Sundarakanda Sarga (Chapter) 46 – sundarakāṇḍa ṣaṭcatvāriṁśaḥ sargaḥ (46)

hatānmantrisutānbuddhvā vānarēṇa mahātmanā |
rāvaṇaḥ saṁvr̥tākāraścakāra matimuttamām || 1 ||

sa virūpākṣayūpākṣau durdharaṁ caiva rākṣasam |
praghasaṁ bhāsakarṇaṁ ca pañca sēnāgranāyakān || 2 ||

sandidēśa daśagrīvō vīrānnayaviśāradān |
hanumadgrahaṇavyagrānvāyuvēgasamānyudhi || 3 ||

yāta sēnāgragāḥ sarvē mahābalaparigrahāḥ |
savājirathamātaṅgāḥ sa kapiḥ śāsyatāmiti || 4 ||

yattaiśca khalu bhāvyaṁ syāttamāsādya vanālayam |
karma cāpi samādhēyaṁ dēśakālavirōdhinam || 5 ||

[* vānarōyamiti jñātvā na hi śuddhyati mē manaḥ |
naivāhaṁ taṁ kapiṁ manyē yathēyaṁ prastutā kathā || 6 ||
*]

na hyahaṁ taṁ kapiṁ manyē karmaṇā pratitarkayan |
sarvathā tanmahadbhūtaṁ mahābalaparigraham |
bhavēdindrēṇa vā sr̥ṣṭamasmadarthaṁ tapōbalāt || 7 ||

sanāgayakṣagandharvā dēvāsuramaharṣayaḥ |
yuṣmābhiḥ sahitaiḥ sarvairmayā saha vinirjitāḥ || 8 ||

tairavaśyaṁ vidhātavyaṁ vyalīkaṁ kiñcidēva naḥ |
tadēva nātra sandēhaḥ prasahya parigr̥hyatām || 9 ||

nāvamānyō bhavadbhiśca harirdhīraparākramaḥ |
dr̥ṣṭā hi harayaḥ pūrvaṁ mayā vipulavikramāḥ || 10 ||

vālī ca sahasugrīvō jāmbavāṁśca mahābalaḥ |
nīlaḥ sēnāpatiścaiva yē cānyē dvividādayaḥ || 11 ||

naivaṁ tēṣāṁ gatirbhīmā na tējō na parākramaḥ |
na matirna balōtsāhau na rūpaparikalpanam || 12 ||

mahatsattvamidaṁ jñēyaṁ kapirūpaṁ vyavasthitam |
prayatnaṁ mahadāsthāya kriyatāmasya nigrahaḥ || 13 ||

kāmaṁ lōkāstrayaḥ sēndrāḥ sasurāsuramānavāḥ |
bhavatāmagrataḥ sthātuṁ na paryāptā raṇājirē || 14 ||

tathāpi tu nayajñēna jayamākāṅkṣatā raṇē |
ātmā rakṣyaḥ prayatnēna yuddhasiddhirhi cañcalā || 15 ||

tē svāmivacanaṁ sarvē pratigr̥hya mahaujasaḥ |
samutpēturmahāvēgā hutāśasamatējasaḥ || 16 ||

rathairmattaiśca mātaṅgairvājibhiśca mahājavaiḥ |
śastraiśca vividhaistīkṣṇaiḥ sarvaiścōpacitā balaiḥ || 17 ||

tatastaṁ dadr̥śurvīrā dīpyamānaṁ mahākapim |
raśmimantamivōdyantaṁ svatējōraśmimālinam || 18 ||

tōraṇasthaṁ mahōtsāhaṁ mahāsattvaṁ mahābalam |
mahāmatiṁ mahāvēgaṁ mahākāyaṁ mahābalam || 19 ||

taṁ samīkṣyaiva tē sarvē dikṣu sarvāsvavasthitāḥ |
taistaiḥ praharaṇairbhīmairabhipētustatastataḥ || 20 ||

tasya pañcāyasāstīkṣṇāḥ śitāḥ pītamukhāḥ śarāḥ |
śirasyutpalapatrābhā durdharēṇa nipātitāḥ || 21 ||

sa taiḥ pañcabhirāviddhaḥ śaraiḥ śirasi vānaraḥ |
utpapāta nadanvyōmni diśō daśa vinādayan || 22 ||

tatastu durdharō vīraḥ sarathaḥ sajyakārmukaḥ |
kirañśaraśataistīkṣṇairabhipēdē mahābalaḥ || 23 ||

sa kapirvārayāmāsa taṁ vyōmni śaravarṣiṇam |
vr̥ṣṭimantaṁ payōdāntē payōdamiva mārutaḥ || 24 ||

ardyamānastatastēna durdharēṇānilātmajaḥ |
cakāra kadanaṁ bhūyō vyavardhata ca vēgavān || 25 ||

sa dūraṁ sahasōtpatya durdharasya rathē hariḥ |
nipapāta mahāvēgō vidyudrāśirgirāviva || 26 ||

tataḥ sa mathitāṣṭāśvaṁ rathaṁ bhagnākṣakūbaram |
vihāya nyapatadbhūmau durdharastyaktajīvitaḥ || 27 ||

taṁ virūpākṣayūpākṣau dr̥ṣṭvā nipatitaṁ bhuvi |
sañjātarōṣau durdharṣāvutpētaturarindamau || 28 ||

sa tābhyāṁ sahasōtpatya viṣṭhitō vimalē:’mbarē |
mudgarābhyāṁ mahābāhurvakṣasyabhihataḥ kapiḥ || 29 ||

tayōrvēgavatōrvēgaṁ vinihatya mahābalaḥ |
nipapāta punarbhūmau suparṇasamavikramaḥ || 30 ||

sa sālavr̥kṣamāsādya tamutpāṭya ca vānaraḥ |
tāvubhau rākṣasau vīrau jaghāna pavanātmajaḥ || 31 ||

tatastāṁstrīnhatān jñātvā vānarēṇa tarasvinā |
abhipēdē mahāvēgaḥ prasahya praghasō harim || 32 ||

bhāsakarṇaśca saṅkruddhaḥ śūlamādāya vīryavān |
ēkataḥ kapiśārdūlaṁ yaśasvinamavasthitam || 33 ||

paṭ-ṭiśēna śitāgrēṇa praghasaḥ pratyayōdhayat |
bhāsakarṇaśca śūlēna rākṣasaḥ kapisattamam || 34 ||

sa tābhyāṁ vikṣatairgātrairasr̥gdigdhatanūruhaḥ |
abhavadvānaraḥ kruddhō bālasūryasamaprabhaḥ || 35 ||

samutpāṭya girēḥ śr̥ṅgaṁ samr̥gavyālapādapam |
jaghāna hanumānvīrō rākṣasau kapikuñjaraḥ || 36 ||

tatastēṣvavasannēṣu sēnāpatiṣu pañcasu |
balaṁ tadavaśēṣaṁ ca nāśayāmāsa vānaraḥ || 37 ||

aśvairaśvāngajairnāgānyōdhairyōdhānrathai rathān |
sa kapirnāśayāmāsa sahasrākṣa ivāsurān || 38 ||

hatairnāgaiśca turagairbhagnākṣaiśca mahārathaiḥ |
hataiśca rākṣasairbhūmī ruddhamārgā samantataḥ || 39 ||

tataḥ kapistāndhvajinīpatīnraṇē
nihatya vīrānsabalānsavāhanān |
samīkṣya vīraḥ parigr̥hya tōraṇaṁ
kr̥takṣaṇaḥ kāla iva prajākṣayē || 40 ||

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē sundarakāṇḍē ṣaṭcatvāriṁśaḥ sargaḥ | 46


See Complete vālmīki sundarakāṇḍa for chanting.

Facebook Comments

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Not allowed
%d bloggers like this: