Kishkindha Kanda Sarga 31 – కిష్కింధాకాండ ఏకత్రింశః సర్గః (౩౧)



|| లక్ష్మణక్రోధః ||

స కామినం దీనమదీనసత్త్వం
శోకాభిపన్నం సముదీర్ణకోపమ్ |
నరేంద్రసూనుర్నరదేవపుత్రం
రామానుజః పూర్వజమిత్యువాచ || ౧ ||

న వానరః స్థాస్యతి సాధువృత్తే
న మంస్యతే కర్మఫలానుషంగాన్ |
న భోక్ష్యతే వానరరాజ్యలక్ష్మీం
తథా హి నాభిక్రమతేఽస్య బుద్ధిః || ౨ ||

మతిక్షయాద్గ్రామ్యసుఖేషు సక్త-
-స్తవ ప్రసాదాప్రతికారబుద్ధిః |
హతోఽగ్రజం పశ్యతు వీర తస్య
న రాజ్యమేవం విగుణస్య దేయమ్ || ౩ ||

న ధారయే కోపముదీర్ణవేగం
నిహన్మి సుగ్రీవమసత్యమద్య |
హరిప్రవీరైః సహ వాలిపుత్రో
నరేంద్రపత్న్యా విచయం కరోతు || ౪ ||

తమాత్తబాణాసనముత్పతంతం
నివేదితార్థం రణచండకోపమ్ |
ఉవాచ రామః పరవీరహంతా
స్వవేక్షితం సానునయం చ వాక్యమ్ || ౫ ||

న హి వై త్వద్విధో లోకే పాపమేవం సమాచరేత్ |
పాపమార్యేణ యో హంతి స వీరః పురుషోత్తమః || ౬ ||

నేదమద్య త్వయా గ్రాహ్యం సాధువృత్తేన లక్ష్మణ |
తాం ప్రీతిమనువర్తస్వ పూర్వవృత్తం చ సంగతమ్ || ౭ ||

సామోపహితయా వాచా రూక్షాణి పరివర్జయన్ |
వక్తుమర్హసి సుగ్రీవం వ్యతీతం కాలపర్యయే || ౮ ||

సోఽగ్రజేనానుశిష్టార్థో యథావత్పురుషర్షభః |
ప్రవివేశ పురీం వీరో లక్ష్మణః పరవీరహా || ౯ ||

తతః శుభమతిః ప్రాజ్ఞో భ్రాతుః ప్రియహితే రతః |
లక్ష్మణః ప్రతిసంరబ్ధో జగామ భవనం కపేః || ౧౦ ||

శక్రబాణాసనప్రఖ్యం ధనుః కాలాంతకోపమః |
ప్రగృహ్య గిరిశృంగాభం మందరః సానుమానివ || ౧౧ ||

యథోక్తకారీ వచనముత్తరం చైవ సోత్తరమ్ |
బృహస్పతిసమో బుద్ధ్యా మత్త్వా రామానుజస్తథా || ౧౨ ||

కామక్రోధసముత్థేన భ్రాతుః కోపాగ్నినా వృతః |
ప్రభంజన ఇవాప్రీతః ప్రయయౌ లక్ష్మణస్తదా || ౧౩ ||

సాలతాలాశ్వకర్ణాంశ్చ తరసా పాతయన్ బహూన్ |
పర్యస్యన్ గిరికూటాని ద్రుమానన్యాంశ్చ వేగతః || ౧౪ ||

శిలాశ్చ శకలీకుర్వన్ పద్భ్యాం గజ ఇవాశుగః |
దూరమేకపదం త్యక్త్వా యయౌ కార్యవశాద్ద్రుతమ్ || ౧౫ ||

తామపశ్యద్బలాకీర్ణాం హరిరాజమహాపురీమ్ |
దుర్గామిక్ష్వాకుశార్దూలః కిష్కింధాం గిరిసంకటే || ౧౬ ||

రోషాత్ ప్రస్ఫురమాణోష్ఠః సుగ్రీవం ప్రతి లక్ష్మణః |
దదర్శ వానరాన్ భీమాన్ కిష్కింధాయా బహిశ్చరాన్ || ౧౭ ||

తం దృష్ట్వా వానరాః సర్వే లక్ష్మణం పురుషర్షభమ్ |
శైలశృంగాణి శతశః ప్రవృద్ధాంశ్చ మహీరుహాన్ || ౧౮ ||

జగృహుః కుంజరప్రఖ్యా వానరాః పర్వతాంతరే |
తాన్ గృహీతప్రహరణాన్ హరీన్ దృష్ట్వా తు లక్ష్మణః || ౧౯ ||

బభూవ ద్విగుణం క్రుద్ధో వహ్నింధన ఇవానలః |
తం తే భయపరీతాంగాః క్రుద్ధం దృష్ట్వా ప్లవంగమాః || ౨౦ ||

కాలమృత్యుయుగాంతాభం శతశో విద్రుతా దిశః |
తతః సుగ్రీవభవనం ప్రవిశ్య హరిపుంగవాః || ౨౧ ||

క్రోధమాగమనం చైవ లక్ష్మణస్య న్యవేదయన్ |
తారయా సహితః కామీ సక్తః కపివృషో రహః || ౨౨ ||

న తేషాం కపివీరాణాం శుశ్రావ వచనం తదా |
తతః సచివసందిష్టా హరయో రోమహర్షణాః || ౨౩ ||

గిరికుంజరమేఘాభా నగర్యా నిర్యయుస్తదా |
నఖదంష్ట్రాయుధా ఘోరాః సర్వే వికృతదర్శనాః || ౨౪ ||

సర్వే శార్దూలదర్పాశ్చ సర్వే చ వికృతాననాః |
దశనాగబలాః కేచిత్కేచిద్దశగుణోత్తరాః || ౨౫ ||

కేచిన్నాగసహస్రస్య బభూవుస్తుల్యవిక్రమాః |
కృత్స్నాం హి కపిభిర్వ్యాప్తాం ద్రుమహస్తైర్మహాబలైః || ౨౬ ||

అపశ్యల్లక్ష్మణః క్రుద్ధః కిష్కంధాం తాం దురసదామ్ |
తతస్తే హరయః సర్వే ప్రాకారపరిఘాంతరాత్ || ౨౭ ||

నిష్క్రమ్యోదగ్రసత్త్వాస్తు తస్థురావిష్కృతం తదా |
సుగ్రీవస్య ప్రమాదం చ పూర్వజస్యార్థమాత్మవాన్ || ౨౮ ||

బుద్ధ్వా కోపవశం వీరః పునరేవ జగామ సః |
స దీర్ఘోష్ణమహోచ్ఛ్వాసః కోపసంరక్తలోచనః || ౨౯ ||

బభూవ నరశార్దూలః సధూమ ఇవ పావకః |
బాణశల్యస్ఫురజ్జిహ్వః సాయకాసనభోగవాన్ || ౩౦ ||

స్వతేజోవిషసంఘాతః పంచాస్య ఇవ పన్నగః |
తం దీప్తమివ కాలాగ్నిం నాగేంద్రమివ కోపితమ్ || ౩౧ ||

సమాసాద్యాంగదస్త్రాసాద్విషాదమగమద్భృశమ్ |
సోఽంగదం రోషతామ్రాక్షః సందిదేశ మహాయశాః || ౩౨ ||

సుగ్రీవః కథ్యతాం వత్స మమాగమనమిత్యుత |
ఏష రామానుజః ప్రాప్తస్త్వత్సకాశమరిందమః || ౩౩ ||

భ్రాతుర్వ్యసనసంతప్తో ద్వారి తిష్ఠతి లక్ష్మణః |
తస్య వాక్యే యది రుచిః క్రియతాం సాధు వానర || ౩౪ ||

ఇత్యుక్త్వా శీఘ్రమాగచ్ఛ వత్స వాక్యమిదం మమ |
లక్ష్మణస్య వచః శ్రుత్వా శోకావిష్టోఽంగదోఽబ్రవీత్ |
పితుః సమీపమాగమ్య సౌమిత్రిరయమాగతః || ౩౫ ||

అథాంగదస్తస్య వచో నిశమ్య
సంభ్రాంతభావః పరిదీనవక్త్రః |
నిర్గత్య తూర్ణం నృపతేస్తరస్వీ
తతః రుమాయాశ్చరణౌ వవందే || ౩౬ ||

సంగృహ్య పాదౌ పితురగ్ర్యతేజా
జగ్రాహ మాతుః పునరేవ పాదౌ |
పాదౌ రుమాయాశ్చ నిపీడయిత్వా
నివేదయామాస తతస్తమర్థమ్ || ౩౭ ||

స నిద్రామదసంవీతో వానరో న విబుద్ధవాన్ |
బభూవ మదమత్తశ్చ మదనేన చ మోహితః || ౩౮ ||

తతః కిలకిలాం చక్రుర్లక్ష్మణం ప్రేక్ష్య వానరాః |
ప్రసాదయంతస్తం క్రుద్ధం భయమోహితచేతసః || ౩౯ ||

తే మహౌఘనిభం దృష్ట్వా వజ్రాశనిసమస్వనమ్ |
సింహనాదం సమం చక్రుర్లక్ష్మణస్య సమీపతః || ౪౦ ||

తేన శబ్దేన మహతా ప్రత్యబుధ్యత వానరః |
మదవిహ్వలతామ్రాక్షో వ్యాకులస్రగ్విభూషణః || ౪౧ ||

అథాంగదవచః శ్రుత్వా తేనైవ చ సమాగతౌ |
మంత్రిణౌ వానరేంద్రస్య సమ్మతౌదారదర్శినౌ || ౪౨ ||

ప్లక్షశ్చైవ ప్రభావశ్చ మంత్రిణావర్థధర్మయోః |
వక్తుముచ్చావచం ప్రాప్తం లక్ష్మణం తౌ శశంసతుః || ౪౩ ||

ప్రసాదయిత్వా సుగ్రీవం వచనైః సామనిశ్చితైః |
ఆసీనం పర్యుపాసీనౌ యథా శక్రం మరుత్పతిమ్ || ౪౪ ||

సత్యసంధౌ మహాభాగౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ |
వయస్యభావం సంప్రాప్తౌ రాజ్యార్హౌ రాజ్యదాయినౌ || ౪౫ ||

తయోరేకో ధనుష్పాణిర్ద్వారి తిష్ఠతి లక్ష్మణః |
యస్య భీతాః ప్రవేపంతో నాదాన్ ముంచంతి వానరాః || ౪౬ ||

స ఏష రాఘవభ్రాతా లక్ష్మణో వాక్యసారథిః |
వ్యవసాయరథః ప్రాప్తస్తస్య రామస్య శాసనాత్ || ౪౭ ||

అయం చ దయితో రాజంస్తారాయాస్తనయోఽంగదః |
లక్ష్మణేన సకాశం తే ప్రేషితస్త్వరయాఽనఘ || ౪౮ ||

సోఽయం రోషపరీతాక్షో ద్వారి తిష్ఠతి వీర్యవాన్ |
వానరాన్వానరపతే చక్షుషా నిర్దహన్నివ || ౪౯ ||

తస్య మూర్ధ్నా ప్రణమ్య త్వం సపుత్రః సహ బంధుభిః |
గచ్ఛ శీఘ్రం మహారాజ రోషో హ్యస్య నివర్త్యతామ్ || ౫౦ ||

యదాహ రామో ధర్మాత్మా తత్కురుష్వ సమాహితః |
రాజంస్తిష్ఠ స్వసమయే భవ సత్యప్రతిశ్రవః || ౫౧ ||

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే ఏకత్రింశః సర్గః || ౩౧ ||


సంపూర్ణ వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ చూడండి.


మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.

స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)

Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".

విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.

Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.

Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.

Facebook Comments
error: Not allowed