// శ్లోకాలు – తాత్పర్యం //
(అగస్త్య మహర్షి శివుని ఆరాధిస్తూ, తన హృదయంలోని గాఢమైన కోరికను (అభిలాషను) – అంటే మోక్షాన్ని మరియు అచంచలమైన శివ భక్తిని – వ్యక్తపరుస్తూ ఈ స్తోత్రాన్ని గానం చేశారు. ప్రయోజనాలు: అద్వైత జ్ఞానం, భయ నివారణ, కోరికల సిద్ధి)
ఏకం బ్రహ్మైవఽఽద్వితీయం సమస్తం
సత్యం సత్యం నేహ నానాస్తి కించిత్ |
ఏకో రుద్రో న ద్వితీయోవ తస్థే
తస్మాదేకం త్వాం ప్రపద్యే మహేశం || ౧ ||
ఈ సమస్తం (సమస్తం) అద్వితీయమైన (రెండవది లేని) ఒకే ఒక బ్రహ్మము (ఏకం బ్రహ్మైవ). ఇది సత్యము, సత్యము (సత్యం సత్యం). ఇక్కడ (ఇహ) వేరొకటి ఏమీ లేదు (నేహ నానాస్తి కించిత్). రుద్రుడు ఒక్కడే (ఏకో రుద్రో), రెండవవాడు లేడు (న ద్వితీయో). అందువలన (తస్మాత్) అట్టి ఏకైక మహేశ్వరుడవైన నిన్నే (త్వాం మహేశం) శరణు వేడుతున్నాను (ప్రపద్యే).
కర్తా హర్తా త్వం హి సర్వస్య శంభో
నానా రూపేషు ఏకరూపోపి అరూపః |
యద్వత్ ప్రత్యక్ ధర్మ ఏకోఽపి అనేకః
తస్మాత్ నాన్యం త్వాం వినేశం ప్రపద్యే || ౨ ||
ఓ శంభో! ఈ సర్వానికి (సర్వస్య) సృష్టికర్తవు (కర్తా), లయకర్తవు (హర్తా) నీవే. అనేక రూపాలలో (నానా రూపేషు) ఉన్నప్పటికీ నీవు ఏకరూపుడివి (ఏకరూపోపి), నిజానికి రూపం లేనివాడివి (అరూపః). ఏ విధంగానైతే ఆత్మ (ప్రత్యక్ ధర్మ) ఒక్కటే అయినా అనేక శరీరాల్లో అనేకముగా కనిపిస్తుందో, అలాగే నీవు కూడా. అందువలన (తస్మాత్) ఈశ్వరుడవైన నీవు తప్ప (త్వాం వినేశం) అన్యుడిని ఎవరినీ (నాన్యం) శరణు వేడను.
రజ్జౌ సర్పః శుక్తికాయాం చ రౌప్యం
నీరైః పూరః తన్మృగాఖ్యే మరీచౌ |
యద్వత్ తద్వత్ విష్వక్ ఏషః ప్రపంచః
యస్మిన్ జ్ఞాతే తం ప్రపద్యే మహేశం || ౩ ||
తాడును చూసి పాము అనుకున్నట్లు (రజ్జౌ సర్పః), ముత్యపు చిప్పను చూసి వెండి అనుకున్నట్లు (శుక్తికాయాం రౌప్యం), ఎండమావులను చూసి నీటి ప్రవాహం అనుకున్నట్లు (మరీచౌ నీరైః పూరః), ఈ ప్రపంచమంతా (ఏషః ప్రపంచః) భ్రమగా నీపై కనిపిస్తోంది. ఎవరిని తెలుసుకుంటే (యస్మిన్ జ్ఞాతే) ఈ భ్రమ తొలగిపోతుందో, అట్టి మహేశ్వరుని (తం మహేశం) నేను శరణు వేడుతున్నాను.
తోయే శైత్యం దాహకత్వం చ వహ్నౌ
తాపో భానౌ శీత భానౌ ప్రసాదః |
పుష్పే గంధః దుగ్ధ మధ్యేఽపి సర్పిః
యత్తత్ శంభో త్వం తతః త్వాం ప్రపద్యే || ౪ ||
నీటిలో చల్లదనము (తోయే శైత్యం), అగ్నిలో దహించే శక్తి (వహ్నౌ దాహకత్వం), సూర్యునిలో వేడి (తాపో భానౌ), చంద్రునిలో ప్రశాంతత (శీత భానౌ ప్రసాదః), పువ్వులో సువాసన (పుష్పే గంధః), పాల మధ్యలో నెయ్యి (దుగ్ధ మధ్యే సర్పిః) – ఇవన్నీ ఏ శక్తులైతే ఉన్నాయో ఓ శంభో! అవి నీవే (త్వం). అందువలన (తతః) నిన్నే నేను శరణు వేడుతున్నాను (త్వాం ప్రపద్యే).
శబ్దం గృహ్ణాసి అశ్రవాః త్వం హి జిఘ్రేః
అగ్రాణః త్వం వ్యంఘ్రిః ఆయాసి దూరాత్ |
వ్యక్షః పశ్యేః త్వం రసజ్ఞోఽపి అజిహ్వః
కః త్వాం సమ్యక్ వేత్తి అతః త్వాం ప్రపద్యే || ౫ ||
నీవు చెవులు లేనివాడివైనా (అశ్రవాః) శబ్దాన్ని గ్రహిస్తావు (శబ్దం గృహ్ణాసి). ముక్కు లేనివాడివైనా (అగ్రాణః) వాసన చూడగలవు. కాళ్లు లేనివాడివైనా (వ్యంఘ్రిః) దూరం నుండి రాగలవు. కళ్లు లేనివాడివైనా (వ్యక్షః) చూడగలవు. నాలుక లేనివాడివైనా (అజిహ్వః) రుచిని ఎరిగినవాడివి. అట్టి నిన్ను (త్వాం) ఎవడు తగిన విధంగా (సమ్యక్) తెలుసుకోగలడు? అందుకే (అతః) నిన్ను శరణు వేడుతున్నాను (త్వాం ప్రపద్యే).
నో వేద త్వాం ఈశ సాక్షాత్ వివేద
నో వా విష్ణుః నో విధాతాఽఖిలస్య |
నో యోగీంద్రాః నేంద్ర ముఖ్యాశ్చ దేవాః
భక్తో వేదత్వాం అతస్త్వాం ప్రపద్యే || ౬ ||
ఓ ఈశ్వరా! నిన్ను వేదము సాక్షాత్తుగా తెలుసుకోలేదు. విష్ణువు గానీ, ఈ అఖిల సృష్టికి కర్తయైన బ్రహ్మ (విధాతా) గానీ నిన్ను పూర్తిగా ఎరుగరు. యోగీశ్వరులు కానీ, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు కానీ నిన్ను తెలుసుకోలేరు. కేవలం నీ భక్తుడు మాత్రమే (భక్తో) నిన్ను తెలుసుకోగలడు. అందుకే (అతః) నిన్ను శరణు వేడుతున్నాను.
నో తే గోత్రం నేశ జన్మాపి నాఖ్యా
నో వా రూపం నైవ శీలం న తేజః |
ఇత్థం భూతోపి ఈశ్వరః త్వం త్రిలోక్యాః
సర్వాన్ కామాన్ పూరయేః తత్ భజే త్వామ్ || ౭ ||
ఓ ఈశా! నీకు గోత్రము లేదు, జన్మము లేదు, పేరు (నాఖ్యా) లేదు. రూపము లేదు, శీలము (నిర్దిష్ట స్వభావం) లేదు, భౌతికమైన తేజస్సు లేదు. ఇటువంటి స్థితిలో ఉన్నప్పటికీ (ఇత్థం భూతోపి) నీవే ముల్లోకాలకు ఈశ్వరుడివి. నీవు అందరి కోరికలను నెరవేరుస్తావు. అందుకే (తత్) నిన్ను భజిస్తున్నాను.
త్వత్తః సర్వం త్వం హి సర్వం స్మరారే
త్వం గౌరీశః త్వం చ నగ్నః అతిశాంతః |
త్వం వై వృద్ధః త్వం యువా త్వం చ బాలః
తత్వం యత్కిం నాసి అతః త్వాం నతోఽహమ్ || ౮ ||
ఓ మన్మథుని సంహరించినవాడా (స్మరారే)! నీ నుండి సమస్తం పుట్టినది (త్వత్తః సర్వం), నీవే సమస్తం (త్వం హి సర్వం). నీవు గౌరీనాథుడివి, నీవు దిగంబరుడివి (నగ్నః), నీవు పరమ శాంతుడివి. నీవే వృద్ధుడివి, నీవే యువకుడివి మరియు నీవే బాలుడివి. ఈ విశ్వంలో నీవు కాని తత్త్వం అంటూ ఏముంది? (ఏదీ లేదు). అందుకే (అతః) నీకు నమస్కరిస్తున్నాను.
మరిన్ని శ్రీ శివ స్తోత్రాలు చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.
