// శ్లోకాలు – తాత్పర్యం //
(మహాపురాణంలోని ఈ “అష్టమూర్త్యష్టకము” అత్యంత నిగూఢమైనది. పరమశివుని ఎనిమిది రూపాలను (అష్టమూర్తులు – భూమి, జలము, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశము, సూర్యుడు, చంద్రుడు, ఆత్మ) స్తుతిస్తున్నారు.)
తుష్టావాష్టతనుం హృష్టః ప్రఫుల్లనయనాచలః |
మౌళావంజలిమాధాయ వదన్ జయ జయేతి చ || ౧ ||
సంతోషించినవాడై (హృష్టః), వికసించిన కన్నులతో (ప్రఫుల్లనయనాచలః), శిరస్సుపై చేతులు జోడించి (మౌళావంజలిమాధాయ), “జయ జయ” అని పలుకుతూ (వదన్ జయ జయేతి చ), ఆ అష్టమూర్తిని పరశురాముడు స్తుతించాడు.
భార్గవ ఉవాచ |
త్వం భాభిరాభిరభిభూయ తమః సమస్త-
-మస్తం నయస్యభిమతాని నిశాచరాణామ్ |
దేదీప్యసే దివమణే గగనే హితాయ
లోకత్రయస్య జగదీశ్వర తన్నమస్తే || ౨ ||
ఓ జగదీశ్వరా! నీవు నీ కాంతులతో (భాభిః) సమస్త చీకటిని (తమః సమస్తమ్) అణిచివేస్తావు. రాక్షసుల కోరికలను అస్తమింపజేస్తావు. మూడు లోకాల హితం కొరకు ఆకాశంలో దివ్యమణిలా (సూర్యుడిలా) ప్రకాశిస్తున్న నీకు నమస్కారం.
లోకేఽతివేలమతివేలమహామహోభి-
-ర్నిర్భాసి కౌ చ గగనేఽఖిలలోకనేత్ర |
విద్రావితాఖిలతమాః సుతమో హిమాంశో
పీయూషపూర పరిపూరిత తన్నమస్తే || ౩ ||
అఖిల లోకములకు కన్ను వంటివాడా! భూమిపై, ఆకాశంలో నీ గొప్ప కాంతితో ప్రకాశిస్తున్నావు. చీకటిని పారద్రోలి, చంద్రునిలో (హిమాంశో) అమృతపు సమూహాన్ని నింపి వెలుగునిచ్చే నీకు నమస్కారం.
త్వం పావనే పథి సదాగతిరప్యుపాస్యః
కస్త్వాం వినా భువన జీవన జీవతీహ |
స్తబ్ధప్రభంజనవివర్ధితసర్వజంతో
సంతోషితాహికుల సర్వగ వై నమస్తే || ౪ ||
పవిత్ర మార్గంలో వాయువుగా (సదాగతిః) ఉపాసించదగినవాడా! నీవు లేకుండా ఈ భువనంలో ఏ ప్రాణి జీవించగలదు? స్తంభించిన గాలిని చలింపజేసి సకల జీవరాశులను రక్షించే ఓ సర్వవ్యాపీ! నీకు నమస్కారం.
విశ్వైకపావక న తావకపావకైక-
-శక్తేరృతే మృతవతామృతదివ్యకార్యమ్ |
ప్రాణిత్యదో జగదహో జగదంతరాత్మం-
-స్త్వం పావకః ప్రతిపదం శమదో నమస్తే || ౫ ||
విశ్వాన్ని పవిత్రం చేసే అగ్ని స్వరూపుడా (విశ్వైకపావక)! నీ అగ్ని శక్తి లేకుండా అమృతం వంటి దివ్యకార్యాలు జరగవు. జగత్తుకు అంతరాత్మవైన నీవు అగ్ని స్వరూపానివై ప్రతి అడుగులోనూ శాంతిని ఇస్తున్నావు. నీకు నమస్కారం.
పానీయరూప పరమేశ జగత్పవిత్ర
చిత్రాతిచిత్రసుచరిత్రకరోఽసి నూనమ్ |
విశ్వం పవిత్రమమలం కిల విశ్వనాథ
పానీయగాహనత ఏతదతో నతోఽస్మి || ౬ ||
జగత్తును పవిత్రం చేసే జల స్వరూపుడా (పానీయరూప)! నీవు చిత్ర విచిత్రమైన చరిత్రను సృష్టిస్తున్నావు. నీటిలో మునగడం (స్నానం) వల్లనే ఈ విశ్వం నిర్మలంగా మారుతోంది. అట్టి విశ్వనాథుడవైన నీకు మొక్కుతున్నాను.
ఆకాశరూప బహిరంతరుతావకాశ-
-దానాద్వికస్వరమిహేశ్వర విశ్వమేతత్ |
త్వత్తః సదా సదయ సంశ్వసితి స్వభావా-
-త్సంకోచమేతి భవతోఽస్మి నతస్తతస్త్వామ్ || ౭ ||
ఆకాశ స్వరూపుడా! లోపల, బయట అవకాశం కల్పించడం వల్లనే ఈ విశ్వం వికసిస్తోంది (వ్యాపిస్తోంది). నీ స్వభావం వల్లనే జగత్తు శ్వాసిస్తోంది మరియు నీలోనే లయమవుతోంది. అందుకే నిన్ను శరణు వేడుతున్నాను.
విశ్వంభరాత్మక బిభర్షి విభోత్ర విశ్వం
కో విశ్వనాథ భవతోఽన్యతమస్తమోఽరిః |
స త్వం వినాశయ తమో మమ చాహిభూష
స్తవ్యాత్పరః పరపరం ప్రణతస్తతస్త్వామ్ || ౮ ||
భూమి రూపంలో విశ్వాన్ని భరించే ఓ విభో (విశ్వంభరాత్మక)! నిన్ను మించిన చీకటి శత్రువు (జ్ఞాన ప్రదాత) ఎవరున్నారు? పాములను భూషణంగా దాల్చిన స్వామీ! నాలోని అజ్ఞానాన్ని నాశనం చేయుము. నీకు ప్రణమిల్లుతున్నాను.
ఆత్మస్వరూప తవరూప పరంపరాభి-
-రాభిస్తతం హర చరాచరరూపమేతత్ |
సర్వాంతరాత్మనిలయ ప్రతిరూపరూప
నిత్యం నతోఽస్మి పరమాత్మజనోఽష్టమూర్తే || ౯ ||
ఆత్మ స్వరూపుడా! నీ రూప పరంపరల చేతనే ఈ చరాచర జగత్తు వ్యాపించి ఉంది. సర్వ జీవుల అంతరాత్మలో నివసించే ఓ అష్టమూర్తీ! ప్రతి రూపంలోనూ ప్రతిబింబించే పరమాత్మవైన నీకు నిత్యం నమస్కరిస్తున్నాను.
ఇత్యష్టమూర్తిభిరిమాభిరబంధబంధో
యుక్తః కరోషి ఖలు విశ్వజనీనమూర్తే |
ఏతత్తతం సువితతం ప్రణతప్రణీత
సర్వార్థసార్థపరమార్థ తతో నతోఽస్మి || ౧౦ ||
బంధాలను తెంచేవాడా! అష్టమూర్తులతో కూడి నీవు విశ్వహితాన్ని చేస్తున్నావు. సకల పురుషార్థములకు, పరమార్థములకు మూలమైన నిన్ను నేను శరణు వేడుతున్నాను.
అష్టమూర్త్యష్టకేనేత్థం పరిష్టుత్యేతి భార్గవః |
భర్గం భూమిమిళన్మౌళిః ప్రణనామ పునః పునః || ౧౧ ||
ఈ విధంగా అష్టమూర్తి అష్టకంతో స్తుతించిన భార్గవుడు (పరశురాముడు), తన శిరస్సు భూమికి తగిలేలా ఆ పరమశివునికి పదేపదే సాష్టాంగ నమస్కారం చేశాడు.
ఇతి శివమహాపురాణే రుద్రసంహితాయాం యుద్ధఖండే పంచాశత్తమోఽధ్యాయే భార్గవకృత అష్టమూర్త్యష్టకమ్ |
మరిన్ని శ్రీ శివ స్తోత్రాలు చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.
