Sri Guru Paduka Ashtakam (with Telugu Meaning) – శ్రీ గురు పాదుకాష్టకం

స్తోత్రనిధి → శ్రీ గురు స్తోత్రాలు → పాదుకాష్టకం

(యోగ శాస్త్ర మరియు తంత్ర శాస్త్ర పరమైన గూఢార్థాలతో కూడిన ఈ ‘పాదుకాష్టకమ్’ అత్యంత ప్రామాణికమైనది. ఇందులో గురుపాదుకలను కేవలం భౌతికమైనవిగా కాకుండా, హృదయ కమలంలో ప్రకాశించే పరతత్త్వంగా వర్ణించడం జరిగింది. గురుపాదుకలను నాద, బిందు, కళా స్వరూపంగాను, పంచకోశాలకు అతీతమైన చిన్మయ రూపంగాను ఇందులో స్తుతించారు.)

శ్రీసమంచితమవ్యయం పరమప్రకాశమగోచరం
భేదవర్జితమప్రమేయమనన్తముఝ్ఝితకల్మషమ్ |
నిర్మలం నిగమాన్తమద్భుతమప్యతర్క్యమనుత్తమం
ప్రాతరేవ హి మానసే గురుపాదుకాద్వయమాశ్రయే || ౧ ||

సంపదలతో కూడినవి (శ్రీసమంచితం), నాశనం లేనివి (అవ్యయం), పరమ ప్రకాశ స్వరూపమైనవి, ఇంద్రియాలకు గోచరం కానివి; భేదభావం లేనివి, కొలవడానికి వీలుకానివి (అప్రమేయం), అంతం లేనివి మరియు సమస్త కల్మషాలను వదిలించుకున్నవి; నిర్మలమైనవి, వేదాంత (నిగమాంత) సారం వంటివి, అద్భుతమైనవి, తర్కానికి అందనివి మరియు అంతకంటే శ్రేష్ఠమైనది మరొకటి లేనివి (అనుత్తమం) అయిన గురుపాదుకా ద్వయాన్ని ప్రాతఃకాలమునందే నా మనస్సులో ఆశ్రయిస్తున్నాను.

నాదబిన్దుకళాత్మకం దశనాదవేదవినోదితం
మన్త్రరాజపరాజితం నిజమండలాన్తరభాసితమ్ |
పంచవర్ణమఖండమద్భుతమాదికారణమచ్యుతం
ప్రాతరేవ హి మానసే గురుపాదుకాద్వయమాశ్రయే || ౨ ||

నాదము, బిందువు, కళా స్వరూపమైనవి; పది రకాల నాదాలచేత (దశనాద), వేదాలచేత వినోదముగా కొనియాడబడినవి; మంత్రరాజము చేత (శ్రీవిద్య) జయించబడినవి, తనదైన మండలము (సహస్రారము) లోపల ప్రకాశించేవి; ఐదు వర్ణములు కలిగినవి, అఖండమైనవి, అద్భుతమైనవి, సృష్టికి ఆది కారణమైనవి మరియు చ్యుతి (నాశనం) లేనివి అయిన గురుపాదుకా ద్వయాన్ని ప్రాతఃకాలమునందే నా మనస్సులో ఆశ్రయిస్తున్నాను.

హంతచారుమఖండనాదమనేకవర్ణమరూపకం
శబ్దజాలమయం చరాచరజన్తుదేహనిరాసినమ్ |
చక్రరాజమనాహతోద్భవమేఘవర్ణమతత్పరం
ప్రాతరేవ హి మానసే గురుపాదుకాద్వయమాశ్రయే || ౩ ||

అతిశయమైన అందము కలిగినవి, అఖండమైన నాద స్వరూపమైనవి, అనేక వర్ణములు కలిగినవి (శబ్ద సృష్టి), అయినప్పటికీ రూపము లేనివి; సమస్త శబ్దజాలముతో నిండినవి, చరాచర ప్రాణుల దేహ భ్రాంతిని తొలగించేవి; చక్రరాజమైన శ్రీచక్ర స్వరూపమైనవి, అనాహత చక్రము నుండి పుట్టిన మేఘము వంటి వర్ణము కలిగినవి, తత్పరమైనవి అయిన గురుపాదుకా ద్వయాన్ని ప్రాతఃకాలమునందే నా మనస్సులో ఆశ్రయిస్తున్నాను.

బుద్ధిరూపమబద్ధకం త్రిదైవకూటస్థనివాసినం
నిశ్చయం నిరతప్రకాశమనేకసద్రుచిరూపకమ్ |
పంకజాన్తరఖేలనం నిజశుద్ధసఖ్యమగోచరం
ప్రాతరేవ హి మానసే గురుపాదుకాద్వయమాశ్రయే || ౪ ||

బుద్ధి రూపములో ఉన్నవి, బంధము లేనివి (అబద్ధకం), బ్రహ్మ-విష్ణు-మహేశ్వరులనే త్రిదైవ కూటస్థమునందు నివసించేవి; నిశ్చలమైనవి, నిరంతరం ప్రకాశించేవి, అనేకమైన సత్-రుచుల (ఆనంద) రూపమైనవి; హృదయ పద్మము లోపల విహరించేవి, తనదైన శుద్ధ సఖ్యము (ఆత్మ సంబంధము) కలిగినవి, సామాన్యులకు అగోచరమైనవి అయిన గురుపాదుకా ద్వయాన్ని ప్రాతఃకాలమునందే నా మనస్సులో ఆశ్రయిస్తున్నాను.

పంచ పంచ హృషీకదేహమనశ్చతుష్క పరస్పరం
పంచభూతనికామషట్కసమీరశబ్దమభీకరమ్ |
పంచకోశగుణత్రయాదిసమస్తధర్మవిలక్షణం
ప్రాతరేవ హి మానసే గురుపాదుకాద్వయమాశ్రయే || ౫ ||

ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు (హృషీక), ఐదు కర్మేంద్రియాలు, శరీరము, మనస్సు, బుద్ధి, చిత్తము, అహంకారము అనే చతుష్కము; పంచభూతములు, ఆరు ఊర్ములు (షట్క), ప్రాణవాయువుల శబ్దము మొదలైన భయంకర రూపాలకు అతీతమైనవి; పంచకోశములు, త్రిగుణములు (సత్త్వ, రజో, తమో) మొదలైన సమస్త ప్రకృతి ధర్మాలకు విలక్షణమైనవి (అతీతమైనవి) అయిన గురుపాదుకా ద్వయాన్ని ప్రాతఃకాలమునందే నా మనస్సులో ఆశ్రయిస్తున్నాను.

పంచముద్రసులక్ష్యదర్శనభావమాత్రనిరూపణం
విద్యుదాదిదగద్ధగితవినోదకాన్తి వివర్తనమ్ |
చిన్మయత్రయవర్తినం సదసద్వివేకమమాయికం
ప్రాతరేవ హి మానసే గురుపాదుకాద్వయమాశ్రయే || ౬ ||

ఐదు ముద్రల (ఖేచర్యాది) ద్వారా సులభముగా లక్ష్యమును (పరమాత్మను) దర్శింపజేసే భావమును నిరూపించేవి; మెరుపు మొదలైన కాంతుల వలె ధగధగమని మెరిసే వినోదమును, కాంతిని విరజిమ్మేవి; మూడు రకములైన చిన్మయ స్థితిలో (జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి అతీతము) వర్తించేవి, సత్యాసత్య వివేకము కలిగినవి, మాయ లేనివి అయిన గురుపాదుకా ద్వయాన్ని ప్రాతఃకాలమునందే నా మనస్సులో ఆశ్రయిస్తున్నాను.

పంచవర్ణశుకం సమస్తరుచిర్విచిత్రవిచారిణం
చన్ద్రసూర్యచిదాగ్నిమండలమండితం ఘనచిన్మయమ్ |
చిత్కళాపరిపూర్ణమండలచిత్సమాధినిరీక్షితం
ప్రాతరేవ హి మానసే గురుపాదుకాద్వయమాశ్రయే || ౭ ||

ఐదు వర్ణముల చిలుక వలె సమస్త రుచులను (జ్ఞాన విశేషాలను) విచిత్రముగా విచారించేవి; చంద్ర, సూర్య, జ్ఞానాగ్ని మండలములచే అలంకరించబడినవి, ఘనమైన జ్ఞానమయ స్వరూపమైనవి; చిత్-కళలతో పరిపూర్ణమైన మండలమునందు చిత్-సమాధి స్థితిలో చూడబడేవి అయిన గురుపాదుకా ద్వయాన్ని ప్రాతఃకాలమునందే నా మనస్సులో ఆశ్రయిస్తున్నాను.

స్థూలసూక్ష్మసకారణాన్తర ఖేలనం పరిపాలనం
విశ్వతైజపప్రాజ్ఞచేతసమన్తరాత్మనిజస్థితిమ్ |
సర్వకారణమీశ్వరం నిటలాన్తరాలవిహారిణం
ప్రాతరేవ హి మానసే గురుపాదుకాద్వయమాశ్రయే || ౮ ||

స్థూల, సూక్ష్మ, కారణ దేహముల లోపల విహరించేవి మరియు వాటిని పరిపాలించేవి; విశ్వ, తైజస, ప్రాజ్ఞ అనే చేతన స్థితులలో అంతరాత్మగా నిలిచి ఉండేవి; సమస్తమునకు కారణమైనవి, ఈశ్వర స్వరూపమైనవి, భృకుటి (నిటలము) మధ్యలో విహరించేవి అయిన గురుపాదుకా ద్వయాన్ని ప్రాతఃకాలమునందే నా మనస్సులో ఆశ్రయిస్తున్నాను.

తప్తకాంచనదీప్యమాన మహానురూపమరూపకం
చన్ద్రకాన్తరతారకైరవముజ్జ్వలం పరమం పదమ్ |
నీలనీరదమధ్యమస్థితవిద్యుదాభవిభాసితం
ప్రాతరేవ హి మానసే గురుపాదుకాద్వయమాశ్రయే || ౯ ||

కరిగించిన బంగారము వలె దీప్యమానమైన గొప్ప రూపము కలిగి ఉండి కూడా రూపము లేనివి; చంద్రకాంత మణి, నక్షత్రములు, కలువ పూల వలె ఉజ్జ్వలముగా ప్రకాశించే పరమపదము వంటివి; నీల మేఘము మధ్యలో ఉన్న మెరుపు తీగ వలె ప్రకాశించేవైన గురుపాదుకా ద్వయాన్ని ప్రాతఃకాలమునందే నా మనస్సులో ఆశ్రయిస్తున్నాను.

ఇతి పాదుకాష్టకమ్ ||

---

మరిన్ని శ్రీ గురు స్తోత్రాలు చూడండి.

---