Narayaneeyam Dasakam 6 – నారాయణీయం షష్ఠదశకమ్

స్తోత్రనిధి → నారాయణీయం → షష్ఠదశకమ్

(గమనిక: ఈ దశకము (శ్లోకాలు మాత్రమే) “నారాయణీయం ” పారాయణ గ్రంథములో ఉన్నది. Click here to buy.)

షష్ఠదశకమ్ (౬) – విరాట్-స్వరూపవర్ణనమ్

(నారాయణీయం ఆరవ దశకంలో విరాట్ పురుషుని శరీరంలోని ఒక్కో అవయవం నుండి ఈ పదునాలుగు లోకాలు, వర్ణాలు మరియు వ్యవస్థలు ఎలా ఉద్భవించాయో వర్ణించబడింది. ఈ దశకంలో భట్టతిరి “యథా పిండే తథా బ్రహ్మాండే” (శరీరంలో ఏముందో విశ్వంలోనూ అదే ఉంది) అనే సత్యాన్ని వివరించారు. ఈ వర్ణన ద్వారా మనం చూసే ప్రకృతి అంతా భగవంతుని శరీరమే అనే భావన కలుగుతుంది.)

ఏవం చతుర్దశజగన్మయతాం గతస్య
పాతాళమీశ తవ పాదతలం వదంతి |
పాదోర్ధ్వదేశమపి దేవ రసాతలం తే
గుల్ఫద్వయం ఖలు మహాతలమద్భుతాత్మన్ || ౬-౧ ||

6-1. పాతాళాది లోకములు (పాదములు): ఓ భగవంతుడా! నీ విరాట్ రూపంలోని పాదతలములు (Soles) ‘పాతాళ’ లోకముగా, నీ ప్రపదము (పాదము పైభాగము/Forefoot) ‘రసాతల’ లోకముగా పిలవబడుతున్నాయి. నీ గుల్ఫములు (Ankles) ‘మహాతల’ లోకముగాను, నీ జంఘలు (Shanks/పిక్కలు) ‘తలాతల’ లోకముగాను ధ్యానించబడుతున్నాయి.

జంఘే తలాతలమథో సుతలం చ జానూ
కించోరుభాగయుగళం వితలాతలే ద్వే |
క్షోణీతలం జఘనమంబరమంగ నాభి-
-ర్వక్షశ్చ శక్రనిలయస్తవ చక్రపాణే || ౬-౨ ||

6-2. ఊర్ధ్వ లోకములు (మోకాళ్లు – నడుము): ఓ విశ్వరూపా! నీ జానూద్వయము (రెండు మోకాళ్లు) ‘సుతల’ లోకముగా, నీ ఊరువులు (Thighs/తొడలు) ‘వితల’ మరియు ‘అతల’ లోకములుగా ఉన్నాయి. నీ జఘనము (Pelvic region/నడుము భాగము) ‘భూలోకము’ (భూమి) గాను, నీ నాభి (Navel/బొడ్డు) ఆకాశము లేదా ‘భువర్లోకము’గాను విరాజిల్లుతోంది.

గ్రీవా మహస్తవ ముఖం చ జనస్తపస్తు
ఫాలం శిరస్తవ సమస్తమయస్య సత్యమ్ |
ఏవం జగన్మయతనో జగదాశ్రితైర-
-ప్యన్యైర్నిబద్ధవపుషే భగవన్ నమస్తే || ౬-౩ ||

6-3. ఊర్ధ్వ లోకములు (వక్షము – శిరస్సు): నీ ఉరఃస్థలము (Chest/రొమ్ము భాగము) ‘స్వర్లోకము’, నీ గ్రీవము (Neck/కంఠము) ‘మహర్లోకము’, నీ ముఖము ‘జనోలోకము’ మరియు నీ ఫాలము (Forehead/నొసలు) ‘తపోలోకము’గా పిలవబడుతున్నాయి. నీ శీర్షము (Head/శిరస్సు) సకల సత్యములకు నిలయమైన ‘సత్యలోకము’గా ప్రకాశిస్తోంది.

త్వద్బ్రహ్మరంధ్రపదమీశ్వర విశ్వకంద
ఛందాంసి కేశవ ఘనాస్తవ కేశపాశాః |
ఉల్లాసిచిల్లియుగళం ద్రుహిణస్య గేహం
పక్ష్మాణి రాత్రిదివసౌ సవితా చ నేత్రే || ౬-౪ ||

6-4. బాహువులు మరియు ఇంద్రియములు: ఓ విశ్వకంద! (విశ్వానికి మూలమైనవాడా), ఓ ఈశ్వర! నీ శిరస్సునందలి బ్రహ్మరంధ్రము గాయత్రీ మొదలైన ఛందస్సులు. నీ దట్టమైన కేశపాశములు మేఘములు. నీ ప్రకాశవంతమైన కనుబొమ్మల జంట బ్రహ్మదేవుని నివాసం (బ్రహ్మలోకం). నీ కనురెప్పలు పగలు మరియు రాత్రి. నీ నేత్రములు సూర్యభగవానుడు.

నిశ్శేషవిశ్వరచనా చ కటాక్షమోక్షః
కర్ణౌ దిశోఽశ్వియుగళం తవ నాసికే ద్వే |
లోభత్రపే చ భగవన్నధరోత్తరోష్ఠౌ
తారాగణాశ్చ దశనాః శమనశ్చ దంష్ట్రా || ౬-౫ ||

6-5. కాలము మరియు జ్ఞానము: ఈ సమస్త విశ్వ సృష్టి నీ కడకంటి చూపు (కటాక్షం) నుండి ఉద్భవించినది. నీ చెవులు దిక్కులు. నీ రెండు నాసికాపుటములు అశ్వినీ దేవతలు. నీ పైపెదవి లోభము (పిసినారితనం), క్రింది పెదవి లజ్జ (సిగ్గు). నీ దంతములు నక్షత్ర సమూహములు. నీ కోర పళ్లు సంహారకర్త అయిన యమధర్మరాజు.

మాయావిలాసహసితం శ్వసితం సమీరో
జిహ్వా జలం వచనమీశ శకుంతపంక్తిః |
సిద్ధాదయః స్వరగణా ముఖరంధ్రమగ్ని-
-ర్దేవా భుజాః స్తనయుగం తవ ధర్మదేవః || ౬-౬ ||

6-6. వేదములు మరియు మాయ: నీ చిరునవ్వు మాయా విలాసము. నీ శ్వాస వాయువు. నీ నాలుక జలము (వరుణుడు). ఓ ఈశా! నీ మాటలు పక్షుల సమూహములు. నీ కంఠస్వరము సిద్ధులు మొదలైన దేవతా గణాలు. నీ నోరు అగ్నిదేవుడు. నీ బాహువులు దేవతలు మరియు నీ రెండు స్తనములు సాక్షాత్తు ధర్మదేవత.

పృష్ఠం త్వధర్మ ఇహ దేవ మనః సుధాంశు-
-రవ్యక్తమేవ హృదయాంబుజమంబుజాక్ష |
కుక్షిః సముద్రనివహా వసనం తు సంధ్యే
శేఫః ప్రజాపతిరసౌ వృషణౌ చ మిత్రః || ౬-౭ ||

6-7. నక్షత్రాలు మరియు ధర్మం: ఓ దేవ! పద్మముల వంటి కన్నులు కలిగిన ఓ పుండరీకాక్ష! నీ వీపు (పృష్ఠ భాగం) ఈ లోకంలోని ‘అధర్మము’నకు నిలయం. నీ మనస్సు చంద్రుడు. నీ హృదయ కమలము ప్రకృతిలోని ‘అవ్యక్త’ తత్త్వము (మాయా శక్తికి మూలం). నీ కడుపు (కుక్షి) సప్త సముద్రాల సమూహం. నీ వస్త్రము ప్రాతఃకాల మరియు సాయంకాల సంధ్యలు. నీ మేడ్రము (జననేంద్రియం) సృష్టికర్త అయిన ప్రజాపతి. నీ వృషణములు (అండకోశములు) మిత్రుడు (ద్వాదశాదిత్యులలో ఒకడైన దేవత).

శ్రోణీస్థలం మృగగణాః పదయోర్నఖాస్తే
హస్త్యుష్ట్రసైంధవముఖా గమనం తు కాలః |
విప్రాదివర్ణభవనం వదనాబ్జబాహు-
-చారూరుయుగ్మచరణం కరుణాంబుధే తే || ౬-౮ ||

6-8. జంతు జాలము మరియు వర్ణములు: ఓ కరుణాసముద్రా! నీ శ్రోణీస్థలము (Hips/కటి భాగము) నందు జింకలు మొదలైన మృగగణములు నివసిస్తున్నాయి. నీ పాదముల గోళ్లపై (Toe-nails) ఏనుగులు (హస్తి), ఒంటెలు (ఉష్ట్ర), గుర్రాలు (సైంధవ) వంటి జంతువులు ఉన్నాయి. నీ గమనము (Movement) కాలచక్రము. నీ ముఖము నుండి బ్రాహ్మణులు, బాహువుల నుండి క్షత్రియులు, అందమైన తొడల జంట (ఊరుయుగ్మ) నుండి వైశ్యులు, పాదముల నుండి శూద్రులు ఉద్భవించారు.

సంసారచక్రమయి చక్రధర క్రియాస్తే
వీర్యం మహాసురగణోఽస్థికులాని శైలాః |
నాడ్యః సరిత్సముదయస్తరవశ్చ రోమ
జీయాదిదం వపురనిర్వచనీయమీశ || ౬-౯ ||

6-9. అంతఃకరణం మరియు వర్ణాలు: ఓ చక్రధరా! చక్రమును ధరించిన ఓ ప్రభూ! నీ క్రియలు (పనులు/చేష్టలు) ఈ ‘సంసార చక్రము’. నీ వీర్యము గొప్పవారైన అసుర గణాలు (రాక్షసులు). నీ ఎముకల వరుసలు (అస్థి కులాలు) భూమిపై ఉన్న కులపర్వతాలు. నీ శరీరంలోని నాడులు (రక్త నాళాలు) ప్రవహించే నదుల సమూహము. నీ శరీరముపై ఉన్న రోమములు (వెంట్రుకలు) వృక్ష సంపద. ఓ ఈశ్వరా! మాటలకు అందని (అనిర్వచనీయమైన) ఇటువంటి నీ విరాట్ స్వరూపము ఎల్లప్పుడూ జయమును పొందుగాక! (అంటే, అటువంటి రూపం నా హృదయంలో ఎల్లప్పుడూ ప్రకాశించుగాక అని భావం).

ఈదృగ్జగన్మయవపుస్తవ కర్మభాజాం
కర్మావసానసమయే స్మరణీయమాహుః |
తస్యాంతరాత్మవపుషే విమలాత్మనే తే
వాతాలయాధిప నమోఽస్తు నిరుంధి రోగాన్ || ౬-౧౦ ||

6-10. సర్వమయ రూపం: ఓ గురువాయూరప్పా! నీవు సృష్టించిన ఈ అనంతమైన చరాచర జగత్తు అంతా నీ విరాట్ స్వరూపమే. పశుపక్ష్యాదుల నుండి దేవతల వరకు అంతా నీ అంశలే. ఇటువంటి మహోన్నతమైన నీ రూపాన్ని ధ్యానిస్తున్న నన్ను నా సమస్త రోగాల నుండి విముక్తుడిని చేయుము.

ఇతి షష్ఠదశకం సమాప్తమ్ ||

నారాయణీయం సప్తమదశకమ్ >>

---

గమనిక: పైన ఇవ్వబడిన దశకము (శ్లోకాలు మాత్రమే), ఈ క్రింది పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.

నారాయణీయం

(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)

Click here to buy

---

సంపూర్ణ శ్రీమన్నారాయణీయం (౧౦౦ దశకాలు) చూడండి.

---