Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
[గమనిక: ఈ స్తోత్రము “శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్తోత్రనిధి” పారాయణ గ్రంథములో కూడా ఉన్నది. Click here to buy.]
(వాల్మీకి రామాయణం, బాలకాండలోని 37వ సర్గలో వివరించబడిన ‘స్కందోత్పత్తి’ (సుబ్రహ్మణ్య స్వామి జననం) ఘట్టం అత్యంత మనోహరమైనది. దేవతలకు సేనాపతి అవసరమైన తరుణంలో జరిగిన వృత్తాంతం ఇది.)
తప్యమానే తపో దేవే దేవాః సర్షిగణాః పురా |
సేనాపతిమభీప్సంతః పితామహముపాగమన్ || ౧ ||
పూర్వకాలంలో మహాదేవుడైన శివుడు (పార్వతీ సమేతుడై) తీవ్రమైన తపస్సులో నిమగ్నమై ఉండగా, తారకాసురుని బాధలు భరించలేక తమకు ఒక సేనాపతి కావాలని కోరుకుంటూ దేవతలు, ఋషులందరూ కలిసి సృష్టికర్తయైన బ్రహ్మదేవుని (పితామహుడు) దగ్గరకు వెళ్లారు.
తతోఽబ్రువన్ సురాః సర్వే భగవంతం పితామహమ్ |
ప్రణిపత్య శుభం వాక్యం సేంద్రాః సాగ్నిపురోగమాః || ౨ ||
ఆ తర్వాత ఇంద్రుడు, అగ్నిదేవుడు నాయకత్వంలో దేవతలందరూ భగవంతుడైన బ్రహ్మదేవునికి భక్తితో నమస్కరించి, వినయపూర్వకంగా ఈ శుభకరమైన మాటలను విన్నవించుకున్నారు.
యో నః సేనాపతిర్దేవ దత్తో భగవతా పురా |
తపః పరమమాస్థాయ తప్యతే స్మ సహోమయా || ౩ ||
“ఓ దేవా! పూర్వం పరమేశ్వరుడు మాకు సేనాపతిని ఇస్తానని అనుగ్రహించారు. కానీ ఇప్పుడు ఆయన ఉమాదేవితో కలిసి పరమ తపస్సులో నిమగ్నమై ఉన్నారు (దీనివల్ల మాకు సేనాపతి లభించే మార్గం కనిపించడం లేదు).”
యదత్రానంతరం కార్యం లోకానాం హితకామ్యయా |
సంవిధత్స్వ విధానజ్ఞ త్వం హి నః పరమా గతిః || ౪ ||
“ఓ విధానజ్ఞుడా (నియమాలను తెలిసినవాడా)! లోక కల్యాణం కోసం ఇప్పుడు మేము చేయవలసిన తదుపరి కార్యం ఏమిటో నీవే నిర్ణయించు. క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో ఉన్న మాకు నీవే పరమ గతివి.”
దేవతానాం వచః శ్రుత్వా సర్వలోకపితామహః |
సాంత్వయన్మధురైర్వాక్యైస్త్రిదశానిదమబ్రవీత్ || ౫ ||
దేవతల మొరను విన్న సర్వలోక పితామహుడు (బ్రహ్మ), వారిని ఊరడిస్తూ చాలా మధురమైన మాటలతో దేవతలకు ఈ విధంగా సమాధానం చెప్పారు.
శైలపుత్ర్యా యదుక్తం తన్న ప్రజాః సంతు పత్నిషు | [స్యథ]
తస్యా వచనమక్లిష్టం సత్యమేవ న సంశయః || ౬ ||
“దేవతలారా! పూర్వం పార్వతీదేవి (శైలపుత్రి) ఆగ్రహంతో ‘దేవతా స్త్రీల ద్వారా మీకు సంతానం కలగదు’ అని శాపం ఇచ్చింది. ఆమె మాట అమోఘమైనది మరియు తిరుగులేనిది. కావున మీ భార్యల ద్వారా మీకు సంతానం (సేనాపతి) కలగడం అసంభవం, ఇందులో సందేహం లేదు.”
ఇయమాకాశగా గంగా యస్యాం పుత్రం హుతాశనః |
జనయిష్యతి దేవానాం సేనాపతిమరిందమమ్ || ౭ ||
“కానీ ఒక మార్గం ఉన్నది. ఈ ఆకాశగంగ (మందాకిని) యందు అగ్నిదేవుడు (హుతాశనః) శివ తేజస్సును ప్రవేశపెడతాడు. అప్పుడు ఆమె గర్భాన శత్రు సంహారకుడైన వీరుడు, దేవతల సేనాపతి జన్మిస్తాడు.”
జ్యేష్ఠా శైలేంద్రదుహితా మానయిష్యతి తత్సుతమ్ |
ఉమాయాస్తద్బహుమతం భవిష్యతి న సంశయః || ౮ ||
“హిమవంతుని పెద్ద కుమార్తె అయిన గంగాదేవి ఆ పుత్రుడిని భరిస్తుంది (గౌరవిస్తుంది). ఆ పుత్రుడు ఉమాదేవికి (పార్వతికి) కూడా అత్యంత ప్రియమైనవాడు అవుతాడు, ఇందులో సందేహం లేదు” అని బ్రహ్మదేవుడు దేవతలకు చెప్పాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య కృతార్థా రఘునందన |
ప్రణిపత్య సురాః సర్వే పితామహమపూజయన్ || ౯ ||
ఓ రఘునందనా (రామా)! బ్రహ్మదేవుని మాటలు విన్న దేవతలందరూ తాము కృతార్థులమయ్యామని భావించి, ఆయనకు భక్తితో ప్రణామం చేసి పూజించారు.
తే గత్వా పర్వతం రామ కైలాసం ధాతుమండితమ్ |
అగ్నిం నియోజయామాసుః పుత్రార్థం సర్వదేవతాః || ౧౦ ||
రామా! ఆ తర్వాత దేవతలందరూ ఖనిజాలతో ప్రకాశించే కైలాస పర్వతానికి వెళ్లి, దేవతా సేనాపతిని పొందే కార్యం కోసం అగ్నిదేవుడిని ప్రార్థించి ఆ పనిలో నియోగించారు.
దేవకార్యమిదం దేవ సంవిధత్స్వ హుతాశన |
శైలపుత్ర్యాం మహాతేజో గంగాయాం తేజ ఉత్సృజ || ౧౧ ||
“ఓ హుతాశనా (అగ్నిదేవా)! ఇది దేవతలందరి కార్యం, దీనిని నీవే నెరవేర్చాలి. శైలపుత్రి అయిన గంగాదేవి యందు ఆ శివ తేజస్సును ప్రవేశపెట్టుము” అని దేవతలు కోరారు.
దేవతానాం ప్రతిజ్ఞాయ గంగామభ్యేత్య పావకః |
గర్భం ధారయ వై దేవి దేవతానామిదం ప్రియమ్ || ౧౨ ||
దేవతలకు మాట ఇచ్చిన అగ్నిదేవుడు (పావకః) గంగాదేవి వద్దకు వెళ్లి, “ఓ దేవీ! దేవతల హితం కోసం ఈ దివ్య గర్భాన్ని (తేజస్సును) ధరించుము” అని కోరాడు.
అగ్నేస్తు వచనం శ్రుత్వా దివ్యం రూపమధారయత్ |
దృష్ట్వా తన్మహిమానాం స సమంతాదవకీర్యత || ౧౩ ||
అగ్నిదేవుని మాట విని గంగాదేవి ఒక దివ్యమైన రూపాన్ని ధరించింది. ఆమె మహిమను, సౌందర్యాన్ని చూసి ముగ్ధుడైన అగ్నిదేవుడు తనవద్ద ఉన్న ఆ శివ తేజస్సును ఆమె అంతటా ప్రవహింపజేశాడు.
సమంతతస్తదా దేవీమభ్యషించత పావకః |
సర్వస్రోతాంసి పూర్ణాని గంగాయా రఘునందన || ౧౪ ||
ఓ రామా! ఆ సమయంలో అగ్నిదేవుడు ఆ తేజస్సుతో గంగాదేవిని అన్ని వైపులా అభిషేకించినట్లు చేశాడు. దానివల్ల గంగానదిలోని అన్ని ప్రవాహాలు, పాయలు ఆ దివ్య తేజస్సుతో నిండిపోయాయి.
తమువాచ తతో గంగా సర్వదేవపురోగమమ్ |
అశక్తా ధారణే దేవ తవ తేజః సముద్ధతమ్ || ౧౫ ||
అప్పుడు గంగాదేవి దేవతలకు ప్రతినిధిగా వచ్చిన అగ్నిదేవునితో ఇలా అన్నది— “ఓ దేవా! అత్యంత శక్తివంతమైన, తీవ్రమైన నీవు ప్రవేశపెట్టిన ఈ తేజస్సును ధరించడానికి నేను అశక్తురాలిని.”
దహ్యమానాగ్నినా తేన సంప్రవ్యథితచేతనా |
అథాబ్రవీదిదం గంగాం సర్వదేవహుతాశనః || ౧౬ ||
అగ్ని రూపంలో ఉన్న ఆ తేజస్సు వల్ల దహింపబడుతూ, మానసికంగా ఎంతో వేదనకు గురైన గంగాదేవిని చూసి, అగ్నిదేవుడు ఆమెతో తదుపరి కార్యం గురించి ఈ విధంగా పలికాడు…
ఇహ హైమవతే పాదే గర్భోఽయం సన్నివేశ్యతామ్ |
శ్రుత్వా త్వగ్నివచో గంగా తం గర్భమతిభాస్వరమ్ || ౧౭ ||
అగ్నిదేవుడు గంగతో ఇలా అన్నాడు— “ఓ దేవీ! నీవు భరించలేని ఈ దివ్య తేజస్సును (గర్భాన్ని) ఇక్కడ హిమవత్పర్వత పాద ప్రాంతంలో విసర్జించుము.” అగ్నిదేవుని మాట విన్న గంగాదేవి, అత్యంత ప్రకాశవంతమైన ఆ తేజస్సును బయటకు విడిచింది.
ఉత్ససర్జ మహాతేజాః స్రోతోభ్యో హి తదానఘ |
యదస్యా నిర్గతం తస్మాత్తప్తజాంబూనదప్రభమ్ || ౧౮ ||
అనఘా (పాపరహితుడవైన రామా)! మహా తేజస్విని అయిన గంగాదేవి తన ప్రవాహాల నుండి ఆ గర్భాన్ని బయటకు విడిచినప్పుడు, అది కరిగించిన బంగారం వలె వెలిగిపోతూ కనిపించింది.
కాంచనం ధరణీం ప్రాప్తం హిరణ్యమమలం శుభమ్ |
తామ్రం కార్ష్ణాయసం చైవ తైక్ష్ణ్యదేవాభ్యజాయత || ౧౯ ||
దానిలోని మలినాల నుండి తగరం మరియు సీసం ఉద్భవించాయి. ఈ విధంగా ఆ తేజస్సు భూమిపై పడగానే రకరకాల ధాతువులుగా (లోహాలుగా) విస్తరించింది.
మలం తస్యాభవత్తత్ర త్రపు సీసకమేవ చ |
తదేతద్ధరణీం ప్రాప్య నానాధాతురవర్ధత || ౨౦ ||
ఆ శివ తేజస్సు భూమిని తాకగానే నిర్మలమైన బంగారంగా (సువర్ణంగా) మారింది. ఆ తేజస్సు యొక్క తీక్షణత నుండి రాగి (తామ్రం) మరియు ఇనుము జన్మించాయి.
నిక్షిప్తమాత్రే గర్భే తు తేజోభిరభిరంజితమ్ |
సర్వం పర్వతసన్నద్ధం సౌవర్ణమభవద్వనమ్ || ౨౧ ||
రాఘవా! ఆ తేజస్సు అక్కడ పడగానే, ఆ పర్వత ప్రాంతంలోని అడవి అంతా బంగారు వర్ణంలోకి మారిపోయింది.
జాతరూపమితి ఖ్యాతం తదాప్రభృతి రాఘవ |
సువర్ణం పురుషవ్యాఘ్ర హుతాశనసమప్రభమ్ || ౨౨ ||
ఓ పురుషశ్రేష్ఠుడా! అప్పటి నుండి బంగారం ‘జాతరూపము’ (అగ్ని వంటి కాంతి కలది) అని పిలువబడింది. ఆ వనమంతా అగ్నిదేవునితో సమానమైన కాంతితో వెలిగిపోయింది.
తృణవృక్షలతాగుల్మం సర్వం భవతి కాంచనమ్ |
తం కుమారం తతో జాతం సేంద్రాః సహమరుద్గణాః || ౨౩ ||
ఆ ప్రాంతంలోని గడ్డి, చెట్లు, తీగలు, పొదలు—అన్నీ బంగారమయమై పోయాయి. ఆ తేజస్సు నుండి ఉద్భవించిన ఆ ‘కుమారుడిని’ చూసి ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతా గణాలు పరమానందం చెందారు.
క్షీరసంభావనార్థాయ కృత్తికాః సమయోజయన్ |
తాః క్షీరం జాతమాత్రస్య కృత్వా సమయముత్తమమ్ || ౨౪ ||
దదుః పుత్రోఽయమస్మాకం సర్వాసామితి నిశ్చితాః |
తతస్తు దేవతాః సర్వాః కార్తికేయ ఇతి బ్రువన్ || ౨౫ ||
జన్మించిన ఆ బాలుడికి పాలు ఇవ్వడం కోసం దేవతలు ‘కృత్తికలు’ అనే ఆరుగురు దేవతా స్త్రీలను పిలిచారు. “ఈ బాలుడు మనందరికీ పుత్రుడు” అని నిశ్చయించుకున్న ఆ కృత్తికలు, ఆ బాలుడికి పాలు ఇచ్చి పెంచారు. కృత్తికలచే పెంచబడినందువల్ల దేవతలందరూ ఆ స్వామిని ‘కార్తికేయుడు’ అని పిలిచారు.
పుత్రస్త్రైలోక్యవిఖ్యాతో భవిష్యతి న సంశయః |
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా స్కన్నం గర్భపరిస్రవే || ౨౬ ||
“ఈ పుత్రుడు ముల్లోకాల్లో ప్రఖ్యాతి గాంచుతాడు, ఇందులో సందేహం లేదు” అని దేవతలు పలికారు. శివుని గర్భము (తేజస్సు) జారి (స్కన్నం) పడటం వల్ల జన్మించినవాడు కాబట్టి ఆయనకు ‘స్కందుడు’ అనే పేరు కూడా వచ్చింది.
స్నాపయన్ పరయా లక్ష్మ్యా దీప్యమానం యథానలమ్ |
స్కంద ఇత్యబ్రువన్ దేవాః స్కన్నం గర్భపరిస్రవాత్ || ౨౭ ||
అగ్ని వలె దేదీప్యమానంగా వెలుగుతున్న ఆ బాలుడిని చూసి దేవతలు పరమానందం చెందారు. శివుని తేజస్సు (గర్భము) ఒక చోట నిలవక జారి (స్కన్నం) పడటం వల్ల జన్మించినవాడు కాబట్టి, దేవతలందరూ ఆయనను ‘స్కందుడు’ అని పిలిచారు.
కార్తికేయం మహాభాగం కాకుత్స్థ జ్వలనోపమమ్ |
ప్రాదుర్భూతం తతః క్షీరం కృత్తికానామనుత్తమమ్ || ౨౮ ||
ఓ కాకుత్స్థ తిలకా (రామా)! అగ్నితో సమానమైన తేజస్సు గల ఆ మహాభాగుడైన కార్తికేయుడు జన్మించగానే, ఆయనకు పాలివ్వడం కోసం ఆరుగురు కృత్తికల స్తనముల నుండి ఉత్తమమైన పాలు ఉద్భవించాయి.
షణ్ణాం షడాననో భూత్వా జగ్రాహ స్తనజం పయః |
గృహీత్వా క్షీరమేకాహ్నా సుకుమారవపుస్తదా || ౨౯ ||
ఆ బాలుడు ఆరుగురు కృత్తికల వద్ద ఒకేసారి పాలు తాగడం కోసం ఆరు ముఖములను (షణ్ముఖుడు) ధరించాడు. సుకుమారమైన శరీరం కలిగిన ఆ స్వామి, కేవలం ఒక్క రోజులోనే ఆ పాలు తాగి అమితమైన శక్తిని పొంది పెరిగాడు.
అజయత్స్వేన వీర్యేణ దైత్యసైన్యగణాన్విభుః |
సురసేనాగణపతిం తతస్తమమలద్యుతిమ్ || ౩౦ ||
ఆ విభుడైన కుమారస్వామి తన అద్భుతమైన పరాక్రమంతో దైత్య సైన్యాలను (రాక్షస గణాలను) జయించాడు. అప్పుడు నిర్మలమైన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న ఆయనను దేవతలు తమ సేనాధిపతిగా ఎంచుకున్నారు.
అభ్యషించన్ సురగణాః సమేత్యాగ్నిపురోగమాః |
ఏష తే రామ గంగాయా విస్తరోఽభిహితో మయా || ౩౧ ||
అగ్నిదేవుడు ముందుండగా దేవతలందరూ కలిసి కుమారస్వామిని దేవసేనాధిపతిగా అభిషేకించారు. “రామా! గంగానదికి సంబంధించిన వృత్తాంతాన్ని మరియు ఆమె ద్వారా కలిగిన కుమారోత్పత్తి కథను నీకు వివరంగా వివరించాను” అని విశ్వామిత్రుడు పలికాడు.
కుమారసంభవశ్చైవ ధన్యః పుణ్యస్తథైవ చ |
భక్తశ్చ యః కార్తికేయే కాకుత్స్థ భువి మానవః |
ఆయుష్మాన్ పుత్రపౌత్రైశ్చ స్కందసాలోక్యతాం వ్రజేత్ || ౩౨ ||
ఓ రామా! ఈ కుమార సంభవ గాథ ఎంతో ధన్యమైనది మరియు పుణ్యప్రదమైనది. ఈ భూమిపై ఎవరైతే కార్తికేయుని భక్తులై ఈ కథను చదువుతారో లేదా వింటారో, వారు ఆయుష్మంతులై, పుత్ర పౌత్రాభివృద్ధిని పొంది, అంత్యమున స్కంద సాలోక్యాన్ని (కుమారస్వామి లోకాన్ని) పొందుతారు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాండే కుమారోత్పత్తిర్నామ సప్తత్రింశః సర్గః || ౩౭ ||
గమనిక: పైన ఇవ్వబడిన స్తోత్రము, ఈ పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.
శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్తోత్రనిధి
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
See Details – Click here to buy
మరిన్ని శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్తోత్రాలు చూడండి.
మా తదుపరి ప్రచురణ: తెలుగు తాత్పర్యాలతో "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి" పుస్తకము ముద్రించుటకు ఆలోచన చేయుచున్నాము.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.
