Sundarakanda Sarga (Chapter) 11 – sundarakāṇḍa ēkādaśa sargaḥ

avadhūya ca tāṁ buddhiṁ babhūvāvasthitastadā |
jagāma cā:’parāṁ cintāṁ sītāṁ prati mahākapiḥ || 1

na rāmēṇa viyuktā sā svaptumarhati bhāminī |
na bhōktuṁ nāpyalaṅkartuṁ na pānamupasēvitum || 2

nānyaṁ naramupasthātuṁ surāṇāmapi cēśvaram |
na hi rāmasamaḥ kaścidvidyatē tridaśēṣvapi |
anyēyamiti niścitya pānabhūmau cacāra saḥ || 3

krīḍitēnāparāḥ klāntāḥ gītēna ca tathā:’parāḥ |
nr̥ttēna cāparāḥ klāntāḥ pānaviprahatāstathā || 4

murajēṣu mr̥daṅgēṣu pīṭhikāsu ca saṁsthitāḥ |
tathāstaraṇamukhyēṣu saṁviṣṭāścāparāḥ striyaḥ || 5

aṅganānāṁ sahasrēṇa bhūṣitēna vibhūṣaṇaiḥ |
rūpasallāpaśīlēna yuktagītārthabhāṣiṇā || 6

dēśakālābhiyuktēna yuktavākyābhidhāyinā |
ratābhiratasaṁsuptaṁ dadarśa hariyūthapaḥ || 7

tāsāṁ madhyē mahābāhuḥ śuśubhē rākṣasēśvaraḥ |
gōṣṭhē mahati mukhyānāṁ gavāṁ madhyē yathā vr̥ṣaḥ || 8

sa rākṣasēndraḥ śuśubhē tābhiḥ parivr̥taḥ svayam |
karēṇubhiryathā:’raṇyē parikīrṇō mahādvipaḥ || 9

sarvakāmairupētāṁ ca pānabhūmiṁ mahātmanaḥ |
dadarśa hariśārdūlastasya rakṣaḥpatērgr̥hē || 10

mr̥gāṇāṁ mahiṣāṇāṁ ca varāhāṇāṁ ca bhāgaśaḥ |
tatra nyastāni māṁsāni pānabhūmau dadarśa saḥ || 11

raukmēṣu ca viśālēṣu bhājanēṣvardhabhakṣitān |
dadarśa hariśārdūlō mayūrān kukkuṭāṁstathā || 12

varāha vārdhrāṇasakān dadhisauvarcalāyutān |
śalyān mr̥gamayūrāṁśca hanūmānanvavaikṣata || 13

krakarānvividhān siddhān cakōrānardhabhakṣitān |
mahiṣānēkaśalyāṁśca chāgāṁśca kr̥taniṣṭhitān |
lēhyānuccāvacānpēyān bhōjyāni vividhāni ca || 14

tathāmlalavaṇōttaṁsairvividhairāgaṣāḍavaiḥ |
hāranūpurakēyūrairapaviddhairmahādhanaiḥ || 15

pānabhājanavikṣiptaiḥ phalaiśca vividhairapi |
kr̥tapuṣpōpahārā bhūradhikaṁ puṣyati śriyam || 16

tatra tatra ca vinyastaiḥ suśliṣṭaiḥ śayanāsanaiḥ |
pānabhūmirvinā vahniṁ pradīptēvōpalakṣyatē || 17

bahuprakārairvividhairvarasaṁskārasaṁskr̥taiḥ |
māṁsaiḥ kuśalasamyuktaiḥ pānabhūmigataiḥ pr̥thak || 18

divyāḥ prasannā vividhāḥ surāḥ kr̥tasurā api |
śarkarāsavamādhvīkapuṣpāsavaphalāsavāḥ || 19

vāsacūrṇaiśca vividhaiḥ dr̥ṣṭāstaistaiḥ pr̥thak pr̥thak |
santatā śuśubhē bhūmirmālyaiśca bahusaṁsthitaiḥ || 20

hiraṇmayaiśca vividhairbhājanaiḥ sphāṭikairapi |
jāmbūnadamayaiścānyaiḥ karakairabhisaṁvr̥tā || 21

rājatēṣu ca kumbhēṣu jāmbūnadamayēṣu ca |
pānaśrēṣṭhaṁ tadā bhūri kapistatra dadarśa ha || 22

sō:’paśyacchātakumbhāni śīdhōrmaṇimayāni ca |
rājatāni ca pūrṇāni bhājanāni mahākapiḥ || 23

kvacidardhāvaśēṣāṇi kvacitpītāni sarvaśaḥ |
kvacinnaiva prapītāni pānāni sa dadarśa ha || 24

kvacidbhakṣyāṁśca vividhān kvacitpānāni bhāgaśaḥ |
kvacidannāvaśēṣāṇi paśyanvai vicacāra ha || 25

kvacitprabhinnaiḥ karakaiḥ kvacidālōlitairghaṭaiḥ |
kvacitsampr̥ktamālyāni jalāni ca phalāni ca || 26

śayanānyatra nārīṇāṁ śubhrāṇi bahudhā punaḥ |
parasparaṁ samāśliṣya kāścitsuptā varāṅganāḥ || 27

kāścicca vastramanyasyāḥ svapantyāḥ paridhāya ca |
āhr̥tya cābalāḥ suptāḥ nidrābalaparājitāḥ || 28

tāsāmucchvāsavātēna vastraṁ mālyaṁ ca gātrajam |
nātyarthaṁ spandatē citraṁ prāpyamandamivānilam || 29

candanasya ca śītasya śīdhōrmadhurasasya ca |
vividhasya ca mālyasya dhūpasya vividhasya ca |
bahudhā mārutastatra gandhaṁ vividhamudvahan || 30

rasānāṁ candanānāṁ ca dhūpānāṁ caiva mūrchitaḥ |
pravavau surabhirgandhō vimānē puṣpakē tadā || 31

śyāmāvadātāstatrānyāḥ kāścitkr̥ṣṇā varāṅganāḥ |
kāścit kāñcanavarṇāṅgyaḥ pramadā rākṣasālayē || 32

tāsāṁ nidrāvaśatvācca madanēna vimūrchitam |
padminīnāṁ prasuptānāṁ rūpamāsīdyathaiva hi || 33

ēvaṁ sarvamaśēṣēṇa rāvaṇāntaḥpuraṁ kapiḥ |
dadarśa sumahātējāḥ na dadarśa ca jānakīm || 34

nirīkṣamāṇaśca tadā tāḥ striyaḥ sa mahākapiḥ |
jagāma mahatīṁ cintāṁ dharmasādhvasaśaṅkitaḥ || 35

paradārāvarōdhasya prasuptasya nirīkṣaṇam |
idaṁ khalu mamātyarthaṁ dharmalōpaṁ kariṣyati || 36

na hi mē paradārāṇāṁ dr̥ṣṭirviṣayavartinī |
ayaṁ cātra mayā dr̥ṣṭaḥ paradāraparigrahaḥ || 37

tasya prādurabhūccintā punaranyā manasvinaḥ |
niścitaikāntacittasya kāryaniścayadarśinī || 38

kāmaṁ dr̥ṣṭā mayā sarvā viśvastā rāvaṇastriyaḥ |
na hi mē manasaḥ kiñcidvaikr̥tyamupapadyatē || 39

manō hi hētuḥ sarvēṣāmindriyāṇāṁ pravartanē |
śubhāśubhāsvavasthāsu tacca mē suvyavasthitam || 40

nānyatra hi mayā śakyā vaidēhī parimārgitum |
striyō hi strīṣu dr̥śyantē sadā samparimārgaṇē || 41

yasya sattvasya yā yōnistasyāṁ tatparimārgyatē |
na śakyā pramadā naṣṭā mr̥gīṣu parimārgitum || 42

tadidaṁ mārgitaṁ tāvacchuddhēna manasā mayā |
rāvaṇāntaḥpuraṁ sarvaṁ dr̥śyatē na ca jānakī || 43

dēvagandharvakanyāśca nāgakanyāśca vīryavān |
avēkṣamāṇō hanūmān naivāpaśyata jānakīm || 44

tāmapaśyankapistatra paśyaṁścānyā varastriyaḥ |
apakramya tadā vīraḥ pradhyātumupacakramē || 45

sa bhūyastu paraṁ śrīmān mārutiryatnamāsthitaḥ |
āpānabhūmimutsr̥jya tadvicētuṁ pracakramē || 46

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē sundarakāṇḍē ēkādaśaḥ sargaḥ || 11

sundarakāṇḍa dvādaśa sargaḥ(12)>>


See Complete vālmīki sundarakāṇḍa for chanting.

Facebook Comments

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Not allowed
%d bloggers like this: