// శ్లోకాలు – తాత్పర్యం //
(రావణుడితో యుద్ధం చేస్తున్న సమయంలో శ్రీరామచంద్రుడు అలసిపోయి, చింతాక్రాంతుడై ఉన్నప్పుడు, ఆ యుద్ధాన్ని చూడటానికి దేవతలతో కలిసి వచ్చిన అగస్త్య మహర్షి శ్రీరాముని దగ్గరకు వచ్చి, విజయం సిద్ధించడం కోసం పరమ రహస్యమైన, సనాతనమైన ‘ఆదిత్య హృదయం’ అనే స్తోత్రాన్ని ఉపదేశించిన సందర్భం ఇది. ఈ స్తోత్రాన్ని పారాయణం చేయడం వల్ల సకల శత్రువులు నశిస్తారు, అన్ని కార్యాల్లో విజయం లభిస్తుంది. ఇది మనోవేదనను, భయాన్ని తొలగించి ఆయురారోగ్యాలను ప్రసాదించే పరమ మంగళకరమైన స్తోత్రం.)
తతో యుద్ధపరిశ్రాంతం సమరే చింతయా స్థితమ్ |
రావణం చాగ్రతో దృష్ట్వా యుద్ధాయ సముపస్థితమ్ || ౧ ||
యుద్ధరంగంలో పోరాడి అలసిపోయి, చింతతో ఉన్నవాడై, తన ఎదుట యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడి ఉన్న రావణుడిని చూస్తున్న శ్రీరాముని (అగస్త్యుడు చూశాడు).
దైవతైశ్చ సమాగమ్య ద్రష్టుమభ్యాగతో రణమ్ |
ఉపాగమ్యాబ్రవీద్రామమగస్త్యో భగవానృషిః || ౨ ||
దేవతలతో కలిసి యుద్ధాన్ని చూడటానికి వచ్చిన భగవంతుడైన అగస్త్య మహర్షి, శ్రీరాముని సమీపించి ఇలా పలికాడు.
రామ రామ మహాబాహో శృణు గుహ్యం సనాతనమ్ |
యేన సర్వానరీన్ వత్స సమరే విజయిష్యసి || ౩ ||
ఓ మహాబాహువు గల రామచంద్రా! అత్యంత రహస్యమైనది, పురాతనమైనది అయిన ఒక విషయాన్ని చెబుతాను విను. దీనిని గ్రహించడం ద్వారా యుద్ధంలో శత్రువులందరినీ నీవు జయించగలవు.
ఆదిత్యహృదయం పుణ్యం సర్వశత్రువినాశనమ్ |
జయావహం జపేన్నిత్యమక్షయ్యం పరమం శివమ్ || ౪ ||
ఈ ఆదిత్య హృదయం అత్యంత పుణ్యప్రదమైనది, శత్రువులందరినీ నాశనం చేసేది, విజయాన్ని చేకూర్చేది. దీనిని నిత్యం జపించడం వల్ల అక్షయమైన (తరిగిపోని) పరమ శుభం కలుగుతుంది.
సర్వమంగళమాంగళ్యం సర్వపాపప్రణాశనమ్ |
చింతాశోకప్రశమనమాయుర్వర్ధనముత్తమమ్ || ౫ ||
ఇది అన్ని మంగళాల్లోనూ గొప్ప మంగళకరమైనది, పాపాలన్నింటినీ నశింపజేసేది. చింతలను, శోకాన్ని పోగొట్టి ఆయుష్షును పెంచే ఉత్తమమైన సాధనం.
రశ్మిమంతం సముద్యంతం దేవాసురనమస్కృతమ్ |
పూజయస్వ వివస్వంతం భాస్కరం భువనేశ్వరమ్ || ౬ ||
కిరణములు కలవాడు, ఉదయిస్తున్నవాడు, దేవతలచేత అసురులచేత నమస్కరింపబడేవాడు, ప్రకాశవంతుడు, లోకములకు ప్రభువు అయిన ఆ సూర్యభగవానుని పూజించుము.
సర్వదేవాత్మకో హ్యేష తేజస్వీ రశ్మిభావనః |
ఏష దేవాసురగణాఁల్లోకాన్ పాతి గభస్తిభిః || ౭ ||
ఈయన సర్వదేవతా స్వరూపుడు, తేజస్సు కలవాడు, తన కిరణములతో శక్తిని ప్రసాదించేవాడు. ఈ సూర్యుడు తన కిరణముల ద్వారా దేవతలను, అసురులను మరియు సమస్త లోకములను రక్షిస్తున్నాడు.
ఏష బ్రహ్మా చ విష్ణుశ్చ శివః స్కందః ప్రజాపతిః |
మహేంద్రో ధనదః కాలో యమః సోమో హ్యపాం పతిః || ౮ ||
ఈ సూర్య భగవానుడే బ్రహ్మ, విష్ణువు, శివుడు, కుమారస్వామి, ప్రజాపతి, దేవేంద్రుడు, కుబేరుడు, కాలము, యముడు, చంద్రుడు మరియు వరుణుడు కూడా.
పితరో వసవః సాధ్యా హ్యశ్వినౌ మరుతో మనుః |
వాయుర్వహ్నిః ప్రజాప్రాణ ఋతుకర్తా ప్రభాకరః || ౯ ||
ఈయనే పితృదేవతలు, వసువులు, సాధ్యులు, అశ్వినీ దేవతలు, మరుత్తులు, మనువు, వాయువు, అగ్ని, సమస్త ప్రాణుల ప్రాణశక్తి, ఋతువులను ఏర్పరిచేవాడు మరియు వెలుగును ఇచ్చేవాడు.
ఆదిత్యః సవితా సూర్యః ఖగః పూషా గభస్తిమాన్ |
సువర్ణసదృశో భానుర్హిరణ్యరేతా దివాకరః || ౧౦ ||
ఆదిత్యుడు (అదితి పుత్రుడు), సవిత (జగత్తును ప్రసవించేవాడు), సూర్యుడు (ప్రేరేపించేవాడు), ఖగడు (ఆకాశంలో విహరించేవాడు), పూష (పోషించేవాడు), కిరణములు కలవాడు, బంగారు వర్ణంలో ప్రకాశించేవాడు, హిరణ్యరేతసుడు (తేజోవంతుడు), పగలును కలిగించే దివాకరుడు (ఈయనే).
హరిదశ్వః సహస్రార్చిః సప్తసప్తిర్మరీచిమాన్ |
తిమిరోన్మథనః శంభుస్త్వష్టా మార్తాండ అంశుమాన్ || ౧౧ ||
పచ్చని గుర్రములు కలవాడు (హరిదశ్వః), వేలకొలది కిరణములు కలవాడు, ఏడు గుర్రములు వాహనముగా కలవాడు (సప్తసప్తిః), ప్రకాశవంతమైన కిరణములు కలవాడు, చీకట్లను మథించి సంహరించేవాడు, సుఖాన్ని ప్రసాదించేవాడు (శంభుః), శిల్పి వలె జగత్తును నిర్మించేవాడు (త్వష్టా), మృతమైన అండము నుండి పుట్టినవాడు (మార్తాండుడు), కాంతివంతుడైన సూర్యుడికి నమస్కారం.
హిరణ్యగర్భః శిశిరస్తపనో భాస్కరో రవిః |
అగ్నిగర్భోఽదితేః పుత్రః శంఖః శిశిరనాశనః || ౧౨ ||
బ్రహ్మ స్వరూపుడు (హిరణ్యగర్భః), శాంతినిచ్చేవాడు (శిశిరః), వేడిని ప్రసాదించేవాడు, వెలుగును ఇచ్చేవాడు, సూర్యుడు, అగ్నిని గర్భమున కలవాడు, అదితి పుత్రుడు, మంగళప్రదుడు (శంఖః), మంచును/చలిని నశింపజేసేవాడు అయిన స్వామికి నమస్కారం.
వ్యోమనాథస్తమోభేదీ ఋగ్యజుఃసామపారగః |
ఘనవృష్టిరపాం మిత్రో వింధ్యవీథీప్లవంగమః || ౧౩ ||
ఆకాశానికి ప్రభువు (వ్యోమనాథః), చీకటిని చీల్చేవాడు, ఋగ్వేద యజుర్వేద సామవేదాలలో పారంగతుడు (వేద స్వరూపుడు), సమృద్ధిగా వానను కురిపించేవాడు, జలములకు మిత్రుడు (కారణభూతుడు), ఆకాశవీధిలో (వింధ్యవీధిలో) వేగంగా ప్రయాణించేవాడు అయిన సూర్యుడికి నమస్కారం.
ఆతపీ మండలీ మృత్యుః పింగళః సర్వతాపనః |
కవిర్విశ్వో మహాతేజా రక్తః సర్వభవోద్భవః || ౧౪ ||
ఎండను కలుగజేసేవాడు, మండల రూపంలో ప్రకాశించేవాడు, శత్రువులకు మృత్యువు వంటివాడు, పింగళ వర్ణం (బంగారు ఛాయ) కలవాడు, అందరినీ తపింపజేసేవాడు, సర్వజ్ఞుడు (కవిః), విశ్వరూపుడు, గొప్ప తేజస్సు కలవాడు, అనురాగము (ఎరుపు రంగు) కలవాడు, సమస్త ప్రాణుల పుట్టుకకు కారణమైనవాడు.
నక్షత్రగ్రహతారాణామధిపో విశ్వభావనః |
తేజసామపి తేజస్వీ ద్వాదశాత్మన్నమోఽస్తు తే || ౧౫ ||
నక్షత్రములకు, గ్రహములకు, తారలకు అధిపతియైనవాడు, విశ్వాన్ని రక్షించేవాడు, తేజస్సు గలవాటిలో కెల్లా అత్యంత తేజస్వి, పన్నెండు రూపాలలో (ద్వాదశాదిత్యులు) ప్రకాశించే ఓ సూర్యభగవానుడా! నీకు నమస్కారము.
నమః పూర్వాయ గిరయే పశ్చిమాయాద్రయే నమః | [పశ్చిమే గిరయే]
జ్యోతిర్గణానాం పతయే దినాధిపతయే నమః || ౧౬ ||
తూర్పు పర్వతమున (ఉదయాద్రి) ఉన్న నీకు నమస్కారము, పడమర పర్వతమున (అస్తాద్రి) ఉన్న నీకు నమస్కారము. జ్యోతిర్గణములకు (గ్రహ నక్షత్రాలకు) ప్రభువుకు, పగలుకు అధిపతియైన నీకు నమస్కారము.
జయాయ జయభద్రాయ హర్యశ్వాయ నమో నమః |
నమో నమః సహస్రాంశో ఆదిత్యాయ నమో నమః || ౧౭ ||
జయమును ప్రసాదించేవాడికి, జయముతో కూడిన శుభాలను ఇచ్చేవాడికి, పచ్చని గుర్రములు కలవాడికి నమస్కారము. వేలకొలది కిరణములు కలవాడికి, అదితి పుత్రుడైన ఆదిత్యుడికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
నమ ఉగ్రాయ వీరాయ సారంగాయ నమో నమః |
నమః పద్మప్రబోధాయ మార్తాండాయ నమో నమః || ౧౮ ||
(శత్రువులకు) ఉగ్ర స్వరూపుడైన వాడు, వీరుడు, శ్రేష్ఠమైన గమనము కలవాడు, పద్మములను వికసింపజేయువాడు (పద్మప్రబోధాయ) మరియు మార్తాండ స్వరూపుడైన సూర్యుడికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
బ్రహ్మేశానాచ్యుతేశాయ సూర్యాయాదిత్యవర్చసే |
భాస్వతే సర్వభక్షాయ రౌద్రాయ వపుషే నమః || ౧౯ ||
బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులకు కూడా ప్రభువైనవాడు, అదితి పుత్రుడైన ఆదిత్యుని తేజస్సు కలవాడు, స్వయంప్రకాశకుడు, ప్రళయకాలంలో సర్వమును భక్షించేవాడు (గ్రహించేవాడు), రుద్ర రూపము ధరించినవాడు అయిన సూర్యుడికి నమస్కారము.
తమోఘ్నాయ హిమఘ్నాయ శత్రుఘ్నాయామితాత్మనే |
కృతఘ్నఘ్నాయ దేవాయ జ్యోతిషాం పతయే నమః || ౨౦ ||
చీకటిని సంహరించేవాడు (తమోఘ్నాయ), మంచును/చలిని హరించేవాడు, శత్రువులను నాశనం చేసేవాడు, కొలవలేని ఆత్మశక్తి కలవాడు, చేసిన మేలు మరచిన కృతఘ్నులను శిక్షించేవాడు, ప్రకాశించే దేవతలకు, నక్షత్రాలకు ప్రభువైన వానికి నమస్కారము.
తప్తచామీకరాభాయ వహ్నయే విశ్వకర్మణే |
నమస్తమోఽభినిఘ్నాయ రుచయే లోకసాక్షిణే || ౨౧ ||
కాల్చబడిన (శుద్ధి చేయబడిన) బంగారం వంటి కాంతి కలవాడు, అగ్ని స్వరూపుడు, విశ్వకర్మ (సకల కార్య నిర్వాహకుడు), చీకట్లను పారద్రోలేవాడు, కాంతి స్వరూపుడు మరియు లోకమున జరిగే సమస్తమునకు సాక్షిగా ఉండేవానికి నమస్కారము.
నాశయత్యేష వై భూతం తదేవ సృజతి ప్రభుః |
పాయత్యేష తపత్యేష వర్షత్యేష గభస్తిభిః || ౨౨ ||
ఈ ప్రభువే (సూర్యుడే) ప్రళయకాలంలో సమస్త భూతజాలాన్ని నశింపజేస్తాడు, మళ్ళీ ఆయనే సృష్టిస్తాడు. ఈయనే తన కిరణముల ద్వారా నీటిని గ్రహిస్తాడు (ఎండ ద్వారా), తిరిగి ఆయనే వర్షం రూపంలో కురిపిస్తాడు.
ఏష సుప్తేషు జాగర్తి భూతేషు పరినిష్ఠితః |
ఏష ఏవాగ్నిహోత్రం చ ఫలం చైవాగ్నిహోత్రిణామ్ || ౨౩ ||
సమస్త ప్రాణులు నిద్రపోతున్నప్పుడు (సుప్తేషు) కూడా ఈయన మేల్కొనే ఉంటాడు (సాక్షిగా). ఈయన సర్వ ప్రాణుల హృదయాలలో అంతర్యామిగా ఉంటాడు. అగ్నిహోత్రము (యజ్ఞము) ఈయనే, ఆ యజ్ఞం చేసిన వారికి లభించే ఫలితము కూడా ఈయనే.
వేదాశ్చ క్రతవశ్చైవ క్రతూనాం ఫలమేవ చ |
యాని కృత్యాని లోకేషు సర్వ ఏష రవిః ప్రభుః || ౨౪ ||
వేదములు, యజ్ఞములు, ఆ యజ్ఞాల వల్ల కలిగే ఫలము, లోకంలో చేయదగిన సమస్త కార్యములు – వీటన్నింటికీ ప్రభువు ఆ సూర్యభగవానుడే.
ఏనమాపత్సు కృచ్ఛ్రేషు కాంతారేషు భయేషు చ |
కీర్తయన్ పురుషః కశ్చిన్నావసీదతి రాఘవ || ౨౫ ||
ఓ రాఘవా! ఆపదల్లో ఉన్నప్పుడు, కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు, అడవుల వంటి ప్రమాదకర ప్రదేశాల్లో ఉన్నప్పుడు లేదా భయం కలిగినప్పుడు – ఏ మనుష్యుడైతే ఈ సూర్యుడిని కీర్తిస్తాడో, అతడు ఎన్నటికీ ఓడిపోడు (కృంగిపోడు).
పూజయస్వైనమేకాగ్రో దేవదేవం జగత్పతిమ్ |
ఏతత్త్రిగుణితం జప్త్వా యుద్ధేషు విజయిష్యసి || ౨౬ ||
దేవదేవుడు, జగత్పతి అయిన ఈ సూర్యుడిని ఏకాగ్రతతో పూజించుము. ఈ స్తోత్రాన్ని మూడు సార్లు జపించినట్లయితే, నీవు ఈ యుద్ధంలో తప్పక విజయం సాధిస్తావు.
అస్మిన్ క్షణే మహాబాహో రావణం త్వం వధిష్యసి |
ఏవముక్త్వా తదాఽగస్త్యో జగామ చ యథాగతమ్ || ౨౭ ||
ఓ మహాబాహో! ఈ క్షణమే నీవు రావణుడిని వధించగలవు అని పలికి, అగస్త్య మహర్షి తాను వచ్చిన మార్గంలోనే వెళ్ళిపోయారు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా మహాతేజా నష్టశోకోఽభవత్తదా |
ధారయామాస సుప్రీతో రాఘవః ప్రయతాత్మవాన్ || ౨౮ ||
(అగస్త్యుని) మాటలు విని, మహాతేజస్వి అయిన శ్రీరాముడు, తన శోకాన్ని విడిచిపెట్టాడు. ఎంతో ప్రీతితో, ఏకాగ్రతతో ఆ స్తోత్రాన్ని మనసులో ధారణ చేశాడు.
ఆదిత్యం ప్రేక్ష్య జప్త్వా తు పరం హర్షమవాప్తవాన్ |
త్రిరాచమ్య శుచిర్భూత్వా ధనురాదాయ వీర్యవాన్ || ౨౯ ||
సూర్యుడిని చూస్తూ ఈ స్తోత్రాన్ని జపించి పరమ సంతోషాన్ని పొందాడు. పిమ్మట మూడు సార్లు ఆచమనం చేసి, పరిశుద్ధుడై, పరాక్రమవంతుడైన ఆ రాముడు తన ధనుస్సును చేబూనాడు.
రావణం ప్రేక్ష్య హృష్టాత్మా యుద్ధాయ సముపాగమత్ |
సర్వయత్నేన మహతా వధే తస్య ధృతోఽభవత్ || ౩౦ ||
రావణుడిని చూసి యుద్ధం కోసం ఉత్సాహంతో ముందుకు కదిలాడు. రావణుడిని వధించాలనే గొప్ప సంకల్పంతో తన శక్తినంతటినీ కూడగట్టుకున్నాడు.
అథ రవిరవదన్నిరీక్ష్య రామం
ముదితమనాః పరమం ప్రహృష్యమాణః |
నిశిచరపతిసంక్షయం విదిత్వా
సురగణమధ్యగతో వచస్త్వరేతి || ౩౧ ||
అప్పుడు దేవతల మధ్య ఉన్న సూర్యభగవానుడు, రాముడిని చూసి పరమ సంతోషంతో, రావణుడి అంతం సమీపించిందని తెలుసుకుని “త్వరపడు” (విజయం సాధించు) అని రాముడిని ఆశీర్వదించాడు.
ఇతి ఆదిత్య హృదయమ్ |
<< మరిన్ని శ్రీ సూర్య స్తోత్రాలు చూడండి.
గమనిక: పైన ఇవ్వబడిన స్తోత్రము, ఈ పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.
శ్రీ సూర్య స్తోత్రనిధి
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
మరిన్ని శ్రీ సూర్య స్తోత్రాలు చూడండి. మరిన్ని నవగ్రహ స్తోత్రాలు చూడండి.
మా తదుపరి ప్రచురణ: తెలుగు తాత్పర్యాలతో "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి" పుస్తకము ముద్రించుటకు ఆలోచన చేయుచున్నాము.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.
