Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
(ఈ దశకానికి “శ్రీపార్వత్యవతారమ్” (పార్వతీ దేవి అవతార ఘట్టం) అని పేరు. తారకాసురుడనే రాక్షసుడు బ్రహ్మదేవుని నుండి వరాలు పొంది దేవతలను హింసించడం, శివుని పుత్రుడి చేతిలోనే తనకు మరణం సంభవించేలా వరం పొందడం ఇందులో ప్రాధాన్య ఘట్టం. సతీ వియోగంతో శివుడు సమాధిలో ఉండటం, లోకకల్యాణం కోసం జగన్మాత హిమవంతుని కుమార్తెగా (పార్వతిగా) అవతరించడానికి నిశ్చయించడం, మరియు హిమవంతునికి తన పరమపావనమైన విరాట్ స్వరూపాన్ని (విశ్వరూపాన్ని) ప్రదర్శించడం ఈ వృత్తాంతంలో అద్భుతంగా వర్ణించబడింది. ఈ దశకాన్ని భక్తితో పారాయణం చేయడం వల్ల శత్రు భయాలు, సకల ఆపదలు తొలగిపోతాయి. అవివాహితులకు అనుకూలమైన వివాహ ప్రాప్తి కలుగుతుంది. కుటుంబంలో మనఃశాంతి, సంతోషం లభించడమే కాక అమ్మవారి దివ్య అనుగ్రహం సిద్ధిస్తుంది.)
సమాధిమగ్నే గిరిశే విరించా-
-త్తపఃప్రసన్నాత్కిల తారకాఖ్యః |
దైత్యో వరం ప్రాప్య విజిత్య దేవాన్
సబాంధవః స్వర్గసుఖాన్యభుంక్త || ౧ ||
పరమశివుడు గాఢ సమాధిలో మునిగిపోయి ఉండగా, అటువైపు తారకుడు అనే పేరు గల రాక్షసుడు తన కఠోర తపస్సుకు ప్రసన్నుడైన బ్రహ్మదేవుని నుండి కోరిన వరాలను పొందాడు. ఆ వరాల బలంతో దేవతలందరినీ జయించి, తన బంధుమిత్రులతో కూడి స్వర్గలోక భోగాలను (సుఖాలను) అనుభవించసాగాడు.
వరైః స భర్గౌరసపుత్రమాత్ర-
-వధ్యత్వమాప్తోఽస్య చ పత్న్యభావాత్ |
సర్వాధిపత్యం స్వబలం చ మోహా-
-న్మత్తో భృశం శాశ్వతమేవ మేనే || ౩౦-౨ ||
ఆ తారకాసురుడు బ్రహ్మదేవుని నుండి లభించిన వరాల ద్వారా కేవలం శివునికి పుట్టే కుమారుని (ఔరస పుత్రుని) చేతిలోనే తనకు మరణం సంభవించేలా రక్షణ పొందాడు. ప్రస్తుతం శివునికి భార్య (సతీదేవి) లేనందువల్ల తనకు ఇక మరణమే లేదని భావించి, అజ్ఞానము మరియు అహంకారము చేత మిక్కిలి మదోన్మత్తుడై, తన సర్వాధిపత్యము మరియు తన బలము ఎప్పటికీ శాశ్వతంగా ఉంటాయని అనుకున్నాడు.
నష్టాఖిలాః శ్రీహరయే సురాస్తే
నివేదయామాసురశేషదుఃఖమ్ |
స చాహ దేవా అనయేన నూన-
-ముపేక్షతే నో జననీ కృపార్ద్రా || ౩౦-౩ ||
తమ ఐశ్వర్యాన్ని, రాజ్యాలను కోల్పోయిన ఆ దేవతలందరూ శ్రీమహావిష్ణువు వద్దకు వెళ్ళి, తమ సమస్త దుఃఖాలను (కష్టాలను) ఆయనకు మొరపెట్టుకున్నారు. అప్పుడు ఆ విష్ణుమూర్తి వారితో ఇలా అన్నాడు: “ఓ దేవతలారా! మన అపరాధాల (నీతిమాలిన పనుల) వల్ల కరుణామయురాలైన మన జగన్మాత మనల్ని ప్రస్తుతానికి ఉపేక్షించింది (దూరంగా పెట్టింది) అన్నది నిజమే, కానీ ఆమె మనల్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టదు.”
తద్విస్మృతేర్జాతమిదం కరేణ
యష్ట్యా చ యా తాడయతి స్వపుత్రమ్ |
తామేవ బాలః స నిజేష్టదాత్రీం
సాస్రం రుదన్మాతరమభ్యుపైతి || ౩౦-౪ ||
“ఆ తల్లిని మనం మర్చిపోవడం వల్లే మనకు ఈ కష్టాలు వచ్చాయి. కోపంతో చేతిలోని కర్రతో కొట్టే తల్లి వద్దకే, ఆ చిన్నపిల్లాడు కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, ఏడుస్తూ, తన కోరికలను తీర్చేది ఆ అమ్మేనని నమ్మి మరల ఆ తల్లి ఒడిలోకే ఎలా వెళ్తాడో… మన పరిస్థితి కూడా అంతే!”
మాతా హి నః శక్తిరిమాం ప్రసన్నాం
కుర్యామ భక్త్యా తపసా చ శీఘ్రమ్ |
సర్వాపదః సైవ హరిష్యతీతి
శ్రుత్వామరాస్త్వాం నునువుర్మహేశి || ౩౦-౫ ||
“మనందరికీ తల్లి అయిన ఆ పరాశక్తిని మనం పరమ భక్తితో, కఠినమైన తపస్సుతో శీఘ్రంగా ప్రసన్నం చేసుకుందాం. మన సమస్త ఆపదలను ఆ దేవి ఒక్కతే హరిస్తుంది.” అని విష్ణుమూర్తి చెప్పిన మాటలను విని, ఓ మహేశ్వరీ! ఆ దేవతలందరూ నిన్ను భక్తితో స్తుతించడం ప్రారంభించారు.
నిశమ్య తేషాం శ్రుతివాక్యగర్భ-
-స్తుతిం ప్రసన్నా విబుధాంస్త్వమాత్థ |
అలం విషాదేన సురాః సమస్తం
జానే హరిష్యామి భయం ద్రుతం వః || ౩౦-౬ ||
వేదవాక్యములతో కూడిన ఆ దేవతల స్తోత్రములను ఆలకించి, ప్రసన్నురాలవైన నీవు ఆ దేవతలతో ఈ విధంగా పలికావు: “ఓ దేవతలారా! ఇక మీ దుఃఖాన్ని (విషాదాన్ని) చాలించండి. మీ కష్టాలన్నింటినీ నేను ఎరుగుదును. మీ భయాన్ని నేను త్వరలోనే పూర్తిగా తొలగిస్తాను.”
హిమాద్రిపుత్రీ విబుధాస్తదర్థం
జాయేత గౌరీ మమ శక్తిరేకా |
సా చ ప్రదేయా వృషభధ్వజాయ
తయోః సుతస్తం దితిజం చ హన్యాత్ || ౩౦-౭ ||
“ఓ దేవతలారా! మీ కార్యం సిద్ధించడం కొరకు నా యొక్క ముఖ్య శక్తి అయిన గౌరీదేవి హిమాలయ పర్వత రాజుకు కుమార్తెగా (పార్వతిగా) జన్మిస్తుంది. ఆ తర్వాత ఆమెను వృషభవాహనుడైన ఆ పరమశివునికి ఇచ్చి వివాహం చేయాలి. ఆ శివపార్వతులకు జన్మించే కుమారుడే ఆ తారకాసురుడిని సంహరిస్తాడు.”
ఇత్థం నిశమ్యాస్తభయేషు దేవే-
-ష్వభ్యర్థితా దేవి హిమాచలేన |
త్వం వర్ణయంతీ నిజతత్త్వమేభ్యః
ప్రదర్శయామాసిథ విశ్వరూపమ్ || ౩౦-౮ ||
ఈ విధంగా నీవు అభయమివ్వగా దేవతలందరూ భయాల నుండి విముక్తులయ్యారు. ఆ తర్వాత, హిమవత్పర్వత రాజు (హిమవంతుడు) నిన్ను ప్రార్థించగా, ఓ దేవీ! నీ యొక్క నిజ తత్త్వాన్ని (పరమాత్మ రూపాన్ని) వారికి వివరిస్తూ, నీ దివ్యమైన విరాట్ స్వరూపాన్ని (విశ్వరూపాన్ని) వారికి కళ్ళకు కట్టినట్లు ప్రదర్శించావు.
సహస్రశీర్షం చ సహస్రవక్త్రం
సహస్రకర్ణం చ సహస్రనేత్రమ్ |
సహస్రహస్తం చ సహస్రపాద-
-మనేకవిద్యుత్ప్రభముజ్జ్వలం చ || ౩౦-౯ ||
(అమ్మవారు ప్రదర్శించిన ఆ విశ్వరూపం ఎలా ఉందనగా) వేలాది శిరస్సులతో, వేలాది ముఖములతో, వేలాది కర్ణములతో (చెవులతో), వేలాది నేత్రములతో (కళ్లతో), వేలాది హస్తములతో మరియు వేలాది పాదములతో కూడి; అనేక వందల మెరుపుల యొక్క కాంతితో సమానమైన మహా ఉజ్జ్వలమైన తేజస్సుతో విరాజిల్లింది.
దృష్ట్వేదమీశ్వర్యఖిలైర్భియోక్తా
త్వం చోపసంహృత్య విరాట్స్వరూపమ్ |
కృపావతీ స్మేరముఖీ పునశ్చ
నివృత్తిమార్గం గిరయే న్యగాదీః || ౩౦-౧౦ ||
ఓ ఈశ్వరీ! భయంకరమైన ఆ దివ్య రూపాన్ని చూసి అక్కడున్న వారందరూ భయంతో నిన్ను ప్రార్థించగా, నీవు ఆ విరాట్ స్వరూపాన్ని ఉపసంహరించుకున్నావు (దాచుకున్నావు). ఆపై మరల దయామయురాలవై, చిరునవ్వు చిందించే ముఖము కలదానవై, హిమవంతునికి మోక్షాన్ని ప్రసాదించే నివృత్తి మార్గాన్ని (జ్ఞానోపదేశాన్ని) అనుగ్రహించావు.
ఉక్త్వాఽఖిలం సంసృతిముక్తిమార్గం
సురేషు పశ్యత్సు తిరోదధాథ |
శ్రుత్వాఽద్రిముఖ్యాస్తవ గీతముచ్చై-
-ర్దేవా జపధ్యానపరా బభూవుః || ౩౦-౧౧ ||
ఈ విధంగా సంసార బంధాల నుండి విముక్తిని ప్రసాదించే జ్ఞాన మార్గాన్నంతటినీ (దేవీ గీతను) ఉపదేశించి, దేవతలందరూ చూస్తుండగానే నీవు అంతర్థానమయ్యావు. నీవు ఉపదేశించిన ఆ పరమ పవిత్రమైన గీతను హిమవంతుడు మొదలైనవారు, మరియు దేవతలు అత్యంత శ్రద్ధతో విని, ఆపై నిరంతరం నీ జపధ్యానాలలో మునిగిపోయారు.
అథైకదా ప్రాదురభూద్ధిమాద్రౌ
శాక్తం మహో దక్షగృహే యథా ప్రాక్ |
క్రమేణ తద్దేవి బభూవ కన్యా
సా పార్వతీతి ప్రథితా జగత్సు || ౩౦-౧౨ ||
అటుపిమ్మట ఒకానొక రోజున, పూర్వం దక్షప్రజాపతి ఇంట్లో ఆవిర్భవించినట్లే, హిమవంతుని గృహంలో కూడా పరాశక్తి యొక్క దివ్య తేజస్సు ప్రత్యక్షమైంది. ఓ దేవీ! కాలక్రమేణా ఆ తేజస్సే ఒక పరమ సుందరమైన కన్యగా మారింది. ఆమెయే లోకాలన్నింటిలో “పార్వతి” అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
హిమాద్రిణైషా చ హరాయ దత్తా
తయోః సుతః స్కంద ఇతి ప్రసిద్ధః |
స తారకాఖ్యం దితిజం నిహత్య
రరక్ష లోకానఖిలాన్ మహేశి || ౩౦-౧౩ ||
ఆ పార్వతీదేవిని హిమవంతుడు పరమశివునికి ఇచ్చి వైభవంగా వివాహం జరిపించాడు. ఆ శివపార్వతులకు జన్మించిన కుమారుడే లోకప్రసిద్ధుడైన “స్కందుడు” (కుమారస్వామి). ఓ మహేశ్వరీ! ఆ కుమారస్వామి తారకుడనే రాక్షసుడిని యుద్ధంలో సంహరించి, సమస్త లోకాలను (దేవతలను) రక్షించాడు.
దుర్వాససః శాపబలేన శక్రో
నష్టాఖిలశ్రీర్వచనేన విష్ణోః |
క్షీరోదధిం సాసురదేవసంఘో
మమంథ తస్మాదుదభూచ్చ లక్ష్మీః || ౩౦-౧౪ ||
(అమ్మవారి వైభవాన్ని తెలుపుటకు మరియొక కథ:) పూర్వం దుర్వాస మహర్షి ఇచ్చిన శాపం వల్ల దేవేంద్రుడు తన సమస్త ఐశ్వర్యాలను (శ్రీని) కోల్పోయాడు. అప్పుడు శ్రీమహావిష్ణువు చెప్పిన మాటల ప్రకారం, రాక్షసులు మరియు దేవతల సమూహమంతా కలిసి క్షీరసాగరాన్ని మథించారు. ఆ సముద్ర మథనం నుండి లక్ష్మీదేవి ఆవిర్భవించింది.
యా పూజితేంద్రేణ రమా తవైకా
శక్తిః స్వరైశ్వర్యపునఃప్రదానాత్ |
శాపాన్మునేర్దేవగణాన్విమోచ్య
కటాక్షతస్తే హరిమాప భూయః || ౩౦-౧౫ ||
ఆ విధంగా సముద్రం నుండి ఉద్భవించి, ఇంద్రుని చేత పూజించబడిన ఆ లక్ష్మీదేవి (రమాదేవి) నీ యొక్క ఒకానొక శక్తే అయి ఉన్నది. ఆమె దేవేంద్రునికి తిరిగి తన ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించడం ద్వారా, దేవతలందరినీ ఆ ముని శాపం నుండి విముక్తులను చేసింది. అంతేకాక, నీ కరుణా కటాక్షం వల్లే ఆమె తిరిగి తన నాథుడైన శ్రీహరిని (విష్ణుమూర్తిని) భర్తగా పొందింది.
త్వం సర్వశక్తిర్న జితాఽసి కేనా-
-ప్యన్యాన్ జయస్యేవ సదా శరణ్యా |
మాతేవ పత్నీవ సుతేవ వా త్వం
విభాసి భక్తస్య నమో నమస్తే || ౩౦-౧౬ ||
నీవు సమస్త శక్తులకు మూలమైనదానివి, ఎవరి చేతనూ జయించబడనిదానివి (అపరాజితవు). కానీ నీవు మాత్రం ఇతరులందరినీ (దుష్టశక్తులను) ఎల్లప్పుడూ జయిస్తూ, అందరికీ ఆశ్రయమిచ్చే శరణ్యవుగా విరాజిల్లుతున్నావు. భక్తుని యొక్క భావనను బట్టి నీవు ఒక తల్లిగా, భార్యగా, లేదా కుమార్తెగా వేర్వేరు రూపాలలో ప్రకాశిస్తావు. ఓ జగన్మాతా! నీకు ఇవే మా అనంత నమస్కారములు.
ఏకత్రింశ దశకమ్ (౩౧) – భ్రామర్యవతారమ్ >>
సంపూర్ణ దేవీ నారాయణీయం (41 దశకాలు) చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.