// వేదమంత్రాలు – తాత్పర్యం //
(ఈ మంత్రాలు అత్యంత పురాతనమైన మరియు శక్తివంతమైన ఋగ్వేదంలోని సౌర సూక్తం (మొదటి మండలం, 50వ సూక్తం) నుండి గ్రహించబడ్డాయి. ఈ మంత్రాలను ప్రస్కణ్వ కాణ్వః అనే మహర్షి దర్శించారు. వేదాల్లో సూర్యుడిని కేవలం ఒక గ్రహంగా కాకుండా, సర్వ ప్రాణికోటిని మేల్కొలిపే చైతన్య స్వరూపిగా, జ్ఞానప్రదాతగా వర్ణించారు. సంధ్యావందనంలో మరియు సూర్య నమస్కారాల సమయంలో ఈ వేద మంత్రాలను పఠించడం ఆనాదిగా వస్తున్న సంప్రదాయం. పారాయణ ఫలితం: ఆయురారోగ్యాలు, పాప పరిహారం, జ్ఞాన ప్రకాశం, విజయ ప్రాప్తి)
(ఋ.వే.౧.౦౫౦.౧)
ఉదు॒ త్యం జా॒తవే॑దసం దే॒వం వ॑హన్తి కే॒తవ॑: |
దృ॒శే విశ్వా॑య॒ సూర్య॑మ్ || ౧
సమస్తము తెలిసినవాడు (జాతవేదసం), ప్రకాశించే దైవము (దేవం) అయిన ఆ సూర్యుడిని (సూర్యం), ఈ విశ్వమంతా (విశ్వాయ) దర్శించుట కొరకు (దృశే), ఆయన కిరణాలు (కేతవః) పైకి (ఉత్) మోసుకొని వస్తున్నాయి (వహంతి).
అప॒ త్యే తా॒యవో॑ యథా॒ నక్ష॑త్రా యన్త్య॒క్తుభి॑: |
సూరా॑య వి॒శ్వచ॑క్షసే || ౨
సర్వమును చూసే కన్ను కలిగిన (విశ్వచక్షసే) సూర్యుడు (సూరాయ) ఉదయిస్తుండగా, దొంగల వలె (తాయవః యథా) ఆ నక్షత్రాలు (నక్షత్రా), రాత్రి సమయాలతో పాటుగా (అక్తుభిః) దూరంగా వెళ్ళిపోతున్నాయి (అప యంతి).
అదృ॑శ్రమస్య కే॒తవో॒ వి ర॒శ్మయో॒ జనా॒గ్ం అను॑ |
భ్రాజ॑న్తో అ॒గ్నయో॑ యథా || ౩
మండుతున్న అగ్నుల వలె (భ్రాజంతః అగ్నయః యథా), ప్రకాశించే ఆయన కిరణాలు (అస్య రశ్మయః కేతవః), జనులందరికీ (జనాన్ అను) స్పష్టముగా కనబడేలా (అదృశ్రం) అంతటా వ్యాపించాయి (వి).
త॒రణి॑ర్వి॒శ్వద॑ర్శతో జ్యోతి॒ష్కృద॑సి సూర్య |
విశ్వ॒మా భా॑సి రోచ॒నమ్ || ౪
ఓ సూర్యదేవా (సూర్య)! నీవు సంసారాన్ని దాటించేవాడివి/వేగము కలవాడివి (తరణిః), అందరిచే చూడబడేవాడివి (విశ్వదర్శతః), కాంతిని కలిగించేవాడివి (జ్యోతిష్కృత్) అయి ఉన్నావు (అసి). నీవు ప్రకాశవంతమైన (రోచనం) ఈ విశ్వమంతటిని (విశ్వం) ప్రకాశింపజేస్తున్నావు (ఆ భాసి).
ప్ర॒త్యఙ్ దే॒వానా॒o విశ॑: ప్ర॒త్యఙ్ఙుదే॑షి॒ మాను॑షాన్ |
ప్ర॒త్యఙ్విశ్వ॒o స్వ॑ర్దృ॒శే || ౫
ఓ సూర్యుడా! నీవు దేవతా సమూహముల వైపు (దేవానాం విశః ప్రత్యఙ్), మానవ లోకము వైపు (మానుషాన్ ప్రత్యఙ్) మరియు స్వర్గాన్ని/ప్రకాశాన్ని దర్శించుటకై (స్వర్ దృశే) సమస్త విశ్వము వైపు (విశ్వం ప్రత్యఙ్) ఎదురుగా ఉదయిస్తున్నావు (ఉదేషి).
యేనా॑ పావక॒ చక్ష॑సా భుర॒ణ్యన్త॒o జనా॒గ్ం అను॑ |
త్వం వ॑రుణ॒ పశ్య॑సి || ౬
ఓ పవిత్రము చేయువాడా (పావక)! సర్వవ్యాపివైన ఓ వరుణ స్వరూపా (వరుణ)! రక్షించవలసిన (భురణ్యంతం) జనులందరినీ (జనాన్ అను), ఏ దివ్య దృష్టితో (యేనా చక్షసా) నీవు చూస్తున్నావో (త్వమ్ పశ్యసి), ఆ దృష్టితో మమ్మల్ని కనిపెట్టి ఉండు.
వి ద్యామే॑షి॒ రజ॑స్పృ॒థ్వహా॒ మిమా॑నో అ॒క్తుభి॑: |
పశ్య॒ఞ్జన్మా॑ని సూర్య || ౭
ఓ సూర్యదేవా (సూర్య)! నీవు అంతరిక్ష మార్గమున (రజః) ప్రయాణిస్తూ, రాత్రులను (అక్తుభిః) పగళ్లను కొలుస్తున్నట్లుగా (అహా మిమానః) విశాలమైన ఆకాశమున (పృథు వి ఏషి) సంచరిస్తున్నావు. నీవు సమస్త ప్రాణుల పుట్టుకలను (జన్మాని) చూస్తూ (పశ్యన్) సాక్షిగా ఉన్నావు.
స॒ప్త త్వా॑ హ॒రితో॒ రథే॒ వహ॑న్తి దేవ సూర్య |
శో॒చిష్కే॑శం విచక్షణ || ౮
ఓ ప్రకాశవంతుడా (దేవ), సర్వమును చూసేవాడా (విచక్షణ) సూర్యదేవా! కాంతిమంతమైన కిరణాలే వెంట్రుకలుగా కలిగిన (శోచిష్కేశం) నిన్ను, ఏడు పచ్చని గుర్రములు (సప్త హరితః) నీ రథముపై (రథే) వహించి తెస్తున్నాయి (వహంతి).
అయు॑క్త స॒ప్త శు॒న్ధ్యువ॒: సూరో॒ రథ॑స్య న॒ప్త్య॑: |
తాభి॑ర్యాతి॒ స్వయు॑క్తిభిః || ౯
సూర్యుడు (సూరః) తన రథమునకు (రథస్య), తన ఆధీనంలో ఉన్నవి (నప్త్యాః), పవిత్రమైనవి అయిన ఏడు ఆడు గుర్రములను (సప్త శుంధ్యువః) కట్టెను. తనకు తానుగా సిద్ధమైన ఆ గుర్రములతో (తాభిః స్వయుక్తిభిః) ఆయన ప్రయాణిస్తున్నాడు (యాతి).
ఉద్వ॒యం తమ॑స॒స్పరి॒ జ్యోతి॒ష్పశ్య॑న్త॒ ఉత్త॑రమ్ |
దే॒వం దే॑వ॒త్రా సూర్య॒మగ॑న్మ॒ జ్యోతి॑రుత్త॒మమ్ || ౧౦
అంధకారమునకు (తమసః) పైన ఉన్నట్టి, శ్రేష్ఠమైన (ఉత్తరం) కాంతిని చూస్తూ (జ్యోతిః పశ్యంతః), దేవతలలో ప్రకాశించేవాడు (దేవత్రా దేవం), సర్వోత్కృష్టమైన కాంతి స్వరూపుడు (ఉత్తమమ్ జ్యోతిః) అయిన ఆ సూర్యుని (సూర్యం), మేము (వయం) పొందుతున్నాము (ఉత్ అగన్మ).
ఉ॒ద్యన్న॒ద్య మి॑త్రమహ ఆ॒రోహ॒న్నుత్త॑రా॒o దివ॑మ్ |
హృ॒ద్రో॒గం మమ॑ సూర్య హరి॒మాణ॑o చ నాశయ || ౧౧
మిత్రులకు మేలు చేసే తేజస్సు కలవాడా (మిత్రమహః) ఓ సూర్యదేవా! ఈ రోజు ఉదయిస్తూ (అద్య ఉద్యన్), ఉన్నతమైన ఆకాశమును అధిరోహిస్తూ (ఉత్తరాం దివమ్ ఆరోహన్), నా యొక్క గుండె జబ్బును (మమ హృద్రోగం), శరీరములోని పాలిపోయిన రంగును/కామెర్లను (హరిమాణం చ) నశింపజేయుము (నాశయ).
శుకే॑షు మే హరి॒మాణ॑o రోప॒ణాకా॑సు దధ్మసి |
అథో॑ హారిద్ర॒వేషు॑ మే హరి॒మాణ॒o ని ద॑ధ్మసి || ౧౨
నా శరీరంలోని ఈ పాలిపోయిన రంగును (మే హరిమాణం) చిలుకల యందు (శుకేషు), గోరువంకల యందు (రోపణాకాసు) ఉంచుతున్నాము (దధ్మసి). అలాగే, నాలోని పసుపు రంగు వ్యాధిని పసుపు రంగు గల పక్షుల యందు (హారిద్రవేషు) ఉంచుతున్నాము (ని దధ్మసి). (అనగా ఆ పక్షులకు ఉండే సహజ పసుపు రంగు వలె నా వ్యాధి రంగు వాటిలోకి వెళ్లిపోయి నేను ఆరోగ్యవంతుడిని కావాలని అర్థం).
ఉద॑గాద॒యమా॑ది॒త్యో విశ్వే॑న॒ సహ॑సా స॒హ |
ద్వి॒షన్త॒o మహ్య॑o ర॒న్ధయ॒న్మో అ॒హం ద్వి॑ష॒తే ర॑ధమ్ || ౧౩
ఈ ఆదిత్యుడు (అయమ్ ఆదిత్యః) తన సమస్త బలముతో (విశ్వేన సహసా సహ) ఉదయించినాడు (ఉత్ అగాత్). ఆయన నాకు వ్యతిరేకమైన శత్రువులను (ద్విషంతం) అణచివేయుగాక (మహ్యం రంధయన్). నేను మాత్రం నా శత్రువులకు ఎన్నడూ వశం కాకుందును గాక (మో అహం ద్విషతే రధమ్).
మరిన్ని శ్రీ సూర్య స్తోత్రాలు చూడండి. మరిన్ని నవగ్రహ స్తోత్రాలు చూడండి. మరిన్ని నవగ్రహ స్తోత్రాలు చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.
