// శ్లోకాలు – తాత్పర్యం //
సాంబో నః కులదైవతం పశుపతే సాంబ త్వదీయా వయం
సాంబం స్తౌమి సురాసురోరగగణాః సాంబేన సంతారితాః |
సాంబాయాస్తు నమో మయా విరచితం సాంబాత్పరం నో భజే
సాంబస్యానుచరోఽస్మ్యహం మమ రతిః సాంబే పరబ్రహ్మణి || ౧ ||
పార్వతీ సమేతుడైన ఆ పరమశివుడే (సాంబః) మా కులదైవము. ఓ పశుపతే! మేము (వయమ్) నీవారమే (త్వదీయాః). నేను సాంబమూర్తినే స్తుతిస్తున్నాను (సాంబం స్తౌమి). దేవతలు, అసురులు మరియు నాగుల సమూహము సాంబమూర్తి చేతనే (సాంబేన) తరింపజేయబడ్డారు. నా చేత చేయబడిన నమస్కారము సాంబమూర్తికే (సాంబాయ) అగుగాక. సాంబమూర్తి కంటే అన్యుడైన దైవాన్ని (సాంబాత్ పరమ్) నేను సేవించను. నేను సాంబమూర్తి యొక్క అనుచరుడను (సాంబస్య అనుచరః). నా ప్రీతి/ఆసక్తి అంతా పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన సాంబమూర్తి యందే (సాంబే పరబ్రహ్మణి) ఉన్నది.
(ఇది సంస్కృత వ్యాకరణంలోని ఎనిమిది విభక్తులను (సాంబః, సాంబం, సాంబేన, సాంబాయ, సాంబాత్, సాంబస్య, సాంబే, సాంబ) ఉపయోగిస్తూ సాగే అద్భుత రచన.)
విష్ణ్వాద్యాశ్చ పురత్రయం సురగణా జేతుం న శక్తాః స్వయం
యం శంభుం భగవన్వయం తు పశవోఽస్మాకం త్వమేవేశ్వరః |
స్వస్వస్థాననియోజితాః సుమనసః స్వస్థా బభూవుస్తత-
-స్తస్మిన్మే హృదయం సుఖేన రమతాం సాంబే పరబ్రహ్మణి || ౨ ||
ఓ భగవంతుడా! విష్ణువు మొదలైన దేవతా గణములే (విష్ణ్వాద్యాశ్చ సురగణాః) స్వయంగా త్రిపురములను జయించలేకపోయారు. అట్టి తరుణంలో నీవు శంభుడివి అయి రక్షించావు. మేము కేవలం పశువులము (వయం తు పశవః), మాకు నీవే ఈశ్వరుడివి (అస్మాకం త్వమేవ ఈశ్వరః). నీ అనుగ్రహం వల్ల దేవతలందరూ తమ తమ స్థానాల్లో స్థిరపడి సుఖంగా ఉన్నారు. అట్టి పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన సాంబమూర్తి యందే నా హృదయము సుఖముగా రమించుగాక (తస్మిన్ మే హృదయం సుఖేన రమతామ్).
క్షోణీ యస్య రథో రథాంగయుగళం చంద్రార్కబింబద్వయం
కోదండః కనకాచలో హరిరభూద్బాణో విధిః సారథిః |
తూణీరో జలధిర్హయాః శ్రుతిచయో మౌర్వీ భుజంగాధిప-
-స్తస్మిన్మే హృదయం సుఖేన రమతాం సాంబే పరబ్రహ్మణి || ౩ ||
భూమియే ఎవరికి రథమో (క్షోణీ యస్య రథః), సూర్యచంద్ర బింబములే రెండు చక్రములో (చంద్ర-అర్క-బింబ-ద్వయం రథాంగ-యుగళం), బంగారు కొండ (మేరు పర్వతం) ధనస్సుగా (కోదండః కనకాచలః), విష్ణుమూర్తి బాణముగా (హరిః అభూత్ బాణః), బ్రహ్మదేవుడు సారథిగా (విధిః సారథిః), సముద్రము అమ్ములపొదిగా (తూణీరః జలధిః), వేద సమూహము గుర్రాలుగా (హయాః శ్రుతిచయః), సర్పరాజైన వాసుకి వింటి నారిగా (మౌర్వీ భుజంగాధిపః) ఉన్నారో… అట్టి అద్భుత పరాక్రమవంతుడైన సాంబమూర్తి యందే నా హృదయము రమించుగాక.
యేనాపాదితమంగజాంగభసితం దివ్యాంగరాగైః సమం
యేన స్వీకృతమబ్జసంభవశిరః సౌవర్ణపాత్రైః సమమ్ |
యేనాంగీకృతమచ్యుతస్య నయనం పూజారవిందైః సమం
తస్మిన్మే హృదయం సుఖేన రమతాం సాంబే పరబ్రహ్మణి || ౪ ||
ఎవడైతే మన్మథుని శరీర భస్మాన్ని (అంగజ-అంగ-భసితం) దివ్యమైన గంధముతో సమానంగా అలంకరించుకున్నాడో, ఎవడైతే బ్రహ్మదేవుని కపాలమును (అబ్జసంభవ-శిరః) బంగారు పాత్రతో సమానంగా స్వీకరించాడో (భిక్షా పాత్రగా), ఎవడైతే విష్ణుమూర్తి యొక్క నేత్రమును (అచ్యుతస్య నయనం) పూజా పద్మముతో సమానంగా అంగీకరించాడో… అట్టి పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన సాంబమూర్తి యందే నా హృదయము రమించుగాక.
గోవిందాదధికం న దైవతమితి ప్రోచ్చార్య హస్తావుభా-
-వుద్ధృత్యాథ శివస్య సంనిధిగతో వ్యాసో మునీనాం వరః |
యస్య స్తంభితపాణిరానతికృతా నందీశ్వరేణాభవ-
-త్తస్మిన్మే హృదయం సుఖేన రమతాం సాంబే పరబ్రహ్మణి || ౫ ||
మునులలో శ్రేష్ఠుడైన వ్యాసమహర్షి (వ్యాసో మునీనాం వరః) శివుని సన్నిధికి వెళ్లి (శివస్య సంనిధిగతో), తన రెండు చేతులనూ పైకి ఎత్తి (ఉద్ధృత్య-అథ హస్తావుభౌ), “గోవిందుని కంటే మించిన దైవం లేదు” (గోవిందాద్-అధికం న దైవతమితి) అని గట్టిగా చాటాడు (ప్రోచ్చార్య). ఆ సమయంలో నందీశ్వరుని ఆజ్ఞతో (నందీశ్వరేణ) ఎవని ప్రభావం వల్ల వ్యాసుని చేతులు స్తంభించిపోయాయో (యస్య స్తంభిత-పాణిః), అట్టి పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన సాంబమూర్తి యందే నా హృదయము సుఖముగా రమించుగాక (తస్మిన్ మే హృదయం సుఖేన రమతామ్).
ఆకాశశ్చికురాయతే దశదిశాభోగో దుకూలాయతే
శీతాంశుః ప్రసవాయతే స్థిరతరానందః స్వరూపాయతే |
వేదాంతో నిలయాయతే సువినయో యస్య స్వభావాయతే
తస్మిన్మే హృదయం సుఖేన రమతాం సాంబే పరబ్రహ్మణి || ౬ ||
అనంతమైన ఆకాశమే ఎవరికి కేశపాశముగా (జుట్టుగా) ఉన్నదో (ఆకాశః చికురాయతే), పది దిక్కుల వ్యాప్తియే ఎవరికి పట్టు వస్త్రముగా (దిగంబరత్వము) ఉన్నదో (దశదిశా-ఆభోగో దుకూలాయతే), చంద్రుడే ఎవరికి శిరోభూషణమైన పువ్వుగా ఉన్నాడో (శీతాంశుః ప్రసవాయతే), శాశ్వతమైన ఆనందమే ఎవరికి సహజ రూపమో (స్థిరతర-ఆనందః స్వరూపాయతే), వేదాంత సారమే ఎవరికి నివాసమో (వేదాంతో నిలయాయతే), గొప్ప వినయమే ఎవరికి స్వభావమో… అట్టి సాంబమూర్తి యందే నా హృదయము రమించుగాక.
విష్ణుర్యస్య సహస్రనామనియమాదంభోరుహాణ్యర్చయ-
-న్నేకోనోపచితేషు నేత్రకమలం నైజం పదాబ్జద్వయే |
సంపూజ్యాసురసంహతిం విదలయంస్త్రైలోక్యపాలోఽభవ-
-త్తస్మిన్మే హృదయం సుఖేన రమతాం సాంబే పరబ్రహ్మణి || ౭ ||
విష్ణుమూర్తి (విష్ణుః) శివుని వెయ్యి నామాలతో స్తుతిస్తూ పద్మాలతో అర్చిస్తున్నప్పుడు (సహస్రనామ-నియమాద్-అంభోరుహాణ్యర్చయన్), ఒక పువ్వు తక్కువైన తరుణంలో (ఏకోన-ఉపచితేషు) తన సొంత కంటినే పద్మముగా చేసి (నేత్ర-కమలం నైజం) శివుని పాద పద్మాలపై సమర్పించి పూజించాడో (పదాబ్జ-ద్వయే సంపూజ్య), తద్వారా రాక్షస సమూహాన్ని సంహరించే శక్తిని (సుదర్శన చక్రం) పొంది ముల్లోకాలను రక్షించేవాడయ్యాడో… అట్టి సాంబమూర్తి యందే నా హృదయము సుఖముగా రమించుగాక.
శౌరిం సత్యగిరం వరాహవపుషం పాదాంబుజాదర్శనే
చక్రే యో దయయా సమస్తజగతాం నాథం శిరోదర్శనే |
మిథ్యావాచమపూజ్యమేవ సతతం హంసస్వరూపం విధిం
తస్మిన్మే హృదయం సుఖేన రమతాం సాంబే పరబ్రహ్మణి || ౮ ||
ఎవడైతే (యః) కరుణతో, వరాహ రూపం దాల్చి (వరాహ-వపుషం) తన పాదాలను చూడలేకపోయినప్పటికీ (పాదాంబుజ-అదర్శనే) సత్యం పలికిన (సత్యగిరం) విష్ణుమూర్తిని (శౌరిం) సమస్త జగత్తుకు నాథుడిని చేశాడో, అలాగే శిరస్సును చూశానని (శిరో-దర్శనే) అబద్ధం పలికిన (మిథ్యావాచం) హంస రూపంలోని (హంస-స్వరూపం) బ్రహ్మదేవుడిని (విధిం) ఎప్పటికీ పూజకు అనర్హుడిగా (అపూజ్యమేవ సతతం) చేశాడో… అట్టి పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన సాంబమూర్తి యందే నా హృదయము సుఖముగా రమించుగాక.
యస్యాసన్ధరణీజలాగ్నిపవనవ్యోమార్కచంద్రాదయో
విఖ్యాతాస్తనవోఽష్టధా పరిణతా నాన్యత్తతో వర్తతే |
ఓంకారార్థవివేచనీ శ్రుతిరియం చాచష్ట తుర్యం శివం
తస్మిన్మే హృదయం సుఖేన రమతాం సాంబే పరబ్రహ్మణి || ౯ ||
ఎవరికి (యస్య) భూమి, జలము, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశము, సూర్యుడు, చంద్రుడు మరియు యజమాని (ఆత్మ) అనే ఎనిమిది రూపాలు (అష్టధా తనవః) ప్రసిద్ధమో, ఆయన తప్ప మరేదీ ఈ విశ్వంలో లేదో, ఓంకారార్థాన్ని వివరించే వేదాలు (ఓంకారార్థ-వివేచనీ శ్రుతిః) ఎవరిని నాలుగవదైన (తురీయ) మంగళకరమైన శివ తత్వముగా (తుర్యం శివం) చెబుతున్నాయో… అట్టి సాంబమూర్తి యందే నా హృదయము సుఖముగా రమించుగాక.
విష్ణుబ్రహ్మసురాధిపప్రభృతయః సర్వేఽపి దేవా యదా
సంభూతాజ్జలధేర్విషాత్పరిభవం ప్రాప్తాస్తదా సత్వరమ్ |
తానార్తాంశరణాగతానితి సురాన్యోఽరక్షదర్ధక్షణా-
-త్తస్మిన్మే హృదయం సుఖేన రమతాం సాంబే పరబ్రహ్మణి || ౧౦ ||
విష్ణువు, బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు (విష్ణు-బ్రహ్మ-సురాధిప) మొదలైన దేవతలందరూ సముద్ర మథనంలో పుట్టిన విషం వల్ల (జలధేః విషాత్) భయపడి పరాజయం పొందినప్పుడు, ఆర్తులై శరణువేడిన ఆ దేవతలను (ఆర్తాన్ శరణాగతాన్ సురాన్) ఎవడైతే అర్థ క్షణంలో (అర్ధ-క్షణాత్) రక్షించాడో… అట్టి పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన సాంబమూర్తి యందే నా హృదయము సుఖముగా రమించుగాక.
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీగోవిందభగవత్పూజ్యపాదశిష్యస్య శ్రీమచ్ఛంకరభగవతః కృతౌ దశశ్లోకీస్తుతిః సంపూర్ణా ||
మరిన్ని శ్రీ శివ స్తోత్రాలు చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.
