Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
[గమనిక: ఈ అధ్యాయం (శ్లోకాలు మాత్రమే) “శ్రీ దుర్గా స్తోత్రనిధి” పారాయణ గ్రంథములో కూడా ఉన్నది. Click here to buy.]
|| మధ్యమ చరితమ్ ||
అస్య శ్రీ మధ్యమచరితస్య విష్ణు ఋషిః, ఉష్ణిక్ ఛందః, శ్రీమహాలక్ష్మీర్దేవతా, శాకంభరీ శక్తిః, దుర్గా బీజం, వాయుస్తత్త్వం, యజుర్వేద ధ్యానం, శ్రీమహాలక్ష్మీప్రీత్యర్థే మధ్యమచరిత పారాయణే వినియోగః |
మధ్యమ చరిత్రకు విష్ణువు ఋషి, ఉష్ణిక్ ఛందస్సు, శ్రీ మహాలక్ష్మి దేవత. శాకంభరీ శక్తి, దుర్గా బీజం, వాయువు తత్త్వం. యజుర్వేద రూపం దీని ధ్యానం. శ్రీ మహాలక్ష్మీ ప్రీతి కోసం ఈ పారాయణ చేయబడుతోంది.
ధ్యానం –
అక్షస్రక్పరశూగదేషుకులిశం పద్మం ధనుః కుండికాం
దండం శక్తిమసిం చ చర్మ జలజం ఘంటాం సురాభాజనమ్ |
శూలం పాశసుదర్శనే చ దధతీం హస్తైః ప్రవాలప్రభాం
సేవే సైరిభమర్దినీమిహ మహాలక్ష్మీం సరోజస్థితామ్ ||
పగడపు కాంతితో మెరిసిపోతున్న దేహము కలది, పద్మముపై ఆసీనురాలై ఉన్నది, మహిషాసురుని మర్దించినది అయిన మహాలక్ష్మిని నేను సేవిస్తున్నాను. ఆమె తన 18 చేతులలో అక్షమాల (జపమాల), పరశువు (గొడ్డలి), గద, బాణము, వజ్రము, పద్మము, ధనుస్సు, కమండలము, దండము, శక్తి, ఖడ్గము, డాలు, శంఖము, గంట, మధుపాత్ర, శూలము, పాశము మరియు సుదర్శన చక్రాన్ని ధరించి ఉంది.
|| ఓం హ్రీం ||
ఋషిరువాచ || ౧ ||
దేవాసురమభూద్యుద్ధం పూర్ణమబ్దశతం పురా |
మహిషేఽసురాణామధిపే దేవానాం చ పురందరే || ౨ ||
(మహర్షి పలికెను): “పూర్వం దేవతలకు (పురందరాది దేవతలు) మరియు అసురులకు (మహిషాసురుని నాయకత్వంలో) వంద సంవత్సరాల పాటు ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.”
తత్రాసురైర్మహావీర్యైర్దేవసైన్యం పరాజితమ్ |
జిత్వా చ సకలాన్ దేవానింద్రోఽభూన్మహిషాసురః || ౩ ||
“ఆ యుద్ధంలో మహావీర్యులైన అసురుల చేతిలో దేవతా సైన్యం ఓడిపోయింది. మహిషాసురుడు దేవతలందరినీ జయించి, తానే స్వయంగా ఇంద్ర పదవిని చేపట్టాడు.”
తతః పరాజితా దేవాః పద్మయోనిం ప్రజాపతిమ్ |
పురస్కృత్య గతాస్తత్ర యత్రేశగరుడధ్వజౌ || ౪ ||
“అప్పుడు ఓడిపోయిన దేవతలందరూ బ్రహ్మదేవుని (పద్మయోనిని) ముందుంచుకుని, శివుడు మరియు విష్ణువు (గరుడధ్వజుడు) ఉన్న చోటుకు వెళ్లారు.”
యథావృత్తం తయోస్తద్వన్మహిషాసురచేష్టితమ్ |
త్రిదశాః కథయామాసుర్దేవాభిభవవిస్తరమ్ || ౫ ||
“దేవతలు ఆ హరిహరులకు మహిషాసురుడు చేస్తున్న దుష్ట కృత్యాలను, దేవతలకు కలిగిన పరాభవాన్ని (అవమానాన్ని) సవివరంగా వివరించారు.”
సూర్యేంద్రాగ్న్యనిలేందూనాం యమస్య వరుణస్య చ |
అన్యేషాం చాధికారాన్ స స్వయమేవాధితిష్ఠతి || ౬ ||
“మహిషాసురుడు సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, అగ్ని, వాయువు, చంద్రుడు, యముడు మరియు వరుణుల అధికారాలను తానే స్వయంగా లాగేసుకుని అనుభవిస్తున్నాడు.”
స్వర్గాన్నిరాకృతాః సర్వే తేన దేవగణా భువి |
విచరంతి యథా మర్త్యా మహిషేణ దురాత్మనా || ౭ ||
“ఆ దురాత్ముడైన మహిషాసురుడు దేవతలందరినీ స్వర్గం నుండి వెళ్లగొట్టాడు. దానివల్ల వారంతా భూమిపై సామాన్య మానవుల వలె తిరుగుతున్నారు.”
ఏతద్వః కథితం సర్వమమరారివిచేష్టితమ్ |
శరణం వః ప్రపన్నాః స్మో వధస్తస్య విచింత్యతామ్ || ౮ ||
“రాక్షసుడు చేస్తున్న ఈ అన్యాయాలన్నీ మీకు వివరించాము. మేము మిమ్మల్ని శరణు వేడుతున్నాము. వానిని (మహిషాసురుని) సంహరించే మార్గాన్ని ఆలోచించండి.”
ఇత్థం నిశమ్య దేవానాం వచాంసి మధుసూదనః |
చకార కోపం శంభుశ్చ భ్రుకుటీకుటిలాననౌ || ౯ ||
“దేవతల ఆవేదనను విన్న విష్ణువు (మధుసూదనుడు) మరియు శివుడు (శంభుడు) అత్యంత కోపోద్రిక్తులయ్యారు. వారి కనుబొమ్మలు ముడిపడి, ముఖాలు భయంకరంగా మారాయి.”
తతోఽతికోపపూర్ణస్య చక్రిణో వదనాత్తతః |
నిశ్చక్రామ మహత్తేజో బ్రహ్మణః శంకరస్య చ || ౧౦ ||
“అప్పుడు అత్యంత కోపంతో ఉన్న విష్ణుమూర్తి ముఖం నుండి ఒక గొప్ప తేజస్సు (కాంతి) వెలువడింది. అలాగే బ్రహ్మదేవుడు మరియు శంకరుని దేహాల నుండి కూడా మహా తేజస్సు బయటకు వచ్చింది.”
అన్యేషాం చైవ దేవానాం శక్రాదీనాం శరీరతః |
నిర్గతం సుమహత్తేజస్తచ్చైక్యం సమగచ్ఛత || ౧౧ ||
కేవలం త్రిమూర్తులే కాకుండా ఇంద్రుడు మొదలైన ఇతర దేవతలందరి శరీరాల నుండి కూడా గొప్ప తేజస్సు వెలువడింది.
అతీవ తేజసః కూటం జ్వలంతమివ పర్వతమ్ |
దదృశుస్తే సురాస్తత్ర జ్వాలావ్యాప్తదిగంతరమ్ || ౧౨ ||
ఆ తేజస్సు అంతా కలిసి ఏకమై (సమగచ్ఛత), దిక్కులన్నిటినీ తన కాంతితో నింపుతూ, మండుతున్న ఒక పర్వతం వలె భయంకరమైన వెలుగుతో ప్రకాశించింది.
అతులం తత్ర తత్తేజః సర్వదేవశరీరజమ్ |
ఏకస్థం తదభూన్నారీ వ్యాప్తలోకత్రయం త్విషా || ౧౩ ||
దేవతలందరి శరీరాల నుండి ఉద్భవించిన ఆ సాటిలేని తేజస్సు అంతా ఒకే చోట చేరి, తన ప్రభతో మూడు లోకాలను వ్యాపించి ఉన్న ఒక నారీ (స్త్రీ) రూపంగా మారింది.
యదభూచ్ఛాంభవం తేజస్తేనాజాయత తన్ముఖమ్ |
యామ్యేన చాభవన్ కేశా బాహవో విష్ణుతేజసా || ౧౪ ||
శివుని తేజస్సుతో ఆ దేవి ముఖము, యముని తేజస్సుతో కేశములు (జుట్టు), విష్ణు తేజస్సుతో బాహువులు (చేతులు) ఏర్పడ్డాయి.
సౌమ్యేన స్తనయోర్యుగ్మం మధ్యం చైంద్రేణ చాభవత్ |
వారుణేన చ జంఘోరూ నితంబస్తేజసా భువః || ౧౫ ||
చంద్రుని తేజస్సుతో రెండు స్తనములు, ఇంద్రుని తేజస్సుతో నడుము (మధ్యము), వరుణుని తేజస్సుతో జంఘలు, ఊరువులు (కాళ్ళ భాగాలు) మరియు భూదేవి తేజస్సుతో నితంబము (కటి భాగం) ఏర్పడ్డాయి.
బ్రహ్మణస్తేజసా పాదౌ తదంగుల్యోఽర్కతేజసా |
వసూనాం చ కరాంగుల్యః కౌబేరేణ చ నాసికా || ౧౬ ||
బ్రహ్మ తేజస్సుతో పాదములు, సూర్య తేజస్సుతో కాలి వేళ్లు, వసువుల తేజస్సుతో చేతి వేళ్లు, కుబేర తేజస్సుతో నాసిక (ముక్కు) ఏర్పడ్డాయి.
తస్యాస్తు దంతాః సంభూతాః ప్రాజాపత్యేన తేజసా |
నయనత్రితయం జజ్ఞే తథా పావకతేజసా || ౧౭ ||
ప్రజాపతి తేజస్సుతో ఆమె దంతములు, అగ్ని తేజస్సుతో మూడు కన్నులు (నయనత్రితయమ్) ఉద్భవించాయి.
భ్రువౌ చ సంధ్యయోస్తేజః శ్రవణావనిలస్య చ |
అన్యేషాం చైవ దేవానాం సంభవస్తేజసాం శివా || ౧౮ ||
సంధ్యాకాలాల తేజస్సుతో కనుబొమ్మలు, వాయువు తేజస్సుతో చెవులు ఏర్పడ్డాయి. ఈ విధంగా సమస్త దేవతల శక్తులతో ఆ మంగళస్వరూపిణి (శివా) ఆవిర్భవించింది.
తతః సమస్తదేవానాం తేజోరాశిసముద్భవామ్ |
తాం విలోక్య ముదం ప్రాపురమరా మహిషార్దితాః || ౧౯ ||
మహిషాసురుడి పీడతో అల్లాడిపోతున్న అమరులు (దేవతలు), తమందరి తేజస్సుల నుండి ఉద్భవించిన ఆ దివ్యశక్తిని చూసి అమితమైన ఆనందాన్ని పొందారు.
[* తతో దేవా దదుస్తస్యై స్వాని స్వాన్యాయుధాని చ | *]
శూలం శూలాద్వినిష్కృష్య దదౌ తస్యై పినాకధృక్ |
చక్రం చ దత్తవాన్ కృష్ణః సముత్పాట్య స్వచక్రతః || ౨౦ ||
శివుడు (పినాకధృక్) తన శూలం నుండి మరొక శూలాన్ని సృష్టించి ఆమెకు ఇచ్చాడు. శ్రీకృష్ణుడు (విష్ణువు) తన చక్రం నుండి మరొక చక్రాన్ని తీసి సమర్పించాడు.
శంఖం చ వరుణః శక్తిం దదౌ తస్యై హుతాశనః |
మారుతో దత్తవాంశ్చాపం బాణపూర్ణే తథేషుధీ || ౨౧ ||
వరుణ దేవుడు తన శంఖాన్ని, అగ్ని దేవుడు (హుతాశనః) తన శక్తి అనే ఆయుధాన్ని ఇచ్చారు. వాయు దేవుడు (మారుతః) ధనుస్సును మరియు బాణాలతో నిండిన రెండు అమ్ములపొదులను (ఇషుధీ) ఇచ్చాడు.
వజ్రమింద్రః సముత్పాట్య కులిశాదమరాధిపః |
దదౌ తస్యై సహస్రాక్షో ఘంటామైరావతాద్గజాత్ || ౨౨ ||
దేవరాజైన ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధం నుండి మరొక వజ్రాన్ని, తన వాహనమైన ఐరావతం నుండి ఒక గంటను (ఘంటా) తీసి దేవికి సమర్పించాడు.
కాలదండాద్యమో దండం పాశం చాంబుపతిర్దదౌ |
ప్రజాపతిశ్చాక్షమాలాం దదౌ బ్రహ్మా కమండలుమ్ || ౨౩ ||
యమధర్మరాజు తన కాలదండం నుండి దండాన్ని, వరుణుడు (అంబుపతి) తన పాశాన్ని ఇచ్చారు. బ్రహ్మదేవుడు (ప్రజాపతి) అక్షమాలను మరియు కమండలాన్ని బహుకరించారు.
సమస్తరోమకూపేషు నిజరశ్మీన్ దివాకరః |
కాలశ్చ దత్తవాన్ ఖడ్గం తస్యై చర్మ చ నిర్మలమ్ || ౨౪ ||
సూర్య భగవానుడు దేవి యొక్క సమస్త రోమకూపాలలో (వెంట్రుకల మొదళ్ళలో) తన కిరణాలను నింపాడు. కాల పురుషుడు నిశితమైన ఖడ్గాన్ని మరియు నిర్మలమైన డాలును (చర్మము) ఇచ్చాడు.
క్షీరోదశ్చామలం హారమజరే చ తథాంబరే |
చూడామణిం తథా దివ్యం కుండలే కటకాని చ || ౨౫ ||
క్షీరసాగర మథనం వల్ల ఉద్భవించిన నిర్మలమైన హారమును, ఎప్పటికీ పాతబడని రెండు దివ్య వస్త్రములను, చూడామణిని (తల ఆభరణం), కుండలములను, కడియములను (కటకాని) సముద్రుడు సమర్పించాడు.
అర్ధచంద్రం తథా శుభ్రం కేయూరాన్ సర్వబాహుషు |
నూపురౌ విమలౌ తద్వద్గ్రైవేయకమనుత్తమమ్ || ౨౬ ||
అంగులీయకరత్నాని సమస్తాస్వంగులీషు చ |
విశ్వకర్మా దదౌ తస్యై పరశుం చాతినిర్మలమ్ || ౨౭ ||
సముద్రుడు దేవికి అర్ధచంద్రాకారపు ఆభరణాన్ని, అన్ని బాహువులకు మెరిసే కేయూరములను (భుజకీర్తులు), మంగళకరమైన నూపురములను (అందెలు), సాటిలేని కంఠహారాన్ని (గ్రైవేయకము) మరియు అన్ని వేళ్లకు రత్నఖచిత ఉంగరాలను సమర్పించాడు. దేవశిల్పి అయిన విశ్వకర్మ ఆమెకు అత్యంత నిర్మలమైన పరశువును (గొడ్డలి) ఇచ్చాడు.
అస్త్రాణ్యనేకరూపాణి తథాభేద్యం చ దంశనమ్ |
అమ్లానపంకజాం మాలాం శిరస్యురసి చాపరామ్ || ౨౮ ||
విశ్వకర్మ ఆమెకు మరిన్ని అనేక రకాల అస్త్రాలను, ఎవరూ భేదించలేనట్టి కవచాన్ని (దంశనమ్) ఇచ్చాడు. అలాగే సముద్రుడు ఎన్నడూ వాడిపోని పద్మాలతో చేసిన మాలలను శిరస్సుపై, వక్షస్థలంపై ధరించడానికి ఇచ్చాడు.
అదదజ్జలధిస్తస్యై పంకజం చాతిశోభనమ్ |
హిమవాన్ వాహనం సింహం రత్నాని వివిధాని చ || ౨౯ ||
సముద్రుడు ఆమె చేతికి ఒక అందమైన పద్మాన్ని ఇచ్చాడు. హిమవంతుడు దేవికి వాహనంగా సింహాన్ని, మరిన్ని అనేక రకాల రత్నాలను సమర్పించాడు.
దదావశూన్యం సురయా పానపాత్రం ధనాధిపః |
శేషశ్చ సర్వనాగేశో మహామణివిభూషితమ్ || ౩౦ ||
నాగహారం దదౌ తస్యై ధత్తే యః పృథివీమిమామ్ |
అన్యైరపి సురైర్దేవీ భూషణైరాయుధైస్తథా || ౩౧ ||
ధనాధిపతి అయిన కుబేరుడు ఎల్లప్పుడూ నిండుగా ఉండే మధుపాత్రను (పానపాత్ర) ఇచ్చాడు. ఈ భూమిని మోస్తున్న నాగరాజైన శేషుడు మహా మణులతో అలంకరించబడిన నాగహారాన్ని దేవికి సమర్పించాడు. ఈ విధంగా ఇతర దేవతలందరి చేత ఆభరణాలతో, ఆయుధాలతో సన్మానించబడిన దేవి పరమానంద భరితురాలైంది.
సమ్మానితా ననాదోచ్చైః సాట్టహాసం ముహుర్ముహుః |
తస్యా నాదేన ఘోరేణ కృత్స్నమాపూరితం నభః || ౩౨ ||
అమాయతాతిమహతా ప్రతిశబ్దో మహానభూత్ |
చుక్షుభుః సకలా లోకాః సముద్రాశ్చ చకంపిరే || ౩౩ ||
ఆ దేవి మాటిమాటికీ భయంకరంగా అట్టహాసం చేస్తూ పెద్దగా గర్జించింది. ఆమె గర్జనతో ఆకాశమంతా నిండిపోయింది. ఆ భీకర నాదానికి గొప్ప ప్రతిధ్వని (Echo) ఏర్పడింది. దానివల్ల సకల లోకాలు క్షోభకు గురయ్యాయి, సముద్రాలన్నీ కంపించిపోయాయి.
చచాల వసుధా చేలుః సకలాశ్చ మహీధరాః |
జయేతి దేవాశ్చ ముదా తామూచుః సింహవాహినీమ్ || ౩౪ ||
భూమి కంపించింది, కులపర్వతాలన్నీ కదిలిపోయాయి. సింహవాహిని అయిన ఆ దేవిని చూసి దేవతలందరూ సంతోషంతో “జయీభవ! జయీభవ!” అని జయజయధ్వానాలు చేశారు.
తుష్టువుర్మునయశ్చైనాం భక్తినమ్రాత్మమూర్తయః |
దృష్ట్వా సమస్తం సంక్షుబ్ధం త్రైలోక్యమమరారయః || ౩౫ ||
మునులందరూ భక్తితో తలలు వంచి దేవిని స్తుతించారు. మూడు లోకాలు ఈ విధంగా అల్లకల్లోలం అవ్వడం చూసి, దేవతల శత్రువులైన అసురులు ఆయుధాలు పట్టుకుని యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
సన్నద్ధాఖిలసైన్యాస్తే సముత్తస్థురుదాయుధాః |
ఆః కిమేతదితి క్రోధాదాభాష్య మహిషాసురః || ౩౬ ||
మహిషాసురుడు అత్యంత క్రోధంతో, తన సైన్యాన్నంతటినీ వెంటబెట్టుకుని.. “ఆ! ఏమిటి ఈ వింత?” అని గర్జిస్తూ ఆ శబ్దం వచ్చిన దిశ వైపుకు పరుగెత్తుకు వచ్చాడు.
అభ్యధావత తం శబ్దమశేషైరసురైర్వృతః |
స దదర్శ తతో దేవీం వ్యాప్తలోకత్రయాం త్విషా || ౩౭ ||
అసంఖ్యాకమైన అసుర సైన్యంతో కలిసి మహిషాసురుడు ఆ శబ్దం వచ్చిన దిశగా పరుగెత్తుకు వచ్చాడు. అక్కడ తన కాంతితో మూడు లోకాలను వ్యాపించి ఉన్న దేవిని చూశాడు.
పాదాక్రాంత్యా నతభువం కిరీటోల్లిఖితాంబరామ్ |
క్షోభితాశేషపాతాలాం ధనుర్జ్యానిఃస్వనేన తామ్ || ౩౮ ||
ఆమె తన పాదఘట్టనతో భూమిని వంచుతున్నట్లుగా, తన కిరీటంతో ఆకాశాన్ని తాకుతున్నట్లుగా, తన ధనుస్సు యొక్క అల్లెత్రాడు శబ్దంతో పాతాళ లోకాన్నంతటినీ గడగడలాడిస్తున్నట్లుగా దర్శనమిచ్చింది.
దిశో భుజసహస్రేణ సమంతాద్వ్యాప్య సంస్థితామ్ |
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తయా దేవ్యా సురద్విషామ్ || ౩౯ ||
ఆ దేవి తన వేల కొద్దీ చేతులతో (భుజసహస్రేణ) అన్ని దిక్కులను ఆవరించి నిలబడి ఉండగా, ఆమెకు మరియు దేవతల శత్రువులైన అసురులకు మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
శస్త్రాస్త్రైర్బహుధా ముక్తైరాదీపితదిగంతరమ్ |
మహిషాసురసేనానీశ్చిక్షురాఖ్యో మహాఽసురః || ౪౦ ||
అనేక రకాల శస్త్రాస్త్రాలు ప్రయోగించబడటంతో దిక్కులన్నీ కాంతిమయమయ్యాయి. అప్పుడు మహిషాసురుని సేనాపతి అయిన చిక్షురుడు అనే మహాసురుడు దేవిపైకి యుద్ధానికి ఉరికాడు.
యుయుధే చామరశ్చాన్యైశ్చతురంగబలాన్వితః |
రథానామయుతైః షడ్భిరుదగ్రాఖ్యో మహాసురః || ౪౧ ||
చామరుడు అనే మరో రాక్షసుడు చతురంగ బలాలతో (ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాల్బలం) కూడి యుద్ధం చేయగా, ఉదగ్రుడు అనే మహాసురుడు అరవై వేల రథాలతో యుద్ధానికి వచ్చాడు.
అయుధ్యతాయుతానాం చ సహస్రేణ మహాహనుః |
పంచాశద్భిశ్చ నియుతైరసిలోమా మహాసురః || ౪౨ ||
మహాహనుడు అనే రాక్షసుడు కోటి రథాలతోను, అసిలోముడు అనే మహాసురుడు ఐదు వందల కోట్ల రథాలతోను దేవితో తలపడ్డారు.
అయుతానాం శతైః షడ్భిర్బాష్కలో యుయుధే రణే |
గజవాజిసహస్రౌఘైరనేకైః పరివారితః || ౪౩ ||
బాష్కలుడు అనే రాక్షసుడు అరవై లక్షల రథాలతోను, అసంఖ్యాకమైన ఏనుగులు మరియు గుర్రపు దళాలతో పరివారమై రణరంగంలో యుద్ధం చేశాడు.
వృతో రథానాం కోట్యా చ యుద్ధే తస్మిన్నయుధ్యత |
బిడాలాఖ్యోఽయుతానాం చ పంచాశద్భిరథాయుతైః || ౪౪ ||
బిడాలుడు అనే రాక్షసుడు కోటి రథాలతో చుట్టుముట్టబడి యుద్ధం చేయగా, మరోవైపు ఐదు వందల కోట్ల రథాలతో యుద్ధం సాగింది.
యుయుధే సంయుగే తత్ర రథానాం పరివారితః |
అన్యే చ తత్రాయుతశో రథనాగహయైర్వృతాః || ౪౫ ||
వీరితో పాటు అయుత సంఖ్యలో (వేల సంఖ్యలో) రథాలు, ఏనుగులు మరియు గుర్రాలతో కూడిన ఇతర మహాసురులు కూడా ఆ యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు.
యుయుధుః సంయుగే దేవ్యా సహ తత్ర మహాసురాః |
కోటికోటిసహస్రైస్తు రథానాం దంతినాం తథా || ౪౬ ||
ఆ మహాసురులందరూ దేవిపై అసంఖ్యాకమైన రథాలతోను, ఏనుగులతోను కూడి భీకరంగా యుద్ధం చేశారు.
హయానాం చ వృతో యుద్ధే తత్రాభూన్మహిషాసురః |
తోమరైర్భిందిపాలైశ్చ శక్తిభిర్ముసలైస్తథా || ౪౭ ||
వేలకోట్ల రథాలు, ఏనుగులు మరియు గుర్రాలతో కూడిన మహిషాసురుడు కూడా తోమరములు, భిండిపాలములు, శక్తులు మరియు ముసలములు (రోకలి వంటి ఆయుధాలు) ధరించి యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
యుయుధుః సంయుగే దేవ్యా ఖడ్గైః పరశుపట్టిశైః |
కేచిచ్చ చిక్షిపుః శక్తీః కేచిత్పాశాంస్తథాపరే || ౪౮ ||
కొందరు రాక్షసులు ఖడ్గములు, గొడ్డళ్లు (పరశు), పట్టిశములతో యుద్ధం చేయగా, మరికొందరు శక్తులను, ఇంకొందరు పాశములను దేవిపైకి విసిరారు.
దేవీం ఖడ్గప్రహారైస్తు తే తాం హంతుం ప్రచక్రముః |
సాపి దేవీ తతస్తాని శస్త్రాణ్యస్త్రాణి చండికా || ౪౯ ||
ఆ రాక్షసులందరూ తమ ఖడ్గములతో దేవిని దెబ్బతీయాలని, ఆమెను సంహరించాలని ప్రయత్నించారు.
లీలయైవ ప్రచిచ్ఛేద నిజశస్త్రాస్త్రవర్షిణీ |
అనాయస్తాననా దేవీ స్తూయమానా సురర్షిభిః || ౫౦ ||
దేవతలు మరియు మునులచే స్తుతించబడుతున్న ఆ దేవి, ఎటువంటి అలసట లేని ముఖముతో (ప్రసన్నతతో), తనపై ఆయుధ వర్షం కురిపిస్తున్న అసురుల శస్త్రాలన్నింటినీ చాలా లీలగా (అనాయాసంగా) ముక్కలుముక్కలుగా ఖండించివేసింది.
ముమోచాసురదేహేషు శస్త్రాణ్యస్త్రాణి చేశ్వరీ |
సోఽపి క్రుద్ధో ధుతసటో దేవ్యా వాహనకేసరీ || ౫౧ ||
ఈశ్వరి అయిన ఆ దేవి అసురుల దేహములపై తన శస్త్రాలను, అస్త్రాలను ప్రయోగించింది. అప్పుడు దేవి వాహనమైన సింహం కూడా కోపంతో తన మెడపై వెంట్రుకలను విదిలిస్తూ భీకరంగా తయారైంది.
చచారాసురసైన్యేషు వనేష్వివ హుతాశనః |
నిఃశ్వాసాన్ ముముచే యాంశ్చ యుధ్యమానా రణేఽంబికా || ౫౨ ||
అడవులలో కార్చిచ్చు వ్యాపించినట్లుగా, ఆ సింహం అసుర సైన్యములలో సంచరించింది. యుద్ధం చేస్తున్న సమయంలో అంబికా దేవి విడిచిన నిశ్వాసాల నుండి…
త ఏవ సద్యః సంభూతా గణాః శతసహస్రశః |
యుయుధుస్తే పరశుభిర్భిందిపాలాసిపట్టిశైః || ౫౩ ||
వెంటనే వందల, వేల సంఖ్యలో గణాలు ఆవిర్భవించాయి. ఆ గణాలు గండ్రగొడ్డళ్లు, భిండివాలాలు, కత్తులు మరియు పట్టిశములను ధరించి అసురులతో యుద్ధం చేశాయి.
నాశయంతోఽసురగణాన్ దేవీశక్త్యుపబృంహితాః |
అవాదయంత పటహాన్ గణాః శంఖాంస్తథాపరే || ౫౪ ||
దేవి శక్తితో బలపడిన ఆ గణాలు అసుర సమూహాలను నాశనం చేస్తూ, రణరంగంలో డప్పులను, శంఖాలను మ్రోగించాయి.
మృదంగాంశ్చ తథైవాన్యే తస్మిన్ యుద్ధమహోత్సవే |
తతో దేవీ త్రిశూలేన గదయా శక్తిఋష్టిభిః || ౫౫ ||
ఆ యుద్ధ మహోత్సవంలో మరికొందరు మృదంగాలను మ్రోగించగా, అప్పుడు దేవి త్రిశూలము, గద, శక్తి మరియు ఋష్టి అనే ఆయుధాలతో అసురులను ఎదుర్కొన్నది.
ఖడ్గాదిభిశ్చ శతశో నిజఘాన మహాసురాన్ |
పాతయామాస చైవాన్యాన్ ఘంటాస్వనవిమోహితాన్ || ౫౬ ||
ఖడ్గము మొదలైన వాటితో వందలాది మహా అసురులను సంహరించింది. తన గంటానాదంతో అసురులను మూర్ఛపోయేలా చేసి వారిని నేలపై పడవేసింది.
అసురాన్ భువి పాశేన బద్ధ్వా చాన్యానకర్షయత్ |
కేచిద్ద్విధా కృతాస్తీక్ష్ణైః ఖడ్గపాతైస్తథాపరే || ౫౭ ||
కొందరు అసురులను పాశముతో బంధించి నేలపై ఈడ్చుకొని రాగా, మరికొందరు ఆమె తీక్షణమైన ఖడ్గపు దెబ్బలకు రెండు ముక్కలుగా చేయబడ్డారు.
విపోథితా నిపాతేన గదయా భువి శేరతే |
వేముశ్చ కేచిద్రుధిరం ముసలేన భృశం హతాః || ౫౮ ||
దేవి గద దెబ్బతో అసురులు నలగగొట్టబడి నేలపైన పడిపోయారు. ముసలము (రోకలి) వంటి ఆయుధంతో బలంగా కొట్టబడిన మరికొందరు రక్తాన్ని కక్కుకున్నారు.
కేచిన్నిపతితా భూమౌ భిన్నాః శూలేన వక్షసి |
నిరంతరాః శరౌఘేణ కృతాః కేచిద్రణాజిరే || ౫౯ ||
కొందరు అసురులు గుండెల్లో శూలంతో పొడవబడి నేలకూలగా, రణరంగంలో మరికొందరు బాణాల సమూహంచేత శరీరం నిండా గాయపడి పడిపోయారు.
సేనానుకారిణః ప్రాణాన్ ముముచుస్త్రిదశార్దనాః |
కేషాంచిద్బాహవశ్ఛిన్నాశ్ఛిన్నగ్రీవాస్తథాపరే || ౬౦ ||
దేవతలను పీడించే ఆ అసుర సైనికులు ప్రాణాలు విడిచారు. కొందరి బాహువులు తెగిపోగా, మరికొందరి కంఠాలు ఖండించబడ్డాయి.
శిరాంసి పేతురన్యేషామన్యే మధ్యే విదారితాః |
విచ్ఛిన్నజంఘాస్త్వపరే పేతురుర్వ్యాం మహాసురాః || ౬౧ ||
ఇంకొందరి తలలు తెగిపడ్డాయి, మరికొందరి శరీరాలు మధ్యలోకి చీల్చబడ్డాయి. కాళ్లు తెగిపోయిన మరికొందరు మహా అసురులు నేలపై కూలిపోయారు.
ఏకబాహ్వక్షిచరణాః కేచిద్దేవ్యా ద్విధా కృతాః |
ఛిన్నేఽపి చాన్యే శిరసి పతితాః పునరుత్థితాః || ౬౨ ||
ఒక చేయి, ఒక కన్ను, ఒక కాలుతో మరికొందరు దేవి దెబ్బకు రెండు ముక్కలయ్యారు. తలలు తెగిపడినప్పటికీ కొందరు అసురులు మళ్ళీ లేచి యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
కబంధా యుయుధుర్దేవ్యా గృహీతపరమాయుధాః |
ననృతుశ్చాపరే తత్ర యుద్ధే తూర్యలయాశ్రితాః || ౬౩ ||
తలలు తెగిపోయిన మొండెములు (కబంధాలు) కూడా ఉత్తమమైన ఆయుధాలను ధరించి దేవిపై యుద్ధానికి తలపడ్డాయి. మరికొన్ని మొండెములు యుద్ధ భూమిలోని వాయిద్యాల లయకు అనుగుణంగా నాట్యం చేశాయి.
కబంధాశ్ఛిన్నశిరసః ఖడ్గశక్త్యృష్టిపాణయః |
తిష్ఠ తిష్ఠేతి భాషంతో దేవీమన్యే మహాసురాః || ౬౪ ||
ఖడ్గములు, శక్తులు, ఋష్టులు చేతబూనిన ఆ కబంధాలు యుద్ధం చేయగా, తలలు ఉన్న ఇతర మహాసురులు మాత్రం దేవిని చూసి “ఆగు ఆగు” (తిష్ఠ తిష్ఠ) అని గర్జిస్తూ ఆమెను ఎదుర్కొన్నారు.
పాతితై రథనాగాశ్వైరసురైశ్చ వసుంధరా |
అగమ్యా సాఽభవత్తత్ర యత్రాభూత్ స మహారణః || ౬౫ ||
నేలకూలిన రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు మరియు అసురుల శవాలతో ఆ మహారణం జరిగిన ప్రాంతమంతా భూమి అసలు కనిపించకుండా పోయింది. ఆ ప్రదేశం ప్రయాణించడానికి వీలు లేనంతగా నిండిపోయింది.
శోణితౌఘా మహానద్యః సద్యస్తత్ర ప్రసుస్రువుః |
మధ్యే చాసురసైన్యస్య వారణాసురవాజినామ్ || ౬౬ ||
ఏనుగులు, గుర్రాలు మరియు అసుర సైన్యాల మధ్య నుండి రక్త ప్రవాహాలు పెద్ద నదుల వలె వెంటనే ప్రవహించాయి.
క్షణేన తన్మహాసైన్యమసురాణాం తథాంబికా |
నిన్యే క్షయం యథా వహ్నిస్తృణదారుమహాచయమ్ || ౬౭ ||
ఒక చిన్న నిప్పుకణిక ఎండుగడ్డిని, కట్టెల కుప్పను ఎలా క్షణంలో భస్మం చేస్తుందో, అలాగే అంబికా దేవి ఆ అసురుల అపారమైన మహా సైన్యాన్ని క్షణకాలంలో సర్వనాశనం చేసింది.
స చ సింహో మహానాదముత్సృజన్ ధుతకేసరః |
శరీరేభ్యోఽమరారీణామసూనివ విచిన్వతి || ౬౮ ||
దేవి వాహనమైన సింహం తన మెడపై వెంట్రుకలను విదిలిస్తూ భీకరంగా గర్జిస్తూ, శత్రువుల శరీరాల నుండి వారి ప్రాణాలను ఏరివేస్తున్నదా అన్నట్లుగా యుద్ధం చేసింది.
దేవ్యా గణైశ్చ తైస్తత్ర కృతం యుద్ధం తథాసురైః |
యథైషాం తుతుషుర్దేవాః పుష్పవృష్టిముచో దివి || ౬౯ ||
అక్కడ దేవి మరియు ఆమె గణాల చేత చేయబడిన ఆ భీకర యుద్ధానికి ఆకాశంలోని దేవతలు ఎంతగానో సంతృప్తి చెంది, సంతోషంతో దేవిపై పుష్పవృష్టిని కురిపించారు.
ఇతి శ్రీమార్కండేయపురాణే సావర్ణికే మన్వంతరే దేవీమాహాత్మ్యే మహిషాసురసైన్యవధో నామ ద్వితీయోఽధ్యాయః || ౨ ||
(ఉవాచమంత్రాః – ౧, శ్లోకమంత్రాః – ౬౮, ఏవం – ౬౯, ఏవమాదితః – ౧౭౩)
గమనిక: పైన ఇవ్వబడిన శ్రీచండీ సప్తశతిలోని అధ్యాయం (శ్లోకాలు మాత్రమే), ఈ క్రింది పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.
శ్రీ దుర్గా స్తోత్రనిధి
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
సంపూర్ణ శ్రీ దుర్గా సప్తశతీ చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.
