Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
(మధుకైటభులు తాము పొందిన ‘స్వచ్ఛంద మరణ’ వర గర్వంతో విష్ణుమూర్తిని ఎదిరించారు. ఐదు వేల సంవత్సరాల బాహు యుద్ధం తర్వాత కూడా వారు అలసిపోక పోవడంతో, వారిని మాయతో జయించడం కోసం విష్ణువు ఆదిశక్తిని ప్రార్థించే సందర్భం ఇది. ఈ దశకాన్ని పఠించడం వల్ల మనలో ఉన్న ఆలస్యం (తమస్సు) తొలగి కార్యదక్షత పెరుగుతుంది. అపజయాలు ఎదురైనప్పుడు తిరిగి పుంజుకునే శక్తిని, విజయాన్ని అమ్మవారు ప్రసాదిస్తారు.)
త్వం తామసీ సుప్తరమాధవాంగజా
శ్యామా రుచా మోహనతామ్రలోచనా |
ఏకార్ణవే ఘోరరణోత్సుకాన్ హరిం
దైత్యౌ చ తౌ స్మేరముఖీ సమైక్షథాః || ౪-౧ ||
నీవు తామస గుణ రూపిణివి (తామసీ), నిద్రిస్తున్న విష్ణువు దేహం నుండి పుట్టినదానా (సుప్త-రమాధవ-అంగజా), నీలి వర్ణపు కాంతి కలదానా (శ్యామా రుచా), మోహింపజేసే ఎర్రని కన్నులు కలదానా (మోహన-తామ్ర-లోచనా)! ఆ ఏకార్ణవంలో ఘోరమైన యుద్ధంపై ఆసక్తితో ఉన్న హరిని మరియు ఆ ఇద్దరు దైత్యులను, చిరునవ్వు చిందిస్తున్న ముఖముతో (స్మేరముఖీ) నీవు చూశావు.
పశ్యత్యజే బాహురణం మురారిణా
కృత్వా మధుః శ్రాంతిమవాప సత్వరమ్ |
అభ్యేత్య యుద్ధం కురుతే స్మ కైటభః
శ్రాంతే చ తస్మిన్నకృతాహవం మధుః || ౪-౨ ||
బ్రహ్మదేవుడు (అజుడు) చూస్తుండగా, మురారితో బాహు యుద్ధం (బాహు-రణమ్) చేసి, మధువు త్వరగా అలసటను (శ్రాంతిమ్) పొందాడు. వెంటనే (కైటభుడు) ముందుకు వచ్చి యుద్ధం చేశాడు, వాడు అలిసిపోయినప్పుడు మధువు మళ్ళీ యుద్ధానికి దిగాడు (ఇలా ఒకరు యుద్ధం, ఒకరు విశ్రాంతి అన్నట్లుగా చేశారు).
ఏవం ముహుః సంగరవిశ్రమావుభౌ
పర్యాయతో వర్షసహస్రపంచకమ్ |
గ్లానిం వినా చక్రతురచ్యుతః క్లమా-
-ద్విశ్రాంతిమిచ్ఛన్నసురౌ జగాద తౌ || ౪-౩ ||
ఈ విధంగా ఆ ఇద్దరూ (మధుకైటభులు) మాటిమాటికీ యుద్ధమును మరియు విశ్రాంతిని (సంగర-విశ్రమౌ) మారుస్తూ, ఐదు వేల సంవత్సరాల పాటు (వర్ష-సహస్ర-పంచకమ్) ఎటువంటి నీరసం (గ్లానిమ్) లేకుండా పోరాడారు. అప్పుడు అచ్యుతుడు (విష్ణువు) మాత్రం అలసట వల్ల (క్లమాత్) విశ్రాంతిని కోరుతూ ఆ అసురులతో ఇలా అన్నాడు.
శ్రాంతేన భీతేన చ బాలకేన చ
ప్రభుః పుమాన్నైవ కరోతి సంయుగమ్ |
మధ్యేరణం ద్వౌ కృతవిశ్రమౌ యువా-
-మేకః కరోమ్యేవ నిరంతరాహవమ్ || ౪-౪ ||
“అలసిపోయిన వానితో (శ్రాంతేన), భయపడిన వానితో (భీతేన) మరియు బాలునితో (బాలకేన) సమర్థుడైన పురుషుడు యుద్ధం చేయడు. యుద్ధం మధ్యలో మీరిద్దరూ (ద్వౌ) విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నారు, కానీ నేను ఒక్కడినే (ఏకః) మీతో నిరంతరంగా యుద్ధం చేస్తున్నాను.”
జ్ఞాత్వా హరిం శ్రాంతముభౌ విదూరతః
సంతస్థతుర్విశ్రమసౌఖ్యవాంస్తతః |
త్వామేవ తుష్టావ కృపాతరంగిణీం
సర్వేశ్వరీం దైత్యజయాయ మాధవః || ౪-౫ ||
హరి (విష్ణువు) అలిసిపోయాడని గ్రహించి, ఆ అసురులిద్దరూ విశ్రాంతి సుఖాన్ని పొందుతూ దూరంగా నిలబడ్డారు. ఆ తర్వాత మాధవుడు (విష్ణువు), దైత్యులను జయించడం కోసం కృప అనే తరంగములతో కూడిన సముద్రము వంటిదానివి మరియు సర్వేశ్వరివి అయిన నిన్నే (త్వామేవ) స్తుతించాడు.
దేవి ప్రసీదైష రణే జితోఽస్మ్యహం
దైత్యద్వయేనాబ్జభవం జిఘాంసునా |
సర్వం కటాక్షైస్తవ సాధ్యమత్ర మాం
రక్షేతి వక్తారమభాషథా హరిమ్ || ౪-౬ ||
“ఓ దేవీ! ప్రసన్నమవ్వు (ప్రసీద), బ్రహ్మను (అబ్జభవం) చంపగోరుతున్న (జిఘాంసునా) ఈ దైత్య ద్వయం చేత యుద్ధంలో నేను ఓడిపోయాను. ఇక్కడ నీ కటాక్ష వీక్షణాల వల్లనే సమస్తం సాధ్యమవుతుంది, నన్ను రక్షించు” అని పలుకుతున్న హరితో (విష్ణువుతో) నీవు ఇలా పలికావు.
యుద్ధం కురు త్వం జహి తౌ మయా భృశం
సమ్మోహితౌ వక్రదృశేత్యయం త్వయా |
సంచోదితో హృష్టమనా మహార్ణవే
తస్థౌ రణాయాయయతుశ్చ దానవౌ || ౪-౭ ||
“నీవు యుద్ధం చేయి, నా వక్ర దృష్టితో (వక్ర-దృశా) వారిద్దరిని మిక్కిలి మోహింపజేశాను, వారిని చంపుము” అని నీచే ప్రేరేపించబడినవాడై, సంతోషించిన మనస్సుతో ఆ మహార్ణవంలో హరి యుద్ధానికి నిలిచాడు. అప్పుడు ఆ దానవులిద్దరూ యుద్ధానికి వచ్చారు.
భూయోఽపి కుర్వన్ రణమచ్యుతో హసన్
కామాతురౌ తే ముఖపద్మదర్శనాత్ |
తావాహ తుష్టోఽస్మ్యతులౌ రణే యువాం
దదామ్యహం వాం వరమేష వాంఛితమ్ || ౪-౮ ||
మళ్ళీ యుద్ధం చేస్తూ, అచ్యుతుడు (విష్ణువు) నవ్వుతూ, నీ ముఖపద్మ దర్శనం వల్ల కామాతురులైన (కామముతో నిండిన) ఆ రాక్షసులతో ఇలా అన్నాడు: “యుద్ధంలో సాటిలేని మీ పరాక్రమానికి నేను సంతుష్టుడనయ్యాను, మీకు కావలసిన వరాన్ని ప్రసాదిస్తాను, కోరుకోండి.”
తావూచతుర్విద్ధి హరే న యాచకా-
-వావాం దదావస్తవ వాంఛితం వరమ్ |
నాసత్యవాచౌ స్వ ఇతీరితో హరి-
-స్త్వాం సంస్మరన్ శత్రుజిగీషయాఽబ్రవీత్ || ౪-౯ ||
అప్పుడు వారు (గర్వంతో) ఇలా పలికారు: “ఓ హరీ! మేము యాచకులం కాదని తెలుసుకో, మేమే నీకు కావలసిన వరాన్ని ఇస్తాము. మేము అసత్యం పలికేవాళ్లం కాము.” వారి మాటలు విని, శత్రువులను జయించాలనే కోరికతో నిన్ను స్మరిస్తూ హరి ఇలా పలికాడు.
మహ్యం వరం యచ్ఛతమద్య మే యతో
వధ్యౌ యువాం స్యాతమితీరితావుభౌ |
దృష్ట్వాఽప్సు లీనం సకలం సమూచతు-
-స్త్వం సత్యవాఙ్నౌ జహి నిర్జలే స్థలే || ౪-౧౦ ||
“నా చేతిలో మీరిద్దరూ వధించబడాలి (వధ్యౌ యువాం స్యాత్తం) – ఇప్పుడే నాకు ఈ వరాన్ని ప్రసాదించండి” అని హరి అనగా, వారు చుట్టూ ఉన్న సమస్తం నీటిలో మునిగి ఉండటం చూసి ఇలా అన్నారు: “నీవు సత్యవంతుడవైతే, మమ్మల్ని నీరు లేని చోట (నిర్జలే స్థలే) చంపుము.” (తమకు మరణం రాదని వారి ధీమా).
అస్త్వేవమిత్యాదృతవాఙ్ముదా హరిః
స్వోరౌ పృథావున్నమితే జలోపరి |
కృత్వాఽరిణా తచ్ఛిరసీ తదాఽచ్ఛిన-
-త్స్వచ్ఛందమృత్యూ తవ మాయయా హతౌ || ౪-౧౧ ||
“అలాగే కానివ్వు” అని పలికిన హరి, నీటిపై ఉన్నతముగా (పైకి) చాచిన తన విశాలమైన తొడలపై (స్వోరౌ పృథౌ) ఆ శత్రువుల శిరస్సులను ఉంచి, చక్రముతో ఖండించాడు. స్వచ్ఛంద మరణం గలవారైనప్పటికీ నీ మాయ వల్ల వారు అలా హతులయ్యారు.
ద్వేషశ్చ రాగశ్చ సదా మమాంబికే
దైత్యౌ హృది స్తోఽత్ర వివేకమాధవః |
ఆభ్యాం కరోత్యేవ రణం జయత్వయం
తుభ్యం మహాకాళి నమః ప్రసీద మే || ౪-౧౨ ||
ఓ అంబికా! నా హృదయంలో కూడా రాగద్వేషాలనే ఇద్దరు దైత్యులు ఎల్లప్పుడూ ఉన్నారు. వివేకమనే మాధవుడు (విష్ణువు) వీరితో యుద్ధం చేస్తున్నాడు. నీ అనుగ్రహంతో ఆ వివేకమే విజయం సాధించుగాక! ఓ మహాకాళీ! నీకు నమస్కారం, నాపై ప్రసన్నమవ్వు.
పంచమ దశకమ్ (౫) – సుద్యుమ్నకథా >>
సంపూర్ణ దేవీ నారాయణీయం (41 దశకాలు) చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.