Dhati Panchakam (with Telugu Meaning) – ధాటీ పంచకం

స్తోత్రనిధి → శ్రీ గురు స్తోత్రాలు → ధాటీ పంచకం

(విశిష్టాద్వైత సంప్రదాయ ప్రవర్తకులైన శ్రీ రామానుజాచార్యుల వైభవాన్ని, వారి పాండిత్యాన్ని మరియు వారు పరమతాలను ఖండించిన తీరును వర్ణించే ఈ స్తోత్రం “ధాటీ పంచకం” అని పిలవబడుతుంది. ‘ధాటీ’ అంటే దాడి లేదా ప్రవాహం అని అర్థం.)

పాదుకే యతిరాజస్య కథయన్తి యదాఖ్యయా |
తస్య దాశరథేః పాదౌ శిరసా ధారయామ్యహమ్ ||

యతిరాజైన రామానుజుల యొక్క పాదుకలను ఏ పేరుతో (దాశరథి అని) పిలుస్తారో; అట్టి దాశరథి (ముదలియాళ్వాన్ – రామానుజుల శిష్యుడు) యొక్క పాదాలను నేను నా శిరస్సుపై ధరిస్తున్నాను.

పాషండద్రుమషండదావదహనశ్చార్వాకశైలాశనిః
బౌద్ధధ్వాన్తనిరాసవాసరపతిర్జైనేభకంఠీరవః |
మాయావాది భుజంగభంగగరుడస్త్రైవిద్య చూడామణిః
శ్రీరంగేశజయధ్వజో విజయతే రామానుజోఽయం మునిః || ౧ ||

పాషండులనే (వేద విరోధులనే) చెట్ల సమూహానికి కార్చిచ్చు వంటివారు; చార్వాకులనే పర్వతాలకు వజ్రాయుధం వంటివారు; బౌద్ధులనే చీకటిని పోగొట్టే సూర్యుని వంటివారు; జైనులనే ఏనుగులకు సింహం (కంఠీరవ) వంటివారు; మాయావాదులనే పాములను అణచివేసే గరుత్మంతుని వంటివారు; మూడు వేదాలను తెలిసిన పండితులలో శిరోమణి వంటివారు; శ్రీ రంగనాథుని యొక్క జయధ్వజం వంటివారైన ఈ రామానుజ ముని సర్వోత్కృష్టంగా వెలుగొందుతున్నారు.

పాషండ షండగిరిఖండనవజ్రదండాః
ప్రచ్ఛన్నబౌద్ధమకరాలయమన్థదండాః |
వేదాన్తసారసుఖదర్శనదీపదండాః
రామానుజస్య విలసన్తిమునేస్త్రిదండాః || ౨ ||

రామానుజ ముని ధరించిన త్రిదండాలు (మూడు దండాల కలయిక) ఎలా విలసిల్లుతున్నాయి అంటే: అవి పాషండ సమూహాలనే పర్వతాలను పిండి చేసే వజ్రదండాలు; ప్రచ్ఛన్న బౌద్ధులనే సముద్రాన్ని చిలికే మందర పర్వత దండాలు; వేదాంత సారాన్ని సుఖంగా చూపించే దీపదండాలు.

చారిత్రోద్ధారదండం చతురనయపథాలంక్రియాకేతుదండం
సద్విద్యాదీపదండం సకలకలికథాసంహృతేః కాలదండమ్ |
త్రయ్యన్తాలమ్బదండం త్రిభువనవిజయచ్ఛత్రసౌవర్ణదండమ్
ధత్తేరామానుజార్యః ప్రతికథకశిరో వజ్రదండం త్రిదండమ్ || ౩ ||

రామానుజార్యులు ధరించిన త్రిదండం ఎటువంటిదంటే: అది సచ్చరిత్రను ఉద్ధరించే దండం; నాలుగు విధాలైన నీతి మార్గాలనే అలంకారాలకు ధ్వజదండం; సద్విద్య అనే దీపానికి ఆధారదండం; కలికాలపు దుష్టకథలను అంతం చేసే యమదండం; వేదాంతాలకు ఆధారదండం; ముల్లోకాలను జయించినందుకు గుర్తుగా ఉన్న విజయచ్ఛత్రానికి (గొడుగుకు) బంగారు దండం; మరియు ప్రతివాదుల శిరస్సులపై పడే వజ్రదండం.

త్రయ్యా మాంగళ్యసూత్రం త్రిథాయుగపయుగ రోహణాలంబసూత్రం
సద్విద్యాదీపసూత్రం సగుణనయవిదాం సంబదాంహారసూత్రమ్ |
ప్రజ్ఞాసూత్రం బుధానాం ప్రశమధనమనః పద్మినీనాలసూత్రం
రక్షాసూత్రం మునీనాం జయతి యతిపతేర్వక్షసి బ్రహ్మసూత్రమ్ || ౪ ||

యతిరాజైన రామానుజుల వక్షస్థలముపై (రొమ్ముపై) ఉన్న బ్రహ్మసూత్రము (యజ్ఞోపవీతము) జయిస్తోంది: అది వేదమాతకు మంగళసూత్రం వంటిది; కృత, త్రేత, ద్వాపర యుగ ధర్మాలనే నిచ్చెనను ఎక్కేందుకు ఆధార సూత్రం వంటిది; సద్విద్య అనే దీపానికి వత్తి (సూత్రం) వంటిది; సగుణ బ్రహ్మను ఆరాధించే పండితుల సంపదలకు హారములోని దారము వంటిది; పండితులకు ప్రజ్ఞా సూత్రం; శాంతమే ధనముగా గల మునుల మనస్సులనే పద్మాలకు తామర తూడు (నాళము) వంటిది; మరియు మునులకు రక్షా సూత్రం.

పాషండసాగరమహాబడబాముఖాగ్నిః
శ్రీరంగరాజచరణాంబుజమూలదాసః |
శ్రీవిష్ణులోకమణి మండపమార్గదాయీ
రామానుజో విజయతే యతిరాజరాజః || ౫ ||

పాషండులనే సముద్రాన్ని దహించే బడబాగ్ని వంటివారు; శ్రీ రంగనాథుని పాదపద్మాలకు మూలదాసులైనవారు; శ్రీ మహావిష్ణువు ఉండే వైకుంఠములోని మణిమండప మార్గాన్ని చూపించేవారు; అట్టి యతిరాజులకు రాజైన రామానుజాచార్యులు సర్వోత్కృష్టంగా జయిస్తున్నారు.

---

మరిన్ని శ్రీ గురు స్తోత్రాలు చూడండి. మరిన్ని వివిధ స్తోత్రాలు చూడండి.

---