Sundarakanda Sarga (Chapter) 16 – sundarakāṇḍa ṣōḍaśaḥ sargaḥ (16)

praśasya tu praśastavyāṁ sītāṁ tāṁ haripuṅgavaḥ |
guṇābhirāmaṁ rāmaṁ ca punaścintāparō:’bhavat || 1 ||

sa muhūrtamiva dhyātvā bāṣpaparyākulēkṣaṇaḥ |
sītāmāśritya tējasvī hanumānvilalāpa ha || 2 ||

mānyā guruvinītasya lakṣmaṇasya gurupriyā |
yadi sītā:’pi duḥkhārtā kālō hi duratikramaḥ || 3 ||

rāmasya vyavasāyajñā lakṣmaṇasya ca dhīmataḥ |
nātyarthaṁ kṣubhyatē dēvī gaṅgēva jaladāgamē || 4 ||

tulyaśīlavayōvr̥ttāṁ tulyābhijanalakṣaṇām |
rāghavō:’rhati vaidēhīṁ taṁ cēyamasitēkṣaṇā || 5 ||

tāṁ dr̥ṣṭvā navahēmābhāṁ lōkakāntāmiva śriyam |
jagāma manasā rāmaṁ vacanaṁ cēdamabravīt || 6 ||

asyā hētōrviśālākṣyā hatō vālī mahābalaḥ |
rāvaṇapratimō vīryē kabandhaśca nipātitaḥ || 7 ||

virādhaśca hataḥ saṅkhyē rākṣasō bhīmavikramaḥ |
vanē rāmēṇa vikramya mahēndrēṇēva śambaraḥ || 8 ||

caturdaśasahasrāṇi rakṣasāṁ bhīmakarmaṇām |
nihatāni janasthānē śarairagniśikhōpamaiḥ || 9 ||

kharaśca nihataḥ saṅkhyē triśirāśca nipātitaḥ |
dūṣaṇaśca mahātējā rāmēṇa viditātmanā || 10 ||

aiśvaryaṁ vānarāṇāṁ ca durlabhaṁ vālipālitam |
asyā nimittē sugrīvaḥ prāptavān lōkasatkr̥tam || 11 ||

sāgaraśca mayā krāntaḥ śrīmān nadanadīpatiḥ |
asyā hētōrviśālākṣyāḥ purī cēyaṁ nirīkṣitā || 12 |

yadi rāmaḥ samudrāntāṁ mēdinīṁ parivartayēt |
asyāḥ kr̥tē jagacchāpi yuktamityēva mē matiḥ || 13 ||

rājyaṁ vā triṣu lōkēṣu sītā vā janakātmajā |
trailōkyarājyaṁ sakalaṁ sītāyā nā:’pnuyātkalām || 14 ||

iyaṁ sā dharmaśīlasya maithilasya mahātmanaḥ |
sutā janakarājasya sītā bhartr̥dr̥ḍhavratā || 15 ||

utthitā mēdinīṁ bhittvā kṣētrē halamukhakṣatē |
padmarēṇunibhaiḥ kīrṇā śubhaiḥ kēdārapāṁsubhiḥ || 16 ||

vikrāntasyāryaśīlasya samyugēṣvanivartinaḥ |
snuṣā daśarathasyaiṣā jyēṣṭhā rājñō yaśasvinī || 17 ||

dharmajñasya kr̥tajñasya rāmasya viditātmanaḥ |
iyaṁ sā dayitā bhāryā rākṣasīvaśamāgatā || 18 ||

sarvānbhōgānparityajya bhartr̥snēhabalātkr̥tā |
acintayitvā duḥkhāni praviṣṭā nirjanaṁ vanam || 19 ||

santuṣṭā phalamūlēna bhartr̥śuśrūṣaṇē ratā |
yā parāṁ bhajatē prītiṁ vanē:’pi bhavanē yathā || 20 ||

sēyaṁ kanakavarṇāṅgī nityaṁ susmitabhāṣiṇī |
sahatē yātanāmētāmanarthānāmabhāginī || 21 ||

imāṁ tu śīlasampannāṁ draṣṭumarhati rāghavaḥ |
rāvaṇēna pramathitāṁ prapāmiva pipāsitaḥ || 22 ||

asyā nūnaṁ punarlābhāt rāghavaḥ prītimēṣyati |
rājā rājyaparibhraṣṭaḥ punaḥ prāpyēva mēdinīm || 23 ||

kāmabhōgaiḥ parityaktā hīnā bandhujanēna ca |
dhārayatyātmanō dēhaṁ tatsamāgamakāṅkṣiṇī || 24 ||

naiṣā paśyati rākṣasyō nēmānpuṣpaphaladrumān |
ēkasthahr̥dayā nūnaṁ rāmamēvānupaśyati || 25 ||

bhartā nāma paraṁ nāryā bhūṣaṇaṁ bhūṣaṇādapi |
ēṣā tu rahitā tēna bhūṣaṇārhā na śōbhatē || 26 ||

duṣkaraṁ kurutē rāmō hīnō yadanayā prabhuḥ |
dhārayatyātmanō dēhaṁ na duḥkhēnāvasīdati || 27 ||

imāmasitakēśāntāṁ śatapatranibhēkṣaṇām |
sukhārhāṁ duḥkhitāṁ dr̥ṣṭvā mamāpi vyathitaṁ manaḥ || 28 ||

kṣitikṣamā puṣkarasannibhākṣī
yā rakṣitā rāghavalakṣmaṇābhyām |
sā rākṣasībhirvikr̥tēkṣaṇābhiḥ
saṁrakṣyatē samprati vr̥kṣamūlē || 29 ||

himahatanalinīva naṣṭaśōbhā
vyasanaparamparayā:’nipīḍyamānā |
sahacararahitēva cakravākī
janakasutā kr̥paṇāṁ daśāṁ prapannā || 30 ||

asyā hi puṣpāvanatāgraśākhāḥ
śōkaṁ dr̥ḍhaṁ vai janayantyaśōkāḥ |
himavyapāyēna ca mandaraśmiḥ
abhyutthitō naikasahasraraśmiḥ || 31 ||

ityēvamarthaṁ kapiranvavēkṣya
sītēyamityēva niviṣṭabuddhiḥ |
saṁśritya tasminniṣasāda vr̥kṣē
balī harīṇāmr̥ṣabhastarasvī || 32 ||

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē sundarakāṇḍē ṣōḍaśaḥ sargaḥ || 16

sundarakāṇḍa saptadaśaḥ sargaḥ (17)>>


See Complete vālmīki sundarakāṇḍa for chanting.

Facebook Comments

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Not allowed
%d bloggers like this: