Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
(ప్రళయ కాలంలో జగత్తు అంతా జలమయమై ఉన్నప్పుడు, విష్ణుమూర్తి యోగనిద్రలో ఉండగా ఆయన కర్ణ రంధ్రాల నుండి పుట్టిన మధుకైటభులు బ్రహ్మదేవుడిని ఎదిరించడం, భయపడిన బ్రహ్మ విష్ణువును లేపడానికి ప్రయత్నించడం ఈ దశకంలోని ప్రధానాంశం. ఈ శ్లోకాలను పఠించడం వల్ల శత్రు భయం తొలగుతుంది. క్లిష్ట సమయాల్లో మనోబలాన్ని ప్రసాదించి, ఆపదలను అధిగమించే శక్తిని ఇస్తుంది.)
జగత్సు సర్వేషు పురా విలీనే-
-ష్వేకార్ణవే శేషతనౌ ప్రసుప్తే |
హరౌ సురారీ మధుకైటభాఖ్యౌ
మహాబలావప్సు విజహ్రతుర్ద్వౌ || ౩-౧ ||
పూర్వం సమస్త జగత్తులు లీనమైపోయి, అంతా ఏకార్ణవమై (జలమయమై) ఉన్నప్పుడు, ఆదిశేషుని పడగపై (శేషతనౌ) హరి (విష్ణువు) నిద్రిస్తూ ఉండగా, అప్పుడు నీటిలో (అప్సు) మహాబలవంతులైన మధువు, కైటభుడు అనే పేరుగల ఇద్దరు సురారులు (రాక్షసులు) సంచరించసాగారు.
సమాః సహస్రం యతచిత్తవృత్తీ
వాగ్బీజమంత్రం వరదే జపంతౌ |
ప్రసాదితాయా అసురౌ భవత్యాః
స్వచ్ఛందమృత్యుత్వమవాపతుస్తౌ || ౩-౨ ||
ఓ వరదాయిని! ఆ అసురులిద్దరూ చిత్తవృత్తులను అదుపులో ఉంచుకొని (యతచిత్తవృత్తీ), వేయి సంవత్సరాల పాటు నీ ‘వాగ్బీజ మంత్రాన్ని’ జపించి, నీ అనుగ్రహం పొంది (ప్రసాదితాయాః), తమ కోరిక మేరకు మాత్రమే మరణం పొందే (స్వచ్ఛంద మృత్యుత్వమును) వరాన్ని నీ నుండి పొందారు.
ఏకాంబుధౌ తౌ తరళోర్మిమాలే
నిమజ్జనోన్మజ్జనకేళిలోలౌ |
యదృచ్ఛయా వీక్షితమబ్జయోనిం
రణోత్సుకావూచతురిద్ధగర్వౌ || ౩-౩ ||
అస్థిరమైన అలల మాలలు గల ఆ ఏకార్ణవంలో మునుగుతూ, తేలుతూ (నిమజ్జన-ఉన్మజ్జన) కేళీ విలాసంలో మునిగి ఉన్న ఆ రాక్షసులిద్దరూ, అనుకోకుండా అక్కడ ఉన్న బ్రహ్మదేవుడిని (అబ్జయోనిం) చూశారు. యుద్ధంపై ఆసక్తితో (రణోత్సుకౌ), అహంకారంతో నిండినవారై వారు బ్రహ్మతో ఇలా పలికారు.
పద్మాసనం వీరవరోపభోగ్యం
న భీరుభోగ్యం న వరాకభోగ్యమ్ |
ముంచేదమద్యైవ న యాసి చేత్త్వం
ప్రదర్శయ స్వం యుధి శౌర్యవత్త్వమ్ || ౩-౪ ||
“ఈ పద్మాసనం వీరవరులకే అనుభవించదగినది (భోగ్యం), భయపడేవారికి (భీరు) కాదు, అల్పులకు (వరాక) అంతకంటే కాదు. ఇప్పుడే ఈ పీఠాన్ని వదిలిపెట్టు, ఒకవేళ వెళ్ళనట్లయితే యుద్ధంలో నీ శౌర్యాన్ని ప్రదర్శించు!”
ఇదం సమాకర్ణ్య భయాద్విరించః
సుషుప్తినిష్పందమమోఘశక్తిమ్ |
ప్రబోధనార్థం హరిమిద్ధభక్త్యా
తుష్టావ నైవాచలదంబుజాక్షః || ౩-౫ ||
రాక్షసుల మాటలు విని భయపడిన విరించి (బ్రహ్మ), గాఢనిద్రలో కదలకుండా ఉన్నట్టియు, అమోఘమైన శక్తి గలట్టియు ఆ హరిని (విష్ణువును) మేల్కొల్పడం కోసం మిక్కిలి భక్తితో స్తుతించాడు. అయినప్పటికీ ఆ తామర కన్నులవాడు (అంబుజాక్షుడు) ఏమాత్రం కదలలేదు.
అస్పందతా త్వస్య కయాపి శక్త్యా
కృతేతి మత్వా మతిమాన్ విరించః |
ప్రబోధయైనం హరిమేవముక్త్వా
స్తోత్రైర్విచిత్రైర్భవతీమనౌషీత్ || ౩-౬ ||
కానీ ఈయన (విష్ణువు) కదలకుండా ఉండటం (అస్పందతా) ఏదో ఒక శక్తి చేత (కయాపి శక్త్యా) చేయబడినదని తలచి, బుద్ధిమంతుడైన బ్రహ్మ (మతిమాన్ విరించః) – “ఈ హరిని మేల్కొలుపుము” అని నిన్నుద్దేశించి పలుకుతూ, విచిత్రమైన స్తోత్రములతో నిన్ను (భవతీమ్) స్తుతించాడు.
నుతిప్రసన్నాఽబ్జభవస్య తూర్ణం
నిఃసృత్య విష్ణోః సకలాంగతస్త్వమ్ |
దివి స్థితా తత్క్షణమేవ దేవో
నిద్రావిముక్తో హరిరుత్థితోఽభూత్ || ౩-౭ ||
బ్రహ్మ (అబ్జభవ) యొక్క స్తుతికి ప్రసన్నురాలవై, నీవు వెంటనే విష్ణువు యొక్క సకల అవయవాల నుండి (సకల-అంగతః) బయటకు వచ్చి (నిఃసృత్య) ఆకాశంలో నిలిచావు. ఆ క్షణమే దేవుడైన హరి నిద్ర నుండి విముక్తుడై (నిద్రావిముక్తః) మేల్కొన్నాడు.
అథైష భీతం మధుకైటభాభ్యాం
విరించమాలోక్య హరిర్జగాద |
అలం భయేనాహమిమౌ సురారీ
హంతాస్మి శీఘ్రం సమరేఽత్ర పశ్య || ౩-౮ ||
అప్పుడు, మధుకైటభుల వల్ల భయపడి ఉన్న బ్రహ్మను చూసి హరి ఇలా పలికాడు: “భయం చాలు (అలం భయేన). యుద్ధంలో ఈ రాక్షసులిద్దరినీ (ఇమౌ సురారీ) నేను త్వరగా సంహరిస్తాను, ఇక్కడ చూడు.”
ఏవం హరౌ వక్తరి తత్ర దైత్యౌ
రణోత్సుకౌ ప్రాపతురిద్ధగర్వౌ |
తయోరవిజ్ఞాయ బలం మురారి-
-ర్యుద్ధోద్యతోఽభూదజరక్షణార్థమ్ || ౩-౯ ||
హరి ఆ విధంగా పలుకుతుండగానే, అహంకారంతో నిండిన ఆ దైత్యులిద్దరూ యుద్ధంపై ఆసక్తితో (రణోత్సుకౌ) అక్కడికి చేరుకున్నారు. వారి (వర) బలాన్ని గ్రహించకుండానే (అవిజ్ఞాయ బలం), మురారి బ్రహ్మను రక్షించడం కోసం యుద్ధానికి సిద్ధపడ్డాడు.
బిభేమి రాగాదిమహారిపుభ్యో
జేతుం యతిష్యేఽహమిమాన్ సుశక్తాన్ |
తదర్థశక్తిం మమ దేహి నిత్యం
నిద్రాలసో మా చ భవాని మాతః || ౩-౧౦ ||
ఓ భవాని! మాతా! (పై వృత్తాంతము వలెనే) నేను కూడా రాగము మొదలైన గొప్ప శత్రువులకు (రాగాది-మహారిపుభ్యః) భయపడుతున్నాను. మిక్కిలి శక్తివంతమైన వీటిని జయించడానికి నేను ప్రయత్నిస్తాను. అందుకోసం నాకు నిరంతరం శక్తిని ప్రసాదించు. నేను ఎప్పుడూ నిద్ర వంటి ఆలస్యము (తమస్సు) కలవాడిని కాకుండా చూడు.
చతుర్థ దశకమ్ (౪) – మధుకైటభవధమ్ >>
సంపూర్ణ దేవీ నారాయణీయం (41 దశకాలు) చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.