Sundarakanda Sarga (Chapter) 15 – sundarakāṇḍa pañcadaśaḥ sargaḥ (15)

sa vīkṣamāṇastatrasthō mārgamāṇaśca maithilīm |
avēkṣamāṇaśca mahīṁ sarvāṁ tāmanvavaikṣata || 1 ||

santānakalatābhiśca pādapairupaśōbhitām |
divyagandharasōpētāṁ sarvataḥ samalaṅkr̥tām || 2 ||

tāṁ sa nandanasaṅkāśāṁ mr̥gapakṣibhirāvr̥tām |
harmyaprāsādasambādhāṁ kōkilākulanissvanām || 3 ||

kāñcanōtpalapadmābhiḥ vāpībhirupaśōbhitām |
bahvāsanakuthōpētāṁ bahubhūmigr̥hāyutām || 4 ||

sarvartukusumai ramyāṁ phalavadbhiśca pādapaiḥ |
puṣpitānāmaśōkānāṁ śriyā sūryōdayaprabhām || 5 ||

pradīptāmiva tatrasthō mārutissamudaikṣata |
niṣpatraśākhāṁ vihagaiḥ kriyamāṇāmivāsakr̥t || 6 ||

viniṣpatadbhiḥ śataśaścitraiḥ puṣpāvataṁsakaiḥ |
āmūlapuṣpanicitairaśōkaiḥ śōkanāśanaiḥ || 7 ||

puṣpabhārātibhāraiśca spr̥śadbhiriva mēdinīm |
karṇikāraiḥ kusumitaiḥ kiṁśukaiśca supuṣpitaiḥ || 8 ||

sa dēśaḥ prabhayā tēṣāṁ pradīpta iva sarvataḥ || 9 ||

punnāgāḥ saptaparṇāśca campakōddālakāstathā |
vivr̥ddhamūlā bahavaḥ śōbhantēsma supuṣpitāḥ || 10 ||

śātakumbhanibhāḥ kēcitkēcidagniśikhōpamāḥ |
nīlāñjananibhāḥ kēcittatrāśōkāḥ sahasraśaḥ || 11 ||

nandanaṁ vividhōdyānaṁ citraṁ caitrarathaṁ yathā |
ativr̥ttamivācintyaṁ divyaṁ ramyaṁ śriyā:’vr̥tam || 12 ||

dvitīyamiva cā:’:’kāśaṁ puṣpajyōtirgaṇāyutam |
puṣparatnaśataiścitraṁ pañcamaṁ sāgaraṁ yathā || 13 ||

sarvartupuṣpairnicitaṁ pādapairmadhugandhibhiḥ |
nānāninādairudyānaṁ ramyaṁ mr̥gagaṇairdvijaiḥ || 14 ||

anēkagandhapravahaṁ puṇyagandhaṁ manōramam |
śailēndramiva gandhāḍhyaṁ dvitīyaṁ gandhamādanam || 15 ||

aśōkavanikāyāṁ tu tasyāṁ vānarapuṅgavaḥ |
sa dadarśā:’vidūrasthaṁ caityaprāsādamucchritam || 16 ||

madhyē stambhasahasrēṇa sthitaṁ kailāsapāṇḍuram |
pravālakr̥tasōpānaṁ taptakāñcanavēdikam || 17 ||

muṣṇantamiva cakṣūṁṣi dyōtamānamiva śriyā |
vimalaṁ prāṁśubhāvatvādullikhantamivāmbaram || 18 ||

tatō malinasaṁvītāṁ rākṣasībhiḥ samāvr̥tām |
upavāsakr̥śāṁ dīnāṁ niśśvasantīṁ punaḥ punaḥ |
dadarśa śukla pakṣādau candrarēkhāmivāmalām || 19 ||

mandaṁ prakhyāyamānēna rūpēṇa ruciraprabhām |
pinaddhāṁ dhūmajālēna śikhāmiva vibhāvasōḥ || 20 ||

pītēnaikēna saṁvītāṁ kliṣṭēnōttamavāsasā |
sapaṅkāmanalaṅkārāṁ vipadmāmiva padminīm || 21 ||

vrīḍitāṁ duḥkhasantaptāṁ parimlānāṁ tapasvinīm |
grahēṇāṅgārakēṇēva pīḍitāmiva rōhiṇīm || 22 ||

aśrupūrṇamukhīṁ dīnāṁ kr̥śāmanaśanēna ca |
śōkadhyānaparāṁ dīnāṁ nityaṁ duḥkhaparāyaṇām || 23 ||

priyaṁ janamapaśyantīṁ paśyantīṁ rākṣasīgaṇam |
svagaṇēna mr̥gīṁ hīnāṁ śvagaṇābhivr̥tāmiva || 24 ||

nīlanāgābhayāvēṇyā jaghanaṁ gatayaikayā |
nīlayā nīradāpāyē vanarājyā mahīmiva || 25 ||

sukhārhāṁ duḥkhasantaptāṁ vyasanānāmakōvidām |
tāṁ samīkṣya viśālākṣīmadhikaṁ malināṁ kr̥śām |
tarkayāmāsa sītēti kāraṇairupapādibhiḥ || 26 ||

hriyamāṇā tadā tēna rakṣasā kāmarūpiṇā |
yathārūpā hi dr̥ṣṭā vai tathārūpēyamaṅganā || 27 ||

pūrṇacandrānanāṁ subhrūṁ cāruvr̥ttapayōdharām |
kurvantīṁ prabhayā dēvīṁ sarvā vitimirā diśaḥ || 28 ||

tāṁ nīlakēśīṁ bimbōṣṭhīṁ sumadhyāṁ supratiṣṭhitām |
sītāṁ padmapalāśākṣīṁ manmathasya ratiṁ yathā || 29 ||

iṣṭāṁ sarvasya jagataḥ pūrṇacandraprabhāmiva |
bhūmau sutanumāsīnāṁ niyatāmiva tāpasīm |
niśśvāsabahulāṁ bhīruṁ bhujagēndravadhūmiva || 30 ||

śōkajālēna mahatā vitatēna na rājatīm |
saṁsaktāṁ dhūmajālēna śikhāmiva vibhāvasōḥ || 31 ||

tāṁ smr̥tīmiva sandigdhāmr̥ddhiṁ nipatitāmiva |
vihatāmiva ca śraddhāmāśāṁ pratihatāmiva || 32 ||

sōpasargāṁ yathā siddhiṁ buddhiṁ sakaluṣāmiva |
abhūtēnāpavādēna kīrtiṁ nipatitāmiva || 33 ||

rāmōparōdhavyathitāṁ rakṣōharaṇakarśitām |
abalāṁ mr̥gaśābākṣīṁ vīkṣamāṇāṁ tatastataḥ || 34 ||

bāṣpāmbuparipūrṇēna kr̥ṣṇavakrākṣipakṣmaṇā |
vadanēnāprasannēna niśśvasantīṁ punaḥ punaḥ || 35 ||

malapaṅkadharāṁ dīnāṁ maṇḍanārhāmamaṇḍitām |
prabhāṁ nakṣatrarājasya kālamēghairivāvr̥tām || 36 ||

tasya sandidihē buddhirmuhuḥ sītāṁ nirīkṣya tu |
āmnāyānāmayōgēna vidyāṁ praśithilāmiva || 37 ||

duḥkhēna bubudhē sītāṁ hanumānanalaṅkr̥tām |
saṁskārēṇa yathā hīnāṁ vācamarthāntaraṁ gatām || 38 ||

tāṁ samīkṣya viśālākṣīṁ rājaputrīmaninditām |
tarkayāmāsa sītēti kāraṇairupapādibhiḥ || 39 ||

vaidēhyā yāni cāṅgēṣu tadā rāmō:’nvakīrtayat |
tānyābharaṇajālāni śākhāśōbhīnyalakṣayat || 40 ||

sukr̥tau karṇavēṣṭau ca śvadaṁṣṭrau ca susaṁsthitau |
maṇividrumacitrāṇi hastēṣvābharaṇāni ca || 41 ||

śyāmāni cirayuktatvāttathā saṁsthānavanti ca |
tānyēvaitāni manyē:’haṁ yāni rāmō:’nvakīrtayat || 42 ||

tatra yānyavahīnāni tānyahaṁ nōpalakṣayē |
yānyasyā nāvahīnāni tānīmāni na saṁśayaḥ || 43 ||

pītaṁ kanakapaṭ-ṭābhaṁ srastaṁ tadvasanaṁ śubham |
uttarīyaṁ nagāsaktaṁ tadā dr̥ṣṭaṁ plavaṅgamaiḥ || 44 ||

bhūṣaṇāni ca mukhyāni dr̥ṣṭāni dharaṇī talē |
anayaivā:’paviddhāni svanavanti mahānti ca || 45 ||

idaṁ ciragr̥hītatvādvasanaṁ kliṣṭavattaram |
tathā:’pi nūnaṁ tadvarṇaṁ tathā śrīmadyathētarat || 46 ||

iyaṁ kanakavarṇāṅgī rāmasya mahiṣī priyā |
praṇaṣṭā:’pi satī yā:’sya manasō na praṇaśyati || 47 ||

iyaṁ sā yatkr̥tē rāmaścaturbhiḥ paritapyatē |
kāruṇyēnānr̥śaṁsyēna śōkēna madanēna ca || 48 ||

strī praṇaṣṭēti kāruṇyādāśritētyānr̥śaṁsyataḥ |
patnī naṣṭēti śōkēna priyēti madanēna ca || 49 ||

asyā dēvyā yathārūpamaṅgapratyaṅgasauṣṭhavam |
rāmasya ca yathā rūpaṁ tasyēyamasitēkṣaṇā || 50 ||

asyā dēvyā manastasmiṁstasya cāsyāṁ pratiṣṭhitam |
tēnēyaṁ sa ca dharmātmā muhūrtamapi jīvati || 51 ||

duṣkaraṁ kr̥tavānrāmō hīnō yadanayā prabhuḥ |
dhārayatyātmanō dēhaṁ na śōkēnāvasīdati || 52 ||

duṣkaraṁ kurutē rāmō ya imāṁ mattakāśinīm |
sītāṁ vinā mahābāhurmuhūrtamapi jīvati || 53 ||

ēvaṁ sītāṁ tadā dr̥ṣṭvā hr̥ṣṭaḥ pavanasambhavaḥ |
jagāma manasā rāmaṁ praśaśaṁsa ca taṁ prabhum || 53 ||

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē sundarakāṇḍē pañcadaśaḥ sargaḥ || 15

sundarakāṇḍa ṣōḍaśaḥ sargaḥ (16)>>


See Complete vālmīki sundarakāṇḍa for chanting.

Facebook Comments

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Not allowed
%d bloggers like this: