Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
(వైరాగ్యంతో ఉన్న శుక మహర్షిని గృహస్థాశ్రమం వైపు మళ్లించడానికి వ్యాస మహర్షి ప్రయత్నిస్తూ, బంధమోక్షాలకు మనస్సే కారణమని బోధిస్తారు. ఆ మనస్సును జయించడానికి దేవీ ఆరాధన శ్రేష్ఠమని చెబుతూ, ప్రళయకాలంలో బాలముకుందునికి దేవి ఏ విధంగా జ్ఞానోపదేశం చేసిందో వివరించే సందర్భం ఇది. ఈ దశకాన్ని పఠించడం వల్ల మనోచాంచల్యం తొలగి చిత్తశుద్ధి కలుగుతుంది. మాయా మోహాల నుండి విముక్తి లభించి, పరమ సత్యం పట్ల అవగాహన పెరుగుతుంది.)
అథాహ కృష్ణః శృణు చింతయాఽలం
గృహాశ్రమస్తే న చ బంధకృత్స్యాత్ |
బంధస్య ముక్తేశ్చ మనో హి హేతు-
-ర్మనోజయార్థం భజ విశ్వధాత్రీమ్ || ౮-౧ ||
ఆ తర్వాత కృష్ణుడు (వ్యాసుడు) ఇట్లు పలికెను: “ఓ కుమారా! వినుము, ఇక చింత చాలు (చింతయా అలం). గృహాశ్రమము నీకు బంధమును కలిగించదు. ఎందుకంటే మనిషి యొక్క బంధానికి (బంధస్య) మరియు మోక్షానికి (ముక్తేశ్చ) మనస్సే కారణము (మనో హి హేతుః). అటువంటి మనస్సును జయించుట కొరకు (మనోజయార్థం) జగన్మాతను (విశ్వధాత్రీమ్) భజించుము.”
యస్యాః ప్రసాదే సఫలం సమస్తం
యదప్రసాదే విఫలం సమస్తమ్ |
మాహాత్మ్యమస్యా విదితం జగత్సు
మయా కృతం భాగవతం శృణు త్వమ్ || ౮-౨ ||
“ఎవరి (దేవి) అనుగ్రహము ఉంటే సమస్తము సఫలమగునో, ఎవరి అనుగ్రహము లేకపోతే సమస్తము విఫలమగునో, ఎవరి మాహాత్మ్యము జగత్తులన్నిటిలో ప్రసిద్ధమో – అట్టి దేవి చరిత్రతో కూడి నా చేత రచింపబడిన ‘భాగవతమును’ (దేవీ భాగవతమును) నీవు వినుము.”
విష్ణుర్జగత్యేకసముద్రలీనే
బాలః శయానో వటపత్ర ఏకః |
స్వబాలతాహేతువిచారమగ్నః
శుశ్రావ కామప్యశరీరివాచమ్ || ౮-౩ ||
“జగత్తంతా ఏక సముద్రమున లీనమై ఉన్నప్పుడు (ప్రళయకాలమున), వటపత్రముపై (మర్రి ఆకుపై) ఒంటరిగా పవళించిన బాలుడైన విష్ణువు, తన బాల్యమునకు గల కారణమును గూర్చి ఆలోచనలో మునిగి ఉండగా (విచారమగ్నః), ఎక్కడి నుండి వచ్చినదో తెలియని ఒక అశరీరవాణిని (ఆకాశవాణిని) వినెను.”
సనాతనం సత్యమహం మదన్య-
-త్సత్యం న చ స్యాదహమేవ సర్వమ్ |
శ్రుత్వేదమున్మీలితదృష్టిరేష
స్మితాననాం త్వాం జననీం దదర్శ || ౮-౪ ||
“నేను సనాతనమైన సత్యమును (సత్యమహం), నాకంటె ఇతరమైనది ఏదీ సత్యము కాదు, నేనే సర్వమును అయి ఉన్నాను (అహమేవ సర్వమ్)” – అని వినగానే కళ్లు తెరిచినవాడై (ఉన్మీలితదృష్టిః), ఆ విష్ణువు చిరునవ్వు చిందిస్తున్న ముఖము గల తల్లివైన నిన్ను (త్వమ్) దర్శించెను.
చతుర్భుజా శంఖగదారిపద్మ-
-ధరా కృపాద్యైః సహ శక్తిజాలైః |
స్థితా జలోపర్యమలాంబరా త్వం
ప్రహృష్టచిత్తం హరిమేవమాత్థ || ౮-౫ ||
“నాలుగు భుజములతో శంఖము, గద, చక్రము (అరి), పద్మములను ధరించినదానవై, కృప మొదలైన శక్తి సమూహములతో (శక్తిజాలైః) కూడి, నిర్మలమైన వస్త్రములు (అమలాంబరా) ధరించి నీటిపై నిలిచిన నీవు, పరమానందభరితుడైన ఆ హరితో (విష్ణువుతో) ఈ విధంగా పలికితివి.”
కిం విస్మయేనాచ్యుత విస్మృతాఽహం
త్వయా పరాశక్తిమహాప్రభావాత్ |
సా నిర్గుణా వాఙ్మనసోరగమ్యా
మాం సాత్వికీం శక్తిమవేహి లక్ష్మీమ్ || ౮-౬ ||
“ఓ అచ్యుత (విష్ణువు)! ఎందుకు ఆశ్చర్యపడుతున్నావు? పరాశక్తి యొక్క మహాప్రభావం వల్ల నీవు నన్ను విస్మరించావు. ఆ పరాశక్తి నిర్గుణమైనది, వాక్కులకు మరియు మనస్సుకు అందనిది (వాఙ్మనసోరగమ్యా). అట్టి దేవి యొక్క సాత్విక శక్తివైన లక్ష్మిగా నన్ను తెలుసుకో.”
శ్రుతస్త్వయా యస్త్వశరీరిశబ్దో
హితాయ తే దేవ తయా స ఉక్తః |
అయం హి సర్వశ్రుతిశాస్త్రసారో
మా విస్మరేమం హృది రక్షణీయమ్ || ౮-౭ ||
“నీవు ఏదైతే అశరీరవాణిని (ఆకాశవాణిని) విన్నావో, ఓ దేవా! అది నీ హితము కోరి ఆ దేవి చేతనే చెప్పబడింది. ఇది సమస్త వేద శాస్త్రముల యొక్క సారము. దీనిని విస్మరించకుము, నీ హృదయమునందు భద్రపరచుకోవలసిన (రక్షణీయమ్) పరమ రహస్యమిది.”
నాతః పరం జ్ఞేయమవేహి కించి-
-త్ప్రియోఽసి దేవ్యాః శృణు మే వచస్త్వమ్ |
త్వన్నాభిపద్మాద్ద్రుహిణో భవేత్స
కర్తా జగత్పాలయ తత్సమస్తమ్ || ౮-౮ ||
“దీనికంటే మించిన జ్ఞేయము (తెలుసుకోవలసినది) మరొకటి లేదని తెలుసుకో. నీవు ఆ దేవికి అత్యంత ప్రియుడవు, నా మాట వినుము. నీ నాభి కమలము నుండి బ్రహ్మ (ద్రుహిణుడు) జన్మిస్తాడు. అతడు సృష్టికర్త కాగా, నీవు ఆ సమస్త జగత్తును పాలించుము.”
భ్రూమధ్యతః పద్మభవస్య కోపా-
-ద్రుద్రో భవిష్యన్ సకలం హరేచ్చ |
దేవీం సదా సంస్మర తేఽస్తు భద్ర-
-మేవం నిగద్యాశు తిరోదధాథ || ౮-౯ ||
“ఆ బ్రహ్మ (పద్మభవుని) యొక్క భ్రూమధ్యము నుండి కోపముతో రుద్రుడు జన్మించి సమస్తమును సంహరించును. దేవిని ఎల్లప్పుడూ సంస్మరించుము, నీకు భద్రము కలుగుగాక” – అని పలికి నీవు వెంటనే అంతర్థానమయ్యావు (తిరోదధాః).
హరేరిదం జ్ఞానమజస్య లబ్ధ-
-మజాత్సురర్షేశ్చ తతో మమాపి |
మయా త్విదం విస్తరతః సుతోక్తం
యత్సూరయో భాగవతం వదంతి || ౮-౧౦ ||
(వ్యాసుడు శుకునితో ఇట్లనెను) “ఈ జ్ఞానము విష్ణువు (హరి) నుండి బ్రహ్మ (అజుడు) కు, బ్రహ్మ నుండి నారదునికి (సురర్షి), ఆపై నాకు లభించినది. పండితులు (సూరయః) దేనిని ‘భాగవతము’ అని అంటారో, ఆ దేవీ భాగవతాన్నే నేను నీకు విస్తరముగా చెప్పితిని.”
దేవ్యా మహత్త్వం ఖలు వర్ణ్యతేఽత్ర
యద్భక్తిమాప్తస్య గృహే న బంధః |
యద్భక్తిహీనస్త్వగృహేఽపి బద్ధో
రాజాఽపి ముక్తో జనకో గృహస్థః || ౮-౧౧ ||
“దీనియందు దేవి యొక్క మాహాత్మ్యమే వర్ణించబడింది. ఆ దేవి యందు భక్తి కలిగినవాడికి గృహమునందు ఉన్నా బంధము ఉండదు. భక్తి లేనివాడు అడవిలో (గృహము లేనిచోట) ఉన్నా బద్ధుడే. గృహస్థుడైన జనక మహారాజు కూడా రాజ్యాన్ని పాలిస్తూనే ముక్తుడైనాడు కదా!”
విదేహరాజం తమవాప్య పృష్ట్వా
స్వధర్మశంకాః పరిహృత్య ధీరః |
ఫలేష్వసక్తః కురు కర్మ తేన
కర్మక్షయః స్యాత్తవ భద్రమస్తు || ౮-౧౨ ||
(వ్యాసుడు శుకునితో ఇట్లనెను) “ఆ విదేహరాజును (జనకుని) చేరుకుని, ఆయనను అడిగి నీ స్వధర్మమునందు గల శంకలను తొలగించుకో. ఓ ధీరుడా! కర్మ ఫలములపై ఆసక్తి లేకుండా (ఫలేష్వసక్తః) కర్మలను చేయుము. దానివల్ల నీకు కర్మక్షయము (కర్మ బంధాలు నశించడం) కలుగుతుంది. నీకు భద్రమగుగాక!”
శ్రుత్వేతి సద్యః శుక ఆశ్రమాత్స
ప్రస్థాయ వైదేహపురం సమేత్య |
ప్రత్యుద్గతః సర్వజనైర్నృపాయ
న్యవేదయత్స్వాగమనస్య హేతుమ్ || ౮-౧౩ ||
తండ్రి మాటలను విని, వెంటనే శుకుడు తన ఆశ్రమం నుండి బయలుదేరి మిథిలా నగరానికి (వైదేహ పురం) చేరుకున్నాడు. అక్కడ జనులందరిచే గౌరవంగా ఆహ్వానించబడినవాడై, రాజు (జనక మహారాజు) వద్దకు వెళ్లి తాను వచ్చిన కారణాన్ని నివేదించాడు.
గృహస్థధర్మస్య మహత్త్వమస్మా-
-ద్విజ్ఞాయ ధీమాన్ స శుకో నివృత్తః |
పిత్రాశ్రమం ప్రాప్య సుతాం పితృణాం
వ్యాసేఽతిహృష్టే గృహిణీం చకార || ౮-౧౪ ||
బుద్ధిమంతుడైన ఆ శుకుడు జనక మహారాజు ద్వారా గృహస్థ ధర్మం యొక్క గొప్పతనాన్ని తెలుసుకుని తిరిగి వచ్చాడు. తండ్రి ఆశ్రమానికి చేరుకుని, వ్యాస మహర్షి మిక్కిలి సంతోషించగా, పితృదేవతల కుమార్తె అయిన పీవరిని వివాహము చేసుకుని గృహస్థుడాయెను.
ఉత్పాద్య పుత్రాంశ్చతురః సుతాం చ
గృహస్థధర్మాన్ విధినాఽఽచరన్ సః |
ప్రదాయ చైనాం మునయేఽణుహాయ
బభూవ కాలే కృతసర్వకృత్యః || ౮-౧౫ ||
నలుగురు కుమారులను, ఒక కుమార్తెను పొంది, శాస్త్రోక్తంగా (విధినా) గృహస్థ ధర్మాలను ఆచరిస్తూ, తన కుమార్తెను అణుహుడు అనే మునికి ఇచ్చి వివాహం చేశాడు. ఆ విధంగా కాలక్రమేణా గృహస్థునిగా చేయవలసిన బాధ్యతలన్నింటినీ (కృత-సర్వ-కృత్యః) పూర్తి చేశాడు.
హిత్వాఽఽశ్రమం తాతమపీశశైల-
-శృంగే తపస్వీ సహసోత్పతన్ ఖే |
బభౌ స భాస్వానివ తద్వియోగ-
-ఖిన్నం శివో వ్యాసమసాంత్వయచ్చ || ౮-౧౬ ||
అనంతరం ఆ తపస్వి (శుకుడు) ఆశ్రమాన్ని మరియు తండ్రిని వదిలి, కైలాస పర్వత (ఈశశైల) శిఖరం నుండి హఠాత్తుగా ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయి (మోక్షం పొంది), ప్రకాశించే సూర్యుని వలె వెలిగిపోయాడు. పుత్ర వియోగంతో దుఃఖిస్తున్న వ్యాసుడిని చూసి శివుడు ప్రత్యక్షమై ఓదార్చాడు.
సర్వత్ర శంకాకులమేవ చిత్తం
మమేహ విక్షిప్తమధీరమార్తమ్ |
కర్తవ్యమూఢోఽస్మి సదా శివే మాం
ధీరం కురు త్వం వరదే నమస్తే || ౮-౧౭ ||
ఓ శివే! వరదాయినీ! ఈ లోకంలో నా చిత్తం ఎల్లప్పుడూ శంకలతో కూడి, కలత చెంది, ధైర్యం లేనిదై ఆర్తితో ఉన్నది. నేను కర్తవ్యమూఢుడనై ఉన్నాను. నీవు నాకు ధైర్యాన్ని ప్రసాదించు (ధీరం కురు). నీకు నమస్కారము.
నవమ దశకమ్ (౯) – భువనేశ్వరీదర్శనమ్ >>
సంపూర్ణ దేవీ నారాయణీయం (41 దశకాలు) చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.