Sundarakanda Sarga (Chapter) 13 – sundarakāṇḍa trayōdaśa sargaḥ

vimānāttu susaṅkramya prākāraṁ hariyūthapaḥ |
hanūmānvēgavānāsīdyathā vidyudghanāntarē || 1 ||

samparikramya hanumānrāvaṇasya nivēśanāt |
adr̥ṣṭvā jānakīṁ sītāmabravīdvacanaṁ kapiḥ || 2 ||

bhūyiṣṭhaṁ lōlitā laṅkā rāmasya caratā priyam |
na hi paśyāmi vaidēhīṁ sītāṁ sarvāṅgaśōbhanām || 3 ||

palvalāni taṭākāni sarāṁsi saritastathā |
nadyō:’nūpavanāntāśca durgāśca dharaṇīdharāḥ |
lōlitā vasudhā sarvā na tu paśyāmi jānakīm || 4 ||

iha sampātinā sītā rāvaṇasya nivēśanē |
ākhyātā gr̥dhrarājēna na ca paśyāmi tāmaham || 5 ||

kiṁ nu sītā:’tha vaidēhī maithilī janakātmajā |
upatiṣṭhēta vivaśā rāvaṇaṁ duṣṭacāriṇam || 6 ||

kṣipramutpatatō manyē sītāmādāya rakṣasaḥ |
bibhyatō rāmabāṇānāmantarā patitā bhavēt || 7 ||

athavā hriyamāṇāyāḥ pathi siddhaniṣēvitē |
manyē patitamāryāyā hr̥dayaṁ prēkṣya sāgaram || 8 ||

rāvaṇasyōruvēgēna bhujābhyāṁ pīḍitēna ca |
tayā manyē viśālākṣyā tyaktaṁ jīvitamāryayā || 9 ||

uparyupari vā nūnaṁ sāgaraṁ kramatastathā |
vivēṣṭamānā patitā samudrē janakātmajā || 10 ||

ahō kṣudrēṇa vā:’nēna rakṣantī śīlamātmanaḥ |
abandhurbhakṣitā sītā rāvaṇēna tapasvinī || 11 ||

athavā rākṣasēndrasya patnībhirasitēkṣaṇā |
aduṣṭā duṣṭabhāvābhirbhakṣitā sā bhaviṣyati || 12 ||

sampūrṇacandrapratimaṁ padmapatranibhēkṣaṇam |
rāmasya dhyāyatī vaktraṁ pañcatvaṁ kr̥paṇā gatā || 13 ||

hā rāma lakṣmaṇētyēvaṁ hā:’yōdhyē cēti maithilī |
vilapya bahu vaidēhī nyastadēhā bhaviṣyati || 14 ||

athavā nihitā manyē rāvaṇasya nivēśanē |
nūnaṁ lālapyatē sītā pañjarasthēva śārikā || 15 ||

janakasya sutā sītā rāmapatnī sumadhyamā |
kathamutpalapatrākṣī rāvaṇasya vaśaṁ vrajēt || 16 ||

vinaṣṭā vā praṇaṣṭā vā mr̥tā vā janakātmajā |
rāmasya priyabhāryasya na nivēdayituṁ kṣamam || 17 ||

nivēdyamānē dōṣaḥ syāddōṣaḥ syādanivēdanē |
kathaṁ nu khalu kartavyaṁ viṣamaṁ pratibhāti mē || 18 ||

asminnēvaṁ gatē kāryē prāptakālaṁ kṣamaṁ ca kim |
bhavēditi mataṁ bhūyō hanūmānpravicārayat || 19 ||

yadi sītāmadr̥ṣṭvā:’haṁ vānarēndrapurīmitaḥ |
gamiṣyāmi tataḥ kō mē puruṣārthō bhaviṣyati || 20 ||

mamēdaṁ laṅghanaṁ vyarthaṁ sāgarasya bhaviṣyati |
pravēśaścaiva laṅkāyāṁ rākṣasānāṁ ca darśanam || 21 ||

kiṁ māṁ vakṣyati sugrīvō harayō vā samāgatāḥ |
kiṣkindhāṁ samanuprāptaṁ tau vā daśarathātmajau || 22 ||

gatvā tu yadi kākutsthaṁ vakṣyāmi paramapriyam |
na dr̥ṣṭēti mayā sītā tatastyakṣyati jīvitam || 23 ||

paruṣaṁ dāruṇaṁ krūraṁ tīkṣṇamindriyatāpanam |
sītānimittaṁ durvākyaṁ śrutvā sa na bhaviṣyati || 24 ||

taṁ tu kr̥cchragataṁ dr̥ṣṭvā pañcatvagatamānasam |
bhr̥śānuraktō mēdhāvī na bhaviṣyati lakṣmaṇaḥ || 25 ||

vinaṣṭau bhrātarau śrutvā bharatō:’pi mariṣyati |
bharataṁ ca mr̥taṁ dr̥ṣṭvā śatrughnō na bhaviṣyati || 26 ||

putrān mr̥tān samīkṣyātha na bhaviṣyanti mātaraḥ |
kausalyā ca sumitrā ca kaikēyī ca na saṁśayaḥ || 27 ||

kr̥tajñaḥ satyasandhaśca sugrīvaḥ plavagādhipaḥ |
rāmaṁ tathāgataṁ dr̥ṣṭvā tatastyakṣyati jīvitam || 28 ||

durmanā vyathitā dīnā nirānandā tapasvinī |
pīḍitā bhartr̥śōkēna rumā tyakṣyati jīvitam || 29 ||

vālijēna tu duḥkhēna pīḍitā śōkakarśitā |
pañcatvaṁ ca gatē rājñi tārā:’pi na bhaviṣyati || 30 ||

mātāpitrōrvināśēna sugrīvavyasanēna ca |
kumārō:’pyaṅgadaḥ kasmāddhārayiṣyati jīvitam || 31 ||

bhartr̥jēna tu duḥkhēna hyabhibhūtā vanaukasaḥ |
śirāṁsyabhihaniṣyanti talairmuṣṭibhirēva ca || 32 ||

sāntvēnānupradānēna mānēna ca yaśasvinā |
lālitāḥ kapirājēna prāṇāṁstyakṣyanti vānarāḥ || 33 ||

na vanēṣu na śailēṣu na nirōdhēṣu vā punaḥ |
krīḍāmanubhaviṣyanti samētya kapikuñjarāḥ || 34 ||

saputradārāḥ sāmātyā bhartr̥vyasanapīḍitāḥ |
śailāgrēbhyaḥ patiṣyanti samētya viṣamēṣu ca || 35 ||

viṣamudbandhanaṁ vā:’pi pravēśaṁ jvalanasya vā |
upavāsamathō śastraṁ pracariṣyanti vānarāḥ || 36 ||

ghōramārōdanaṁ manyē gatē mayi bhaviṣyati |
ikṣvākukulanāśaśca nāśaścaiva vanaukasām || 37 ||

sō:’haṁ naiva gamiṣyāmi kiṣkindhāṁ nagarīmitaḥ |
na ca śakṣyāmyahaṁ draṣṭuṁ sugrīvaṁ maithilīṁ vinā || 38 ||

mayyagacchati cēhasthē dharmātmānau mahārathau |
āśayā tau dhariṣyētē vānarāśca manasvinaḥ || 39 ||

hastādānō mukhādānō niyatō vr̥kṣamūlikaḥ |
vānaprasthō bhaviṣyāmi hyadr̥ṣṭvā janakātmajām || 40 ||

sāgarānūpajē dēśē bahumūlaphalōdakē |
citāṁ kr̥tvā pravēkṣyāmi samiddhamaraṇīsutam || 41 ||

upaviṣṭasya vā samyagliṅginīṁ sādhayiṣyataḥ |
śarīraṁ bhakṣayiṣyanti vāyasāḥ śvāpadāni ca || 42 ||

idaṁ maharṣibhirdr̥ṣṭaṁ niryāṇamiti mē matiḥ |
samyagāpaḥ pravēkṣyāmi na cētpaśyāmi jānakīm || 43 ||

sujātamūlā subhagā kīrtimālā yaśasvinī |
prabhagnā cirarātrīyaṁ mama sītāmapaśyataḥ || 44 ||

tāpasō vā bhaviṣyāmi niyatō vr̥kṣamūlikaḥ |
nētaḥ pratigamiṣyāmi tāmadr̥ṣṭvā:’sitēkṣaṇām || 45 ||

yadītaḥ pratigacchāmi sītāmanadhigamya tām |
aṅgadaḥ saha taiḥ sarvairvānarairna bhaviṣyati || 46 ||

vināśē bahavō dōṣā jīvanbhadrāṇi paśyati |
tasmātprāṇān dhariṣyāmi dhruvō jīvitasaṅgamaḥ || 47 ||

ēvaṁ bahuvidhaṁ duḥkhaṁ manasā dhārayanmuhuḥ |
nādhyagacchattadā pāraṁ śōkasya kapikuñjaraḥ || 48 ||

[* tatō vikramamāsādya dhairyavān kapikuñjaraḥ | *]
rāvaṇaṁ vā vadhiṣyāmi daśagrīvaṁ mahābalam |
kāmamastu hr̥tā sītā pratyācīrṇaṁ bhaviṣyati || 49 ||

atha vainaṁ samut-kṣipya uparyupari sāgaram |
rāmāyōpahariṣyāmi paśuṁ paśupatēriva || 50 ||

iti cintāṁ samāpannaḥ sītāmanadhigamyatām |
dhyānaśōkaparītātmā cintayāmāsa vānaraḥ || 51 ||

yāvatsītāṁ hi paśyāmi rāmapatnīṁ yaśasvinīm |
tāvadētāṁ purīṁ laṅkāṁ vicinōmi punaḥ punaḥ || 52 ||

sampāti vacanāccāpi rāmaṁ yadyānayāmyaham |
apaśyan rāghavō bhāryāṁ nirdahētsarvavānarān || 53 ||

ihaiva niyatāhārō vatsyāmi niyatēndriyaḥ |
na matkr̥tē vinaśyēyuḥ sarvē tē naravānarāḥ || 54 ||

aśōkavanikā cēyaṁ dr̥śyatē yā mahādrumā |
imāmadhigamiṣyāmi na hīyaṁ vicitā mayā || 55 ||

vasūnrudrāṁstathā:’:’dityānaśvinau marutō:’pi ca |
namaskr̥tvā gamiṣyāmi rakṣasāṁ śōkavardhanaḥ || 56 ||

jitvā tu rākṣasānsarvānikṣvākukulanandinīm |
sampradāsyāmi rāmāya yathā siddhiṁ tapasvinē || 57 ||

sa muhūrtamiva dhyātvā cintāvagrathitēndriyaḥ |
udatiṣṭhanmahātējā hanūmānmārutātmajaḥ || 58 ||

namō:’stu rāmāya salakṣmaṇāya
dēvyai ca tasyai janakātmajāyai |
namō:’stu rudrēndrayamānilēbhyō
namō:’stu candrārkamarudgaṇēbhyaḥ || 59 ||

sa tēbhyastu namaskr̥tya sugrīvāya ca mārutiḥ |
diśaḥ sarvāḥ samālōkya hyaśōkavanikāṁ prati || 60 ||

sa gatvā manasā pūrvamaśōkavanikāṁ śubhām |
uttaraṁ cintayāmāsa vānarō mārutātmajaḥ || 61 ||

dhruvaṁ tu rakṣō bahulā bhaviṣyati vanākulā |
aśōkavanikā:’cintyā sarvasaṁskārasaṁskr̥tā || 62 ||

rakṣiṇaścātra vihitā nūnaṁ rakṣanti pādapān |
bhagavānapi sarvātmā nātikṣōbhaṁ pravāti vai || 63 ||

saṅkṣiptō:’yaṁ mayā:’:’tmā ca rāmārthē rāvaṇasya ca |
siddhiṁ mē saṁvidhāsyanti dēvāḥ sarṣigaṇāstviha || 64 ||

brahmā svayambhūrbhagavān dēvāścaiva diśantu mē |
siddhimagniśca vāyuśca puruhūtaśca vajrabhr̥t || 65 ||

varuṇaḥ pāśahastaśca sōmādityau tathaiva ca |
aśvinau ca mahātmānau marutaḥ śarva ēva ca || 66 ||

siddhiṁ sarvāṇi bhūtāni bhūtānāṁ caiva yaḥ prabhuḥ |
dāsyanti mama yē cānyē hyadr̥ṣṭāḥ pathigōcarāḥ || 67 ||

tadunnasaṁ pāṇḍuradantamavraṇaṁ
śucismitaṁ padmapalāśalōcanam |
drakṣyē tadāryāvadanaṁ kadānvahaṁ
prasannatārādhipatulyadarśanam || 68 ||

kṣudrēṇa pāpēna nr̥śaṁsakarmaṇā
sudāruṇālaṅkr̥tavēṣadhāriṇā |
balābhibhūtā hyabalā tapasvinī
kathaṁ nu mē dr̥ṣṭipathē:’dya sā bhavēt || 69 ||

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē sundarakāṇḍē trayōdaśaḥ sargaḥ || 13

sundarakāṇḍa caturdaśaḥ sargaḥ (14)>>


See Complete vālmīki sundarakāṇḍa for chanting.

Facebook Comments

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Not allowed
%d bloggers like this: