Sundarakanda Sarga (Chapter) 64 – sundarakāṇḍa catuḥṣaṣṭitamaḥ sargaḥ (64)

sugrīvēṇaivamuktastu hr̥ṣṭō dadhimukhaḥ kapiḥ |
rāghavaṁ lakṣmaṇaṁ caiva sugrīvaṁ cābhyavādayat || 1 ||

sa praṇamya ca sugrīvaṁ rāghavau ca mahābalau |
vānaraiḥ sahitaiḥ śūrairdivamēvōtpapāta ha || 2 ||

sa yathaivāgataḥ pūrvaṁ tathaiva tvaritaṁ gataḥ |
nipatya gaganādbhūmau tadvanaṁ pravivēśa ha || 3 ||

sa praviṣṭō madhuvanaṁ dadarśa hariyūthapān |
vimadānutthitānsarvānmēhamānānmadhūdakam || 4 ||

sa tānupāgamadvīrō baddhvā karapuṭāñjalim |
uvāca vacanaṁ ślakṣṇamidaṁ hr̥ṣṭavadaṅgadam || 5 ||

saumya rōṣō na kartavyō yadēbhirabhivāritaḥ |
ajñānādrakṣibhiḥ krōdhādbhavantaḥ pratiṣēdhitāḥ || 6 ||

yuvarājastvamīśaśca vanasyāsya mahābala |
maurkhyātpūrvaṁ kr̥tō dōṣastaṁ bhavān kṣantumarhati || 7 ||

[* yathaiva hi pitā tē:’bhūtpūrvaṁ harigaṇēśvaraḥ |
tathā tvamapi sugrīvō nānyastu harisattama || 8 ||
*]

ākhyātaṁ hi mayā gatvā pitr̥vyasya tavānagha |
ihōpayātaṁ sarvēṣāmētēṣāṁ vanacāriṇām || 9 ||

sa tvadāgamanaṁ śrutvā sahaibhirhariyūthapaiḥ |
prahr̥ṣṭō na tu ruṣṭōsau vanaṁ śrutvā pradharṣitam || 10 ||

prahr̥ṣṭō māṁ pitr̥vyastē sugrīvō vānarēśvaraḥ |
śīghraṁ prēṣaya sarvāṁstāniti hōvāca pārthivaḥ || 11 ||

śrutvā dadhimukhasyēdaṁ vacanaṁ ślakṣṇamaṅgadaḥ |
abravīttānhariśrēṣṭhō vākyaṁ vākyaviśāradaḥ || 12 ||

śaṅkē śrutō:’yaṁ vr̥ttāntō rāmēṇa hariyūthapāḥ |
tatkṣaṇaṁ nēha naḥ sthātuṁ kr̥tē:’kāryē parantapāḥ || 13 ||

pītvā madhu yathākāmaṁ viśrāntā vanacāriṇaḥ |
kiṁ śēṣaṁ gamanaṁ tatra sugrīvō yatra mē guruḥ || 14 ||

sarvē yathā māṁ vakṣyanti samētya hariyūthapāḥ |
tathā:’smi kartā kartavyē bhavadbhiḥ paravānaham || 15 ||

nājñāpayitumīśō:’haṁ yuvarājō:’smi yadyapi |
ayuktaṁ kr̥takarmāṇō yūyaṁ dharṣayituṁ mayā || 16 ||

bruvataścāṅgadasyaivaṁ śrutvā vacanamavyayam |
prahr̥ṣṭamanasō vākyamidamūcurvanaukasaḥ || 17 ||

ēvaṁ vakṣyati kō rājanprabhuḥ sanvānararṣabha |
aiśvaryamadamattō hi sarvō:’hamiti manyatē || 18 ||

tava cēdaṁ susadr̥śaṁ vākyaṁ nānyasya kasya cit |
sannatirhi tavākhyāti bhaviṣyacchubhayōgyatām || 19 ||

sarvē vayamapi prāptāstatra gantuṁ kr̥takṣaṇāḥ |
sa yatra harivīrāṇāṁ sugrīvaḥ patiravyayaḥ || 20 ||

tvayā hyanuktairharibhirnaiva śakyaṁ padātpadam |
kvacidgantuṁ hariśrēṣṭha brūmaḥ satyamidaṁ tu tē || 21 ||

ēvaṁ tu vadatāṁ tēṣāmaṅgadaḥ pratyabhāṣata |
bāḍhaṁ gacchāma ityuktvā khamutpēturmahābalāḥ || 22 ||

utpatantamanūtpētuḥ sarvē tē hariyūthapāḥ |
kr̥tvā:’:’kāśaṁ nirākāśaṁ yantrōtkṣiptā ivācalāḥ || 23 ||

aṅgadaṁ purataḥ kr̥tvā hanūmantaṁ ca vānaram |
tē:’mbaraṁ sahasōtpatya vēgavantaḥ plavaṅgamāḥ |
vinadantō mahānādaṁ ghanā vātēritā yathā || 24 ||

aṅgadē samanuprāptē sugrīvō vānarādhipaḥ |
uvāca śōkōpahataṁ rāmaṁ kamalalōcanam || 25 ||

samāśvasihi bhadraṁ tē dr̥ṣṭā dēvī na saṁśayaḥ |
nāgantumiha śakyaṁ tairatītē samayē hi naḥ || 26 ||

na matsakāśamāgacchētkr̥tyē hi vinipātitē |
yuvarājō mahābāhuḥ plavatāṁ pravarō:’ṅgadaḥ || 27 ||

yadyapyakr̥takr̥tyānāmīdr̥śaḥ syādupakramaḥ |
bhavētsa dīnavadanō bhrāntaviplutamānasaḥ || 28 ||

pitr̥paitāmahaṁ caitatpūrvakairabhirakṣitam |
na mē madhuvanaṁ hanyādahr̥ṣṭaḥ plavagēśvaraḥ || 29 ||

kausalyā suprajā rāma samāśvasihi suvrata |
dr̥ṣṭā dēvī na sandēhō na cānyēna hanūmatā || 30 ||

na hyanyaḥ karmaṇō hētuḥ sādhanē:’sya hanūmataḥ |
hanūmati hi siddhiśca matiśca matisattama |
vyavasāyaśca vīryaṁ ca sūryē tēja iva dhruvam || 31 ||

jāmbavānyatra nētā syādaṅgadaśca balēśvaraḥ |
hanumāṁścāpyadhiṣṭhātā na tasya gatiranyathā || 32 ||

mā bhūścintāsamāyuktaḥ sampratyamitavikrama || 33 ||

[* yadā hi darpitōdagrāḥ saṅgatāḥ kānanaukasaḥ |
naiṣāmakr̥takāryāṇāmīdr̥śaḥ syādupakramaḥ |
vanabhaṅgēna jānāmi madhūnāṁ bhakṣaṇēna ca || 34 ||
*]

tataḥ kilakilāśabdaṁ śuśrāvāsannamambarē |
hanumatkarmadr̥ptānāṁ nardatāṁ kānanaukasām |
kiṣkindhāmupayātānāṁ siddhiṁ kathayatāmiva || 35 ||

tataḥ śrutvā ninādaṁ taṁ kapīnāṁ kapisattamaḥ |
āyatāñcitalāṅgūlaḥ sō:’bhavaddhr̥ṣṭamānasaḥ || 36 ||

ājagmustē:’pi harayō rāmadarśanakāṅkṣiṇaḥ |
aṅgadaṁ purataḥ kr̥tvā hanūmantaṁ ca vānaram || 37 ||

tē:’ṅgadapramukhā vīrāḥ prahr̥ṣṭāśca mudānvitāḥ |
nipēturharirājasya samīpē rāghavasya ca || 38 ||

hanumāṁśca mahābahuḥ praṇamya śirasā tataḥ |
niyatāmakṣatāṁ dēvīṁ rāghavāya nyavēdayat || 39 ||

dr̥ṣṭā dēvīti hanumadvadanādamr̥tōpamam |
ākarṇya vacanaṁ rāmō harṣamāpa salakṣmaṇaḥ || 40 ||

niścitārthastatastasminsugrīvaḥ pavanātmajē |
lakṣmaṇaḥ prītimānprītaṁ bahumānādavaikṣata || 41 ||

prītyā ca ramamāṇō:’tha rāghavaḥ paravīrahā |
bahumānēna mahatā hanūmantamavaikṣata || 42 ||

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē sundarakāṇḍē catuḥṣaṣṭitamaḥ sargaḥ || 64

sundarakāṇḍa pañcaṣaṣṭitamaḥ sargaḥ (65)>>


See Complete vālmīki sundarakāṇḍa for chanting.

Facebook Comments

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Not allowed
%d bloggers like this: