu jātāśca mahāguṇēṣu |
manasvinaḥ śastrabhr̥tāṁ variṣṭhāḥ
kōṭyagratastē subhr̥tāśca yōdhāḥ || 24 ||

tadēkadēśēna balasya tāva-
-tkēcittavādēśakr̥tōbhiyāntu |
tau rājaputrau vinigr̥hya mūḍhau
parēṣu tē bhāvayituṁ prabhāvam || 25 ||

niśācarāṇāmadhipōnujasya
vibhīṣaṇasyōttamavākyamiṣṭam |
jagrāha buddhyā suralōkaśatru-
-rmahābalō rākṣasarājamukhyaḥ || 26 ||

[* adhikaślōkāḥ –
kiṁ vā paraṁ brahma paraṁ tvasahyaṁ
sarvasya bījaṁ jagatōsya viṣṇōḥ |
yaddēvadēvasya paraṁ ca tēja-
-stadēva tējaḥ kapirēṣa vīraḥ ||
vadhāya mē vaiṣṇavatēja ēva
nissaṁśayō:’yaṁ kapirūpadhārī |
ityēvamētadbāhudhā vicintya
rakṣōdhipaḥ krōdhavaśaṁ jagāma ||
krōdhaṁ ca jātaṁ hr̥dayē nirudhya
vibhīṣaṇōktaṁ vacanaṁ supūjya |
uvāca rakṣōdhipatirmahātmā
vibhīṣaṇaṁ śastrabhr̥tāṁvariṣṭham ||
*]

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē sundarakāṇḍē dvipañcāśaḥ sargaḥ || 52

sundarakāṇḍa tripañcāśaḥ sargaḥ (53)>>


See Complete vālmīki sundarakāṇḍa for chanting.

Facebook Comments

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Not allowed
%d bloggers like this: