Sundarakanda Sarga (Chapter) 2 – sundarakāṇḍa dvitīya sargaḥ (2)

sa sāgaramanādhr̥ṣyamatikramya mahābalaḥ |
trikūṭaśikharē laṅkāṁ sthitāṁ svasthō dadarśa ha || 1

tataḥ pādapamuktēna puṣpavarṣēṇa vīryavān |
abhivr̥ṣṭaḥ sthitastatra babhau puṣpamayō yathā || 2

yōjanānāṁ śataṁ śrīmāṁstīrtvā:’pyuttamavikramaḥ |
aniśśvasankapistatra na glānimadhigacchati || 3

śatānyahaṁ yōjanānāṁ kramēyaṁ subahūnyapi |
kiṁ punassāgarasyāntaṁ saṅkhyātaṁ śatayōjanam || 4

sa tu vīryavatāṁ śrēṣṭhaḥ plavatāmapi cōttamaḥ |
jagāma vēgavān laṅkāṁ laṅghayitvā mahōdadhim || 5

śādvalāni ca nīlāni gandhavanti vanāni ca |
gaṇḍavanti ca madhyēna jagāma nagavanti ca || 6

śailāṁśca tarusañchannānvanarājīśca puṣpitāḥ |
abhicakrāma tējasvī hanūmān plavagarṣabhaḥ || 7

sa tasminnacalē tiṣṭhanvanānyupavanāni ca |
sa nagāgrē ca tāṁ laṅkāṁ dadarśa pavanātmajaḥ || 8

saralānkarṇikārāṁśca kharjūrāṁśca supuṣpitān |
priyālānmuculindāṁśca kuṭajānkētakānapi || 9

priyaṅgūn gandhapūrṇāṁśca nīpān saptacchadāṁstathā |
asanānkōvidārāṁśca karavīrāṁśca puṣpitān || 10

puṣpabhāranibaddhāṁśca tathā mukulitānapi |
pādapānvihagākīrṇān pavanādhūtamastakān || 11

haṁsakāraṇḍavākīrṇāḥ vāpīḥ padmōtpalāyutāḥ |
ākrīḍānvividhānramyānvividhāṁśca jalāśayān || 12

santatānvividhairvr̥kṣaiḥ sarvartuphalapuṣpitaiḥ |
udyānāni ca ramyāṇi dadarśa kapikuñjaraḥ || 13

samāsādya ca lakṣmīvān laṅkāṁ rāvaṇapālitām |
parighābhiḥ sapadmābhiḥ sōtpalābhiralaṅkr̥tām || 14

sītāpaharaṇārthēna rāvaṇēna surakṣitām |
samantādvicaradbhiśca rākṣasairugradhanvibhiḥ || 15

kāñcanēnāvr̥tāṁ ramyāṁ prākārēṇa mahāpurīm |
gr̥haiśca grahasaṅkāśaiḥ śāradāmbudasannibhaiḥ || 16

pāṇḍarābhiḥ pratōlībhiruccābhirabhisaṁvr̥tām |
aṭ-ṭālakaśatākīrṇāṁ patākādhvajamālinīm || 17

tōraṇaiḥ kāñcanairdivyairlatāpaṅktivicitritaiḥ |
dadarśa hanumān laṅkāṁ divi dēvapurīmiva || 18

girimūrdhni sthitāṁ laṅkāṁ pāṇḍurairbhavanaiḥ śubhaiḥ |
dadarśa sa kapiśrēṣṭhaḥ puramākāśagaṁ yathā || 19

pālitāṁ rākṣasēndrēṇa nirmitāṁ viśvakarmaṇā |
plavamānāmivākāśē dadarśa hanumānpurīm || 20

vapraprākārajaghanāṁ vipulāmbunavāmbarām |
śataghnīśūlakēśāntāmaṭ-ṭālakavataṁsakām || 21

manasēva kr̥tāṁ laṅkāṁ nirmitāṁ viśvakarmaṇā |
dvāramuttaramāsādya cintayāmāsa vānaraḥ || 22

kailāsaśikharaprakhyāmālikhantīmivāmbaram |
ḍīyamānāmivākāśamucchritairbhavanōttamaiḥ || 23

sampūrṇāṁ rākṣasairghōrairnāgairbhōgavatīmiva |
acintyāṁ sukr̥tāṁ spaṣṭāṁ kubērādhyuṣitāṁ purā || 24

daṁṣṭribhirbahubhiḥ śūraiḥ śūlapaṭ-ṭisapāṇibhiḥ |
rakṣitāṁ rākṣasairghōrairguhāmāśīviṣairiva || 25

tasyāśca mahatīṁ guptiṁ sāgaraṁ ca nirīkṣya saḥ |
rāvaṇaṁ ca ripuṁ ghōraṁ cintayāmāsa vānaraḥ || 26

āgatyāpīha harayō bhaviṣyanti nirarthakāḥ |
nahi yuddhēna vai laṅkā śakyā jētuṁ surairapi || 27

imāṁ tu viṣamāṁ durgāṁ laṅkāṁ rāvaṇapālitām |
prāpyāpi sa mahābāhuḥ kiṁ kariṣyati rāghavaḥ || 28

avakāśō na sāntvasya rākṣasēṣvabhigamyatē |
na dānasya na bhēdasya naiva yuddhasya dr̥śyatē || 29

caturṇāmēva hi gatirvānarāṇāṁ mahātmanām |
vāliputrasya nīlasya mama rājñaśca dhīmataḥ || 30

yāvajjānāmi vaidēhīṁ yadi jīvati vā navā |
tatraiva cintayiṣyāmi dr̥ṣṭvā tāṁ janakātmajām || 31

tataḥ sa cintayāmāsa muhūrtaṁ kapikuñjaraḥ |
giriśr̥ṅgē sthitastasminrāmasyābhyudayē rataḥ || 32

anēna rūpēṇa mayā na śakyā rakṣasāṁ purī |
pravēṣṭuṁ rākṣasairguptā krūrairbalasamanvitaiḥ || 33

ugraujasō mahāvīryā balavantaśca rākṣasāḥ |
vañcanīyā mayā sarvē jānakīṁ parimārgatā || 34

lakṣyālakṣyēṇa rūpēṇa rātrau laṅkāpurī mayā |
pravēṣṭuṁ prāptakālaṁ mē kr̥tyaṁ sādhayituṁ mahat || 35

tāṁ purīṁ tādr̥śīṁ dr̥ṣṭvā durādharṣāṁ surāsuraiḥ |
hanumāṁścintayāmāsa viniścitya muhurmuhuḥ || 36 [viniśvasya]

kēnōpāyēna paśyēyaṁ maithilīṁ janakātmajām |
adr̥ṣṭō rākṣasēndrēṇa rāvaṇēna durātmanā || 37

na vinaśyētkathaṁ kāryaṁ rāmasya viditātmanaḥ |
ēkāmēkaśca paśyēyaṁ rahitē janakātmajām || 38

bhūtāścārthā vipadyantē dēśakālavirōdhitāḥ |
viklabaṁ dūtamāsādya tamaḥ sūryōdayē yathā || 39

arthānarthāntarē buddhirniścitā:’pi na śōbhatē |
ghātayanti hi kāryāṇi dūtāḥ paṇḍitamāninaḥ || 40

na vinaśyētkathaṁ kāryaṁ vaiklabyaṁ na kathaṁ bhavēt |
laṅghanaṁ ca samudrasya kathaṁ nu na vr̥thā bhavēt || 41

mayi dr̥ṣṭē tu rakṣōbhī rāmasya viditātmanaḥ |
bhavēdvyarthamidaṁ kāryaṁ rāvaṇānarthamicchataḥ || 42

na hi śakyaṁ kvacitsthātumavijñātēna rākṣasaiḥ |
api rākṣasarūpēṇa kimutānyēna kēnacit || 43

vāyurapyatra nājñātaścarēditi matirmama |
na hyastyaviditaṁ kiñcidrākṣasānāṁ balīyasām || 44

ihāhaṁ yadi tiṣṭhāmi svēna rūpēṇa saṁvr̥taḥ |
vināśamupayāsyāmi bharturarthaśca hīyatē || 45

tadahaṁ svēna rūpēṇa rajanyāṁ hrasvatāṁ gataḥ |
laṅkāmadhipatiṣyāmi rāghavasyārthasiddhayē || 46

rāvaṇasya purīṁ rātrau praviśya sudurāsadām |
vicinvanbhavanaṁ sarvaṁ drakṣyāmi janakātmajām || 47

iti sañcintya hanumān sūryasyāstamayaṁ kapiḥ |
ācakāṅkṣē tadā vīrō vaidēhyā darśanōtsukaḥ || 48

sūryē cāstaṁ gatē rātrau dēhaṁ saṅkṣipya mārutiḥ |
vr̥ṣadaṁśakamātraḥ sanbabhūvādbhutadarśanaḥ || 49

pradōṣakālē hanumāṁstūrṇamutplutya vīryavān |
pravivēśa purīṁ ramyāṁ suvibhaktamahāpathām || 50

prāsādamālāvitatāṁ stambhaiḥ kāñcanarājataiḥ |
śātakumbhamayairjālairgandharvanagarōpamām || 51

[* adhikaślōkaṁ –
anēkaratnākr̥ti khē virājatē puraṁ patākadhvajatōraṇānvitam |
yadā tadā hastimanuṣyavājināṁ pibatyasr̥gbhūri raṇē vasundharā |
*]

saptabhūmāṣṭabhūmaiśca sa dadarśa mahāpurīm |
talaiḥ sphaṭikasaṅkīrṇaiḥ kārtasvaravibhūṣitaiḥ || 52

vaiḍūryamaṇicitraiśca muktājālavibhūṣitaiḥ |
talaiḥ śuśubhirē tāni bhavanānyatra rakṣasām || 53

kāñcanāni vicitrāṇi tōraṇāni ca rakṣasām |
laṅkāmuddyōtayāmāsuḥ sarvataḥ samalaṅkr̥tām || 54

acintyāmadbhutākārāṁ dr̥ṣṭvā laṅkāṁ mahākapiḥ |
āsīdviṣaṇṇō hr̥ṣṭaśca vaidēhyā darśanōtsukaḥ || 55

sa pāṇḍurōdviddhavimānamālinīṁ
mahārhajāmbūnadajālatōraṇām |
yaśasvinīṁ rāvaṇabāhupālitāṁ
kṣapācarairbhīmabalaiḥ samāvr̥tām || 56

candrō:’pi sācivyamivāsya kurvan
tārāgaṇairmadhyagatō virājan |
jyōtsnāvitānēna vitatya lōka-
muttiṣṭhatē naikasahasraraśmiḥ || 57

śaṅkhaprabhaṁ kṣīramr̥ṇālavarṇa-
mudgacchamānaṁ vyavabhāsamānam |
dadarśa candraṁ sa haripravīraḥ
pōplūyamānaṁ sarasīva haṁsam || 58

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē sundarakāṇḍē dvitīyaḥ sargaḥ || 2

sundarakāṇḍa tr̥tīya sargaḥ (3)>>


See Complete vālmīki sundarakāṇḍa for chanting.

Facebook Comments

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Not allowed
%d bloggers like this: