Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
[గమనిక: ఈ స్తోత్రము “శ్రీ కృష్ణ స్తోత్రనిధి” పారాయణ గ్రంథములో కూడా ఉన్నది. Click here to buy.]
(ఈ శ్లోకాలు కేరళ చక్రవర్తి, పన్నెండు మంది ఆళ్వారులలో ఒకరైన శ్రీ కులశేఖర ఆళ్వార్ రచించిన ‘ముకుందమాల’ లోనివి. మొదటి శ్లోకం ఆయనను స్మరిస్తూ భక్తులు పఠించేది కాగా, మిగిలినవి ఆయన స్వయంగా శ్రీకృష్ణునిపై చేసిన స్తుతులు. ఈ శ్లోకాలను పఠించడం వల్ల సంసార భయాలు తొలగిపోతాయి. భగవంతునిపై అనన్యమైన భక్తి కలుగుతుంది.)
ఘుష్యతే యస్య నగరే రంగయాత్రా దినే దినే |
తమహం శిరసా వందే రాజానం కులశేఖరమ్ ||
ఏ రాజు యొక్క రాజధానిలో ప్రతిరోజూ “శ్రీరంగ క్షేత్రానికి యాత్ర వెళ్దాం రండి” అనే ప్రకటనలు (చాటింపులు) వినిపిస్తూ ఉంటాయో, అటువంటి కులశేఖర మహారాజుకు నేను తలవంచి నమస్కరిస్తున్నాను.
శ్రీవల్లభేతి వరదేతి దయాపరేతి
భక్తప్రియేతి భవలుంఠనకోవిదేతి |
నాథేతి నాగశయనేతి జగన్నివాసే-
-త్యాలాపనం ప్రతిపదం కురు మే ముకుంద || ౧ ||
ఓ ముకుందా! శ్రీమహాలక్ష్మికి ప్రియమైనవాడా (శ్రీవల్లభ), వరాలను ఇచ్చేవాడా (వరద), పరమ దయాళువు (దయాపర), భక్తులపై ప్రేమ గలవాడా (భక్తప్రియ), సంసార బంధాలను ఛేదించడంలో నేర్పరివైనవాడా (భవలుంఠనకోవిద), నా స్వామి (నాథ), ఆదిశేషునిపై శయనించినవాడా (నాగశయన), జగత్తు అంతటా నివసించేవాడా (జగన్నివాస) అని… నిన్ను పిలిచే (కీర్తించే) భాగ్యాన్ని నాకు ప్రతి అడుగులోనూ కలిగేలా అనుగ్రహించు.
జయతు జయతు దేవో దేవకీనందనోఽయం
జయతు జయతు కృష్ణో వృష్ణివంశప్రదీపః |
జయతు జయతు మేఘశ్యామలః కోమలాంగో
జయతు జయతు పృథ్వీభారనాశో ముకుందః || ౨ ||
దేవకీ పుత్రుడైన ఈ పరమాత్మునికి జయం కలుగుగాక! వృష్ణి వంశానికి వెలుగునిచ్చే దీపం వంటి కృష్ణునికి జయం కలుగుగాక! నీల మేఘం వంటి వర్ణం కలిగి, అత్యంత సుకుమారమైన అవయవములు గలవానికి జయం కలుగుగాక! భూమి యొక్క భారాన్ని తొలగించి, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే ముకుందునికి సర్వదా జయం కలుగుగాక!
ముకుంద మూర్ధ్నా ప్రణిపత్య యాచే
భవంతమేకాంతమియంతమర్థమ్ |
అవిస్మృతిస్త్వచ్చరణారవిందే
భవే భవే మేఽస్తు భవత్ప్రసాదాత్ || ౩ ||
ఓ ముకుందా! నీకు శిరస్సు వంచి నమస్కరిస్తూ, నిన్ను ఒక్కటే ప్రార్థిస్తున్నాను. నీ అనుగ్రహం వల్ల నాకు ఎన్ని జన్మలు ఎత్తవలసి వచ్చినా, ఆ ప్రతి జన్మలోనూ నీ పాదపద్మాలను మరచిపోకుండా ఉండే (అవిస్మృతి) వరాన్ని నాకు ప్రసాదించు.
నాహం వందే తవ చరణయోర్ద్వంద్వమద్వంద్వహేతోః
కుంభీపాకం గురుమపి హరే నారకం నాపనేతుమ్ |
రమ్యా రామా మృదుతనులతా నందనే నాపి రంతుం
భావే భావే హృదయభవనే భావయేయం భవంతమ్ || ౪ ||
ఓ హరీ! సుఖదుఃఖాలనే ద్వంద్వాల నుండి విముక్తి కోసం (మోక్షం కోసం) నేను నీ పాదాలకు నమస్కరించడం లేదు. భయంకరమైన కుంభీపాకాది నరకాలను తప్పించుకోవాలని కాదు, లేదా స్వర్గలోకంలోని నందనవనంలో సుఖాలను అనుభవించాలని కూడా కాదు. నేను కోరుకునేది ఒక్కటే… నా ప్రతి పుట్టుకలోనూ (భావమునందు), నా హృదయమనే మందిరంలో ఎల్లప్పుడూ నిన్నే ధ్యానించేలా చేయి.
నాస్థా ధర్మే న వసునిచయే నైవ కామోపభోగే
యద్యద్భవ్యం భవతు భగవన్ పూర్వకర్మానురూపమ్ |
ఏతత్ ప్రార్థ్యం మమ బహుమతం జన్మజన్మాంతరేఽపి
త్వత్పాదాంభోరుహయుగగతా నిశ్చలా భక్తిరస్తు || ౫ ||
ఓ భగవంతుడా! నాకు ధర్మం మీద గానీ, ధన సంపాదన మీద గానీ, ఇంద్రియ సుఖాల మీద గానీ ఆసక్తి (కోరిక) లేదు. నా పూర్వ కర్మల ప్రకారం ఏది జరగాలో అది జరగనివ్వు. కానీ, నాకు అత్యంత ప్రియమైన కోరిక ఏమిటంటే—జన్మజన్మల లోనూ నీ పాదపద్మముల జంటపై నాకు స్థిరమైన (నిశ్చలమైన) భక్తి ఉండుగాక!
దివి వా భువి వా మమాస్తు వాసో
నరకే వా నరకాంతక ప్రకామమ్ |
అవధీరిత శారదారవిందౌ
చరణౌ తే మరణేఽపి చింతయామి || ౬ ||
నరకాంతకా! నా నివాసం స్వర్గంలో ఉన్నా, భూమిపై ఉన్నా, లేదా నరకంలో ఉన్నా నాకు పర్వాలేదు. శరదృతువు నాటి పద్మాలను కూడా తన అందంతో తిరస్కరించే నీ దివ్య పాదాలను, నేను మరణించే సమయాన కూడా స్మరించేలా (చింతయామి) అనుగ్రహించు.
కృష్ణ త్వదీయ పదపంకజ పంజరాంత-
-మద్యైవ మే విశతు మానస రాజహంసః |
ప్రాణప్రయాణసమయే కఫవాతపిత్తైః
కంఠావరోధనవిధౌ స్మరణం కుతస్తే || ౭ ||
ఓ కృష్ణా! నా మనసనే రాజహంస, ఇప్పుడే (నేను ఆరోగ్యంగా ఉన్నప్పుడే) నీ పాదపద్మములనే పంజరంలో ప్రవేశించుగాక! ఎందుకంటే, ప్రాణాలు విడిచే సమయంలో కఫము, వాతము, పిత్తము వంటి దోషాల వల్ల గొంతు మూసుకుపోయినప్పుడు… ఇక నిన్ను స్మరించడం నాకు ఎలా సాధ్యమవుతుంది? (అందుకే ఇప్పుడే నా మనసును నీకు అంకితం చేస్తున్నాను).
చింతయామి హరిమేవ సంతతం
మందమంద హసితాననాంబుజమ్ |
నందగోప తనయం పరాత్పరం
నారదాది మునిబృంద వందితమ్ || ౮ ||
చిరునవ్వుతో ప్రకాశించే ముఖపద్మం కలిగినవాడు, నందగోపుని కుమారుడు, అందరికంటే శ్రేష్ఠుడు (పరాత్పరుడు), నారదాది మునుల సమూహంచే నమస్కరించబడేవాడు అయిన ఆ హరిని మాత్రమే నేను నిరంతరం ధ్యానిస్తున్నాను.
కరచరణసరోజే కాంతిమన్నేత్రమీనే
శ్రమముషి భుజవీచివ్యాకులేఽగాధమార్గే |
హరిసరసి విగాహ్యాపీయ తేజోజలౌఘం
భవమరుపరిఖిన్నః ఖేదమద్య త్యజామి || ౯ ||
సంసారమనే ఎండమావుల్లో (మరుభూమిలో) అలసిపోయిన నేను, ‘హరి’ అనే సరస్సులో మునిగి నా అలసటను పోగొట్టుకుంటాను. ఆ సరస్సులో ఆయన హస్తాలు, పాదాలు పద్మముల వంటివి; ప్రకాశించే కళ్లు చేపల వంటివి; బాహువులు అలల వంటివి. అటువంటి తేజస్సు అనే జలప్రవాహం గల హరి సరస్సులో మునిగి, నా దుఃఖాన్ని ఇప్పుడే వదిలేస్తున్నాను.
సరసిజనయనే సశంఖచక్రే
మురభిది మా విరమ స్వచిత్త రంతుమ్ |
సుఖతరమపరం న జాతు జానే
హరిచరణ స్మరణామృతేన తుల్యమ్ || ౧౦ ||
ఓ నా మనసా! పద్మముల వంటి కన్నులు కలిగినవాడు, శంఖచక్రాలను ధరించినవాడు, మురాసురుని సంహరించినవాడు అయిన ఆ పరమాత్ముని యందు రమించడం (ఆనందించడం) మానవద్దు. ఎందుకంటే, హరి చరణ స్మరణమనే అమృతం కంటే మిన్నయైన సుఖం మరొకటి ఈ లోకంలో లేదని నాకు తెలుసు.
మా భీర్మందమనో విచింత్య బహుధా యామీశ్చిరం యాతనాః
నామీ నః ప్రభవంతి పాపరిపవః స్వామీ నను శ్రీధరః |
ఆలస్యం వ్యపనీయ భక్తిసులభం ధ్యాయస్వ నారాయణం
లోకస్య వ్యసనాపనోదనకరో దాసస్య కిం న క్షమః || ౧౧ ||
ఓ మందమతివైన మనసా! యమ యాతనల గురించి ఆలోచించి భయపడకు. పాపము లనే శత్రువులు మనల్ని ఏమీ చేయలేవు, ఎందుకంటే మనకు శ్రీమహాలక్ష్మికి నాథుడైన ‘శ్రీధరుడు’ యజమానిగా ఉన్నాడు. ఆలస్యం విడిచి, భక్తితో సులభంగా దొరికే నారాయణుడిని ధ్యానించు. లోకము యొక్క దుఃఖాలనే పోగొట్టే ఆయన, తన దాసుడైన నిన్ను రక్షించలేడా? తప్పక రక్షిస్తాడు.
భవజలధిగతానాం ద్వంద్వవాతాహతానాం
సుత దుహితృ కళత్ర త్రాణ భారార్దితానామ్ |
విషమవిషయతోయే మజ్జతామప్లవానాం
భవతు శరణమేకో విష్ణుపోతో నరాణామ్ || ౧౨ ||
సంసారమనే సముద్రంలో పడి, సుఖదుఃఖాలనే సుడిగాలితో కొట్టబడుతూ, భార్యాబిడ్డలను రక్షించాలనే భారంతో అలసిపోయి, విషయవాంఛలనే విషజలంలో మునిగిపోతున్న మనుషులకు… ఆ విష్ణువు అనే నావ (ఓడ) ఒక్కటే సురక్షితమైన శరణ్యం.
భవజలధిమగాధం దుస్తరం నిస్తరేయం
కథమహమితి చేతో మా స్మ గాః కాతరత్వమ్ |
సరసిజదృశి దేవే తావకీ భక్తిరేకా
నరకభిది నిషణ్ణా తారయిష్యత్యవశ్యమ్ || ౧౩ ||
“ఈ అగాధమైన, దాటశక్యం కాని సంసార సముద్రాన్ని నేను ఎలా దాటగలను?” అని ఓ మనసా! నువ్వు భయపడకు (కాతరత్వం వద్దు). పద్మాక్షుడైన, నరకాసుర సంహారి అయిన ఆ దేవునిపై నీవు ఉంచే అచంచలమైన భక్తి ఒక్కటే నిన్ను తప్పకుండా దరిచేరుస్తుంది.
తృష్ణాతోయే మదనపవనోద్ధూత మోహోర్మిమాలే
దారావర్తే తనయసహజగ్రాహసంఘాకులే చ |
సంసారాఖ్యే మహతి జలధౌ మజ్జతాం నస్త్రిధామన్
పాదాంభోజే వరద భవతో భక్తినావం ప్రయచ్ఛ || ౧౪ ||
ఓ వరదా! మూడు లోకాలకు నివాసమైనవాడా! ఈ సంసారమనే మహా సముద్రంలో మునిగిపోతున్న మాకు నీ భక్తి అనే నావను (పడవను) ప్రసాదించు. ఈ సంసార సముద్రం ఎలాంటిదంటే – కోరికలే (తృష్ణ) నీరుగా, మన్మథుడనే గాలి వల్ల పుట్టిన మోహాలే అలలుగా, భార్య అనే సుడిగుండంగా, కుమారులు మరియు తోడబుట్టినవారే మొసళ్లుగా ఉండి మమ్మల్ని వేధిస్తున్నాయి.
మాద్రాక్షం క్షీణపుణ్యాన్ క్షణమపి భవతో భక్తిహీనాన్ పదాబ్జే
మాశ్రౌషం శ్రావ్యబంధం తవ చరితమపాస్యాన్యదాఖ్యానజాతమ్ |
మాస్మార్షం మాధవ త్వామపి భువనపతే చేతసాపహ్నువానా-
-న్మాభూవం త్వత్సపర్యా వ్యతికర రహితో జన్మజన్మాంతరేఽపి || ౧౫ ||
ఓ మాధవా! నీ పాదపద్మములందు భక్తి లేని పుణ్యహీనులను నేను క్షణకాలం కూడా చూడకుందును గాక! నీ కథలను వదిలి ఇతర అనవసర విషయాలను చెప్పే మాటలను వినకుందును గాక! నిన్ను ద్వేషించే వారిని తలవకుందును గాక! ఎన్ని జన్మలెత్తినా నీ సేవ (కైంకర్యం) చేయకుండా ఉండలేని స్థితిని నాకు ప్రసాదించు.
జిహ్వే కీర్తయ కేశవం మురరిపుం చేతో భజ శ్రీధరం
పాణిద్వంద్వ సమర్చయాచ్యుత కథాః శ్రోత్రద్వయ త్వం శృణు |
కృష్ణం లోకయ లోచనద్వయ హరేర్గచ్ఛాంఘ్రియుగ్మాలయం
జిఘ్ర ఘ్రాణ ముకుందపాదతులసీం మూర్ధన్నమాధోక్షజమ్ || ౧౬ ||
(తన ఇంద్రియాలను భగవత్సేవకు ఆజ్ఞాపిస్తున్నారు) ఓ నాలుకా! కేశవుని కీర్తించు. ఓ మనసా! శ్రీధరుని భజించు. రెండు చేతులారా! అచ్యుతుని పూజించండి. రెండు చెవులారా! ఆయన కథలను వినండి. రెండు కన్నులారా! కృష్ణుని చూడండి. పాదాలారా! హరి ఆలయానికి నడవండి. ముక్కు పుటలారా! ముకుందుని పాద తులసిని ఆఘ్రాణించండి. ఓ శిరసా! అధోక్షజుడైన శ్రీహరికి నమస్కరించు.
హే లోకాః శృణుత ప్రసూతి మరణవ్యాధేశ్చికిత్సామిమాం
యోగజ్ఞాః సముదాహరంతి మునయో యాం యాజ్ఞవల్క్యాదయః |
అంతర్జ్యోతిరమేయమేకమమృతం కృష్ణాఖ్యమాపీయతాం
తత్పీతం పరమౌషధం వితనుతే నిర్వాణమాత్యంతికమ్ || ౧౭ ||
ఓ లోకస్తులారా! పుట్టుక, చావు, రోగము అనే సంసార వ్యాధికి చికిత్స (మందు) చెబుతాను వినండి. యాజ్ఞవల్క్యుడు మొదలైన మునులు చెప్పిన పరమ రహస్యం ఇది. ‘కృష్ణుడు’ అనే పేరు గల, అమితమైన వెలుగునిచ్చే, అమృత సమానమైన ఆ పరమౌషధాన్ని సేవించండి. ఆ మందును తాగితే చాలు, అది మీకు శాశ్వతమైన మోక్షాన్ని (నిర్వాణాన్ని) ప్రసాదిస్తుంది.
హే మర్త్యాః పరమం హితం శృణుత వో వక్ష్యామి సంక్షేపతః
సంసారార్ణవమాపదూర్మిబహుళం సమ్యక్ప్రవిశ్య స్థితాః |
నానాజ్ఞానమపాస్య చేతసి నమో నారాయణాయేత్యముం
మంత్రం సప్రణవం ప్రణామసహితం ప్రావర్తయధ్వం ముహుః || ౧౮ ||
ఓ మర్త్యులారా (చనిపోయే స్వభావం గల మనుషులారా)! మీకు పరమ హితమైన విషయాన్ని సంక్షిప్తంగా చెబుతాను వినండి. కష్టాలనే అలలతో నిండిన ఈ సంసార సముద్రంలో చిక్కుకున్న మీరు, ఇతర అనవసర జ్ఞానాలను వదిలేయండి. ప్రణవంతో (ఓంకారంతో) కూడిన “ఓం నమో నారాయణాయ” అనే మంత్రాన్ని నమస్కార పూర్వకంగా నిరంతరం జపించండి.
పృథ్వీ రేణు రణుః పయాంసి కణికాః ఫల్గు స్ఫులింగోఽలఘు-
-స్తేజో నిఃశ్వసనం మరుత్తనుతరం రంధ్రం సుసూక్ష్మం నభః |
క్షుద్రా రుద్రపితామహప్రభృతయః కీటాః సమస్తాః సురాః
దృష్టే యత్ర స తావకో విజయతే భూమావధూతావధిః || ౧౯ ||
ఎక్కడైతే నీ అనంతమైన వైభవం కనిపిస్తుందో, అక్కడ భూమి ఒక పరమాణువు అంత చిన్నదిగా మారుతుంది. సముద్రజలాలు ఒక చిన్న నీటి బిందువులా, అగ్ని ఒక చిన్న నిప్పుకణికలా, వాయువు ఒక నిట్టూర్పులా, ఆకాశం ఒక చిన్న రంధ్రంలా అనిపిస్తాయి. బ్రహ్మ, రుద్రుడు వంటి దేవతలు కూడా చిన్న కీటకాల వలె కనిపిస్తారు. అంతటి అపారమైన, హద్దులు లేని నీ దివ్య స్వరూపం సర్వోత్కృష్టంగా వెలుగుతోంది.
బద్ధేనాంజలినా నతేన శిరసా గాత్రైః సరోమోద్గమైః
కంఠేన స్వరగద్గదేన నయనేనోద్గీర్ణ బాష్పాంబునా |
నిత్యం త్వచ్చరణారవిందయుగళ ధ్యానామృతాస్వాదినా-
-మస్మాకం సరసీరుహాక్ష సతతం సంపద్యతాం జీవితమ్ || ౨౦ ||
ఓ పుండరీకాక్షా! చేతులు జోడించి, తలవంచి, పులకరించిన శరీరంతో, గద్గదమైన కంఠంతో, ఆనందబాష్పాలు రాలుతున్న కళ్లతో… నిరంతరం నీ పాదపద్మముల ధ్యానమనే అమృతాన్ని ఆస్వాదించే భాగ్యాన్ని మాకు ప్రసాదించు. మా జీవితం ఎల్లప్పుడూ ఇలాగే భక్తి పారవశ్యంలో గడవనివ్వు.
హే గోపాలక హే కృపాజలనిధే హే సింధుకన్యాపతే
హే కంసాంతక హే గజేంద్రకరుణాపారీణ హే మాధవ |
హే రామానుజ హే జగత్త్రయగురో హే పుండరీకాక్ష మాం
హే గోపీజననాథ పాలయ పరం జానామి న త్వాం వినా || ౨౧ ||
ఓ గోపాలా! దయాసముద్రుడా! లక్ష్మీపతీ (సింధుకన్యాపతే)! కంస సంహారీ! గజేంద్రుని కాపాడిన కరుణాశీలీ! మాధవా! బలరాముని తమ్ముడా! ముల్లోకాలకు గురువైనవాడా! పద్మముల వంటి కన్నులు గలవాడా! ఓ గోపికానాథా! నన్ను రక్షించు. నిన్ను తప్ప వేరొక దిక్కును నేను ఎరుగను.
భక్తాపాయభుజంగగారుడమణిస్త్రైలోక్యరక్షామణిః
గోపీలోచనచాతకాంబుదమణిః సౌందర్యముద్రామణిః |
యః కాంతామణి రుక్మిణీ ఘనకుచద్వంద్వైకభూషామణిః
శ్రేయో దేవశిఖామణిర్దిశతు నో గోపాలచూడామణిః || ౨౨ ||
భక్తులకు కలిగే ఆపద అనే పాముకు గరుడమణి వంటివాడు, మూడు లోకాలను రక్షించే రత్నం వంటివాడు, గోపికల కళ్లనే చాతక పక్షులకు నీటినిచ్చే మేఘం వంటివాడు, సౌందర్యానికి నిలువుటద్దం వంటివాడు, రుక్మిణీ దేవికి ప్రాణప్రియుడు, దేవతలందరిలో శ్రేష్ఠుడు అయిన ఆ గోపాలకృష్ణుడు మనకు శుభాలను ప్రసాదించుగాక!
శత్రుచ్ఛేదైకమంత్రం సకలముపనిషద్వాక్యసంపూజ్యమంత్రం
సంసారోత్తారమంత్రం సముపచితతమః సంఘనిర్యాణమంత్రమ్ |
సర్వైశ్వర్యైకమంత్రం వ్యసనభుజగ సందష్ట సంత్రాణమంత్రం
జిహ్వే శ్రీకృష్ణమంత్రం జప జప సతతం జన్మసాఫల్యమంత్రమ్ || ౨౩ ||
ఓ నాలుకా! శత్రువులను (అరిషడ్వర్గాలను) సంహరించే ఏకైక మంత్రం, ఉపనిషత్తులన్నీ పూజించే మంత్రం, సంసారాన్ని దాటించే మంత్రం, అజ్ఞానమనే చీకటిని తోలిమే మంత్రం, సర్వ ఐశ్వర్యాలను ఇచ్చే మంత్రం, వ్యసనమనే పాము కాటు వేసినప్పుడు రక్షించే మంత్రం, జన్మను సాఫల్యం చేసే మంత్రం అయిన ఆ “శ్రీకృష్ణ మంత్రాన్ని” నిరంతరం జపించు.
వ్యామోహ ప్రశమౌషధం మునిమనోవృత్తి ప్రవృత్త్యౌషధం
దైత్యేంద్రార్తికరౌషధం త్రిజగతాం సంజీవనైకౌషధమ్ | [త్రిభువనీ]
భక్తాత్యంతహితౌషధం భవభయప్రధ్వంసనైకౌషధం
శ్రేయః ప్రాప్తికరౌషధం పిబ మనః శ్రీకృష్ణదివ్యౌషధమ్ || ౨౪ ||
ఓ మనసా! భ్రమలను (వ్యామోహాలను) తగ్గించే మందు, మునుల మనస్సులను ధ్యానంలో ఉంచే మందు, రాక్షస రాజులకు భయం కలిగించే మందు, ముల్లోకాలకు ప్రాణాన్నిచ్చే సంజీవని వంటి మందు, భక్తులకు అత్యంత మేలు చేసే మందు, సంసార భయాన్ని పోగొట్టే మందు, మోక్షాన్ని ఇచ్చే మందు అయిన ఆ “శ్రీకృష్ణ దివ్యౌషధాన్ని” త్రాగు (సేవించు).
ఆమ్నాయాభ్యసనాన్యరణ్యరుదితం వేదవ్రతాన్యన్వహం
మేదశ్ఛేదఫలాని పూర్తవిధయః సర్వే హుతం భస్మని |
తీర్థానామవగాహనాని చ గజస్నానం వినా యత్పద-
-ద్వంద్వాంభోరుహసంస్మృతిర్విజయతే దేవః స నారాయణః || ౨౫ ||
ఏ భగవంతుని పాదపద్మ స్మరణ లేకపోతే – వేదాలను చదవడం అరణ్యరోదనం అవుతుందో, వ్రతాలు చేయడం కేవలం శరీరాన్ని కష్టపెట్టడమే (కొవ్వు కరిగించడమే) అవుతుందో, యజ్ఞాలు చేయడం బూడిదలో పోసిన పన్నీరు (హుతం భస్మని) అవుతుందో, తీర్థ స్నానాలు చేయడం ఏనుగు స్నానం (గజస్నానం) లాంటిది అవుతుందో… అటువంటి సర్వోత్కృష్టమైన నారాయణుడు సర్వదా జయించుగాక!
శ్రీమన్నామ ప్రోచ్య నారాయణాఖ్యం
కే న ప్రాపుర్వాంఛితం పాపినోఽపి |
హా నః పూర్వం వాక్ప్రవృత్తా న తస్మిన్
తేన ప్రాప్తం గర్భవాసాదిదుఃఖమ్ || ౨౬ ||
నారాయణ అనే పవిత్ర నామాన్ని పలికి, పాపాత్ములు సైతం తమ కోరికలను నెరవేర్చుకోలేదా? (అందరూ పొందారు). అయ్యో! దురదృష్టవశాత్తు గత జన్మల్లో మన వాక్కు ఆ నామస్మరణ వైపు వెళ్ళలేదు, అందుకే మనం మళ్ళీ మళ్ళీ ఈ గర్భవాసం వంటి జన్మ దుఃఖాలను అనుభవిస్తున్నాము.
మజ్జన్మనః ఫలమిదం మధుకైటభారే
మత్ప్రార్థనీయ మదనుగ్రహ ఏష ఏవ |
త్వద్భృత్య భృత్య పరిచారక భృత్యభృత్య
భృత్యస్య భృత్య ఇతి మాం స్మర లోకనాథ || ౨౭ ||
ఓ మధుకైటభ సంహారీ! లోకనాథా! నా ఈ జన్మకు లభించే అసలైన ఫలం, నేను కోరుకునే అనుగ్రహం ఒక్కటే. అదేమిటంటే – నీ సేవకుడికి సేవకుడు, ఆ సేవకుడికి సేవకుడు… ఇలా నీ దాసానుదాసుల పరంపరలో చివరి వాడిగా నన్ను గుర్తించు. నీ భక్తుల సేవ చేసే భాగ్యాన్ని నాకు ప్రసాదించు.
నాథే నః పురుషోత్తమే త్రిజగతామేకాధిపే చేతసా
సేవ్యే స్వస్య పదస్య దాతరి సురే నారాయణే తిష్ఠతి |
యం కంచిత్పురుషాధమం కతిపయగ్రామేశమల్పార్థదం
సేవాయై మృగయామహే నరమహో మూకా వరాకా వయమ్ || ౨౮ ||
ముల్లోకాలకు అధిపతి, మన మనస్సులతో సేవించదగినవాడు, మోక్షాన్ని ఇచ్చేవాడు అయిన ఆ పురుషోత్తముడు నారాయణుడు ఉండగా… కొద్దిపాటి గ్రామాలకు అధికారి అయి, స్వల్పమైన ప్రయోజనాలను ఇచ్చే అల్పులైన మనుషుల సేవ కోసం మనం వెతుకుతున్నామా? అయ్యో! మనం ఎంతటి నోరులేని దీనులం (మూర్ఖులం)!
మదన పరిహర స్థితిం మదీయే
మనసి ముకుందపదారవిందధామ్ని |
హరనయన కృశానునా కృశోఽసి
స్మరసి న చక్రపరాక్రమం మురారేః || ౨౯ ||
ఓ మన్మథుడా! ముకుందుని పాదపద్మాలకు నిలయమైన నా మనస్సు నుండి వెళ్ళిపో. ఇప్పటికే నువ్వు పరమశివుని కంటి మంటకు భస్మమై కృశించి ఉన్నావు. నీకు మురారి (కృష్ణుని) చక్రం యొక్క పరాక్రమం గుర్తు లేదా? (భగవన్నామం ఉన్న చోట కామ వాంఛలకు చోటు లేదని భావం).
తత్త్వం బ్రువాణాని పరం పరస్మా-
-న్మధు క్షరంతీవ సతాం ఫలాని |
ప్రావర్తయ ప్రాంజలిరస్మి జిహ్వే
నామాని నారాయణ గోచరాణి || ౩౦ ||
ఓ నాలుకా! దోసిలి ఒగ్గి నిన్ను ప్రార్థిస్తున్నాను. పరమ సత్యాన్ని చాటిచెప్పేవి, సత్పురుషులకు తేనె వంటి మధురమైన ఫలితాలను ఇచ్చేవి అయిన ఆ నారాయణ నామాలను నిరంతరం పలకడం ప్రారంభించు.
ఇదం శరీరం పరిణామపేశలం
పతత్యవశ్యం శ్లథసంధిజర్జరమ్ |
కిమౌషధైః క్లిశ్యసి మూఢ దుర్మతే
నిరామయం కృష్ణరసాయనం పిబ || ౩౧ ||
ఓ మూర్ఖుడా! ఈ శరీరం కాలక్రమేణా మార్పు చెంది, కీళ్లు సడలిపోయి, ముసలితనంతో జర్జరమై కచ్చితంగా పడిపోతుంది (నశిస్తుంది). ఈ శరీర వ్యాధుల కోసం మందుల వెంట ఎందుకు పడతావు? సర్వ రోగాలను హరించి, శాశ్వత ఆనందాన్నిచ్చే ‘కృష్ణ’ అనే దివ్య రసాయనాన్ని సేవించు.
దారా వారాకరవరసుతా తే తనూజో విరించిః
స్తోతా వేదస్తవ సురగణో భృత్యవర్గః ప్రసాదః |
ముక్తిర్మాయా జగదవికలం తావకీ దేవకీ తే
మాతా మిత్రం బలరిపుసుతస్త్వయ్యతోఽన్యన్న జానే || ౩౨ ||
ఓ స్వామీ! సముద్ర రాజపుత్రి అయిన లక్ష్మీదేవి నీ భార్య, బ్రహ్మ దేవుడు నీ కుమారుడు, వేదాలే నిన్ను స్తుతించే పాఠకులు, దేవతలంతా నీ సేవకులు, మోక్షమే నీ అనుగ్రహం, ఈ జగత్తు అంతా నీ మాయా విలాసం, దేవకీ దేవి నీ తల్లి, ఇంద్రుని కుమారుడైన అర్జునుడు నీ మిత్రుడు. అంతా నీమయమే అయినప్పుడు, నీవు తప్ప నాకు వేరొకటి తెలియదు.
కృష్ణో రక్షతు నో జగత్త్రయగురుః కృష్ణం నమస్యామ్యహం
కృష్ణేనామరశత్రవో వినిహతాః కృష్ణాయ తస్మై నమః |
కృష్ణాదేవ సముత్థితం జగదిదం కృష్ణస్య దాసోఽస్మ్యహం
కృష్ణే తిష్ఠతి సర్వమేతదఖిలం హే కృష్ణ రక్షస్వ మామ్ || ౩౩ ||
(విభక్తి శ్లోకం): ముల్లోకాలకు గురువైన కృష్ణుడు మమ్మల్ని రక్షించుగాక! ఆ కృష్ణునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను. కృష్ణునిచేత దేవతల శత్రువులైన రాక్షసులు సంహరించబడ్డారు. అటువంటి కృష్ణుని కొరకు నా నమస్కారం. ఈ జగత్తు అంతా కృష్ణుడి నుండే పుట్టింది. నేను ఆ కృష్ణుడికి దాసుడిని. ఈ నిఖిల విశ్వం కృష్ణుడి యందే నిలిచి ఉంది. ఓ కృష్ణా! నన్ను రక్షించు.
తత్త్వం ప్రసీద భగవన్ కురు మయ్యనాథే
విష్ణో కృపాం పరమకారుణికః కిల త్వమ్ |
సంసారసాగరనిమగ్నమనంతదీన-
-ముద్ధర్తుమర్హసి హరే పురుషోత్తమోఽసి || ౩౪ ||
ఓ భగవంతుడా! నాపై ప్రసన్నుడవు కావాలి. అనాథనైన నాపై ఓ విష్ణూ! కృప చూపించు. నీవు పరమ దయాళువువు కదా! సంసార సముద్రంలో మునిగిపోయి, అంతులేని దీన స్థితిలో ఉన్న నన్ను ఉద్ధరించడం నీకు తగును. ఎందుకంటే నీవు పురుషోత్తముడివి (శ్రేష్ఠుడవు).
నమామి నారాయణ పాదపంకజం
కరోమి నారాయణ పూజనం సదా |
వదామి నారాయణ నామ నిర్మలం
స్మరామి నారాయణ తత్త్వమవ్యయమ్ || ౩౫ ||
నేను నిరంతరం నారాయణుని పాదపద్మాలకు నమస్కరిస్తాను. ఎల్లప్పుడూ నారాయణుని పూజిస్తాను. అత్యంత నిర్మలమైన నారాయణ నామాన్ని పలుకుతాను. నాశనం లేని (అవ్యయమైన) ఆ నారాయణ తత్త్వాన్ని ఎల్లప్పుడూ స్మరిస్తాను.
శ్రీనాథ నారాయణ వాసుదేవ
శ్రీకృష్ణ భక్తప్రియ చక్రపాణే |
శ్రీపద్మనాభాచ్యుత కైటభారే
శ్రీరామ పద్మాక్ష హరే మురారే || ౩౬ ||
(భగవంతుని వివిధ నామాలతో కీర్తిస్తున్నారు) ఓ శ్రీనాథా! నారాయణా! వాసుదేవా! కృష్ణా! భక్తప్రియా! చక్రధారీ! పద్మనాభా! అచ్యుతా! కైటభ సంహారీ! రామా! పద్మముల వంటి కన్నులు గలవాడా! హరీ! మురారీ! (నిన్నే శరణు కోరుతున్నాను).
అనంత వైకుంఠ ముకుంద కృష్ణ
గోవింద దామోదర మాధవేతి |
వక్తుం సమర్థోఽపి న వక్తి కశ్చి-
-దహో జనానాం వ్యసనాభిముఖ్యమ్ || ౩౭ ||
నంత, వైకుంఠ, ముకుంద, కృష్ణ, గోవింద, దామోదర, మాధవ… అని పిలవడానికి (ఉచ్చరించడానికి) శక్తి ఉన్నప్పటికీ, ఎవరూ ఆ నామాలను పలకడం లేదు. అయ్యో! మానవులకు వ్యసనాల మీద ఉన్న ఆసక్తి (అభిముఖ్యం) భగవంతుని మీద లేదే!
ధ్యాయంతి యే విష్ణుమనంతమవ్యయం
హృత్పద్మమధ్యే సతతం వ్యవస్థితమ్ |
సమాహితానాం సతతాభయప్రదం
తే యాంతి సిద్ధిం పరమాం చ వైష్ణవీమ్ || ౩౮ ||
నాశనం లేనివాడు, అనంతమైనవాడు అయిన ఆ విష్ణువును తమ హృదయ పద్మం మధ్యలో ఎల్లప్పుడూ ధ్యానించే వారు… మరియు ఏకాగ్రతతో ఆయనను శరణు వేడి అభయాన్ని పొందే వారు… కచ్చితంగా శ్రేష్ఠమైన ‘వైష్ణవీ సిద్ధిని’ (పరమపదాన్ని) పొందుతారు.
క్షీరసాగరతరంగశీకరా-
-ఽఽసారతారకిత చారుమూర్తయే |
భోగిభోగ శయనీయశాయినే
మాధవాయ మధువిద్విషే నమః || ౩౯ ||
పాలసముద్రపు అలల నుండి ఎగిసిపడే నీటి తుంపరల చేత వర్షం కురిసినట్లుగా మెరుస్తున్న అందమైన శరీరం కలవానికి… ఆదిశేషుని పడగలే పాన్పుగా చేసుకుని శయనించిన వానికి… లక్ష్మీవల్లభుడైన మాధవునికి, మధు అనే రాక్షసుని శత్రువు (సంహారి) అయిన వానికి నా నమస్కారములు.
యస్య ప్రియౌ శ్రుతిధరౌ కవిలోకవీరౌ
మిత్రే ద్విజన్మవరపద్మ శరావభూతామ్ |
తేనాంబుజాక్ష చరణాంబుజ షట్పదేన
రాజ్ఞా కృతా కృతిరియం కులశేఖరేణ || ౪౦ ||
వేదాలను ధరించినవారు, కవులలో వీరులైనవారు, పద్మము మరియు శరము (బాణము) వంటి పేర్లు గల ఇద్దరు బ్రాహ్మణోత్తములు ఎవరికి ప్రియమిత్రులో… అటువంటి అంబుజాక్షుని (కృష్ణుని) పాదపద్మాలపై వాలిన తుమ్మెద వంటివాడైన కులశేఖర మహారాజు చేత ఈ “ముకుందమాల” అనే కావ్యం రచింపబడింది.
ఇతి శ్రీకులశేఖర ప్రణీతం ముకుందమాలా |
గమనిక: పైన ఇవ్వబడిన స్తోత్రము, ఈ పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.
శ్రీ కృష్ణ స్తోత్రనిధి
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
See details – Click here to buy
మరిన్ని శ్రీ కృష్ణ స్తోత్రాలు చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.