Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
[గమనిక: ఈ స్తోత్రము “శ్రీ శివ స్తోత్రనిధి” పారాయణ గ్రంథములో కూడా ఉన్నది.]
(పతంజలి మహర్షి చిదంబర క్షేత్రంలో ఆనంద తాండవం చేస్తున్న నటరాజ స్వామిని ప్రత్యక్షంగా దర్శించి, ఆ స్వామి పాద విన్యాసాలకు అనుగుణంగా ఈ స్తోత్రాన్ని రచించారు. ఈ స్తోత్రం యొక్క విశిష్టత ఏమిటంటే, ఇందులో “కొమ్ములు” (ఉదా: కు, తు, పు వంటి అక్షరాలు) ఉండవు. అందుకే దీనిని ‘చరణశృంగరహితం’ అంటారు. ఇది కేవలం స్తుతి మాత్రమే కాదు, ఒక నాట్య శాస్త్ర ప్రదర్శన వంటి అనుభూతిని ఇస్తుంది. ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించడం వల్ల వాక్ శుద్ధి కలుగుతుంది. చింతలు తొలగి మనస్సు ప్రశాంతమౌతుంది. ముఖ్యంగా మృత్యు భయం, సంసార బంధాల నుండి విముక్తి కలిగి, శివ సాయుజ్యం లభిస్తుందని ఫలశ్రుతి చెబుతోంది.)
సదంచిత ముదంచిత నికుంచితపదం ఝలఝలం చలితమంజుకటకం
పతంజలి దృగంజనమనంజనమచంచలపదం జననభంజనకరమ్ |
కదంబరుచిమంబరవసం పరమమంబుదకదంబక విడంబక గళం
చిదంబుధిమణిం బుధహృదంబుజరవిం పరచిదంబరనటం హృది భజ || ౧ ||
బాగా వంచిన, పైకి ఎత్తబడిన పాదము కలవాడు (సదంచిత ముదంచిత నికుంచిత పదం), ఝలఝలమని మ్రోగే అందమైన కడియము కలవాడు (ఝలఝలం చలిత మంజు కటకం), పతంజలి మహర్షి కళ్ళకు అంజనం (కాటుక) వంటివాడు (పతంజలి దృగంజనం), మాయ లేనివాడు (అనంజనం), స్థిరమైన పదము (స్థానము) కలవాడు (అచంచల పదం), పునర్జన్మలను నశింపజేసేవాడు (జనన భంజనకరం), కదంబ పుష్పము వంటి కాంతి కలవాడు (కదంబ రుచిం), ఆకాశమే వస్త్రముగా కలవాడు (అంబర వసం), మేఘాల సమూహము వలె నల్లనైన కంఠము కలవాడు (అంబుద కదంబక విడంబక గళం), జ్ఞానమనే సముద్రములోని మణి వంటివాడు (చిదంబుధి మణిం), పండితుల హృదయ పద్మాలను వికసింపజేసే సూర్యుడు (బుధ హృదంబుజ రవిం), అట్టి చిదంబర నటరాజ స్వామిని హృదయమందు సేవించు (పరచిదంబరనటం హృది భజ).
హరం త్రిపురభంజనమనంతకృతకంకణమఖండదయమంతరహితం
విరించిసురసంహతిపురంధర విచింతితపదం తరుణచంద్రమకుటమ్ |
పరం పద విఖండితయమం భసితమండితతనుం మదనవంచనపరం
చిరంతనమముం ప్రణవసంచితనిధిం పరచిదంబరనటం హృది భజ || ౨ ||
పాపాలను హరించేవాడు (హరం), త్రిపురాలను దహించినవాడు (త్రిపుర భంజనం), అనంత (సర్పరాజు) ని కంకణముగా చేసుకున్నవాడు (అనంత కృత కంకణం), అపారమైన దయ కలవాడు (అఖండ దయం), అంతము లేనివాడు (అంత రహితం), బ్రహ్మ, ఇంద్రాది దేవతలచే ధ్యానింపబడే పాదములు కలవాడు (విరించి సురసంహతి పురంధర విచింతిత పదం), బాలచంద్రుని కిరీటముగా ధరించినవాడు (తరుణ చంద్ర మకుటం), తన పాదముతో యముని గర్వాన్ని అణిచినవాడు (పరం పద విఖండిత యమం), విభూతితో అలంకరింపబడిన శరీరం కలవాడు (భసిత మండిత తనుం), మన్మథుని ఓడించినవాడు (మదన వంచన పరం), సనాతనుడు (చిరంతనం), ఓంకార స్వరూపుడైన నిధి (ప్రణవ సంచిత నిధిం), అట్టి చిదంబర నటరాజ స్వామిని హృదయమందు సేవించు (పరచిదంబరనటం హృది భజ).
అవంతమఖిలం జగదభంగ గుణతుంగమమతం ధృతవిధుం సురసరి-
-త్తరంగ నికురుంబ ధృతి లంపట జటం శమనదంభసుహరం భవహరమ్ |
శివం దశదిగంతరవిజృంభితకరం కరలసన్మృగశిశుం పశుపతిం
హరం శశిధనంజయపతంగనయనం పరచిదంబరనటం హృది భజ || ౩ ||
సమస్త జగత్తును రక్షించేవాడు (అవంత మఖిలం జగత్), చెదరని గొప్ప గుణములు కలవాడు (అభంగ గుణ తుంగం), మమకారం లేనివాడు (అమతం), చంద్రుని ధరించినవాడు (ధృత విధుం), గంగానది తరంగాల సమూహాన్ని తన జటలలో బంధించినవాడు (సురసరిత్ తరంగ నికురుంబ ధృతి లంపట జటం), యముని గర్వాన్ని అణిచినవాడు (శమన దంభ సుహరం), సంసార భయాన్ని పోగొట్టేవాడు (భవహరం), మంగళప్రదుడు (శివం), పది దిక్కులలో తన చేతులను చాపి నాట్యం చేసేవాడు (దశ దిగంతర విజృంభిత కరం), చేతిలో మెరిసే లేడి పిల్ల కలవాడు (కరలసన్ మృగశిశుం), పశుపతి (పశుపతిం), చంద్రుడు, అగ్ని మరియు సూర్యుడు కన్నులుగా కలవాడు (హరం శశి ధనంజయ పతంగ నయనం), అట్టి చిదంబర నటరాజ స్వామిని హృదయమందు సేవించు (పరచిదంబరనటం హృది భజ).
అనంతనవరత్నవిలసత్కటకకింకిణి ఝలం ఝలఝలం ఝలరవం
ముకుందవిధిహస్తగతమద్దల లయధ్వని ధిమిద్ధిమిత నర్తనపదమ్ |
శకుంతరథ బర్హిరథ నందిముఖ దంతిముఖ భృంగిరిటిసంఘనికటం [భయహరమ్]
సనందసనకప్రముఖవందితపదం పరచిదంబరనటం హృది భజ || ౪ ||
అనేక నవరత్నాలతో మెరిసే కడియాల గజ్జెలు ఝలం ఝలమని మ్రోగుతుండగా (అనంతనవరత్నవిలసత్కటకకింకిణి ఝలం ఝలఝలం ఝలరవం), విష్ణువు మరియు బ్రహ్మ దేవుల హస్తాల నుండి వెలువడే మద్దెల ధ్వని ‘ధిమి ధిమి’ అని వినిపిస్తుండగా నృత్యం చేసే పాదములు కలవాడు (ముకుందవిధిహస్తగతమద్దల లయధ్వని ధిమిద్ధిమిత నర్తనపదమ్), గరుడ వాహనుడైన విష్ణువు (శకుంతరథ), నెమలి వాహనుడైన కుమారస్వామి (బర్హిరథ), నందీశ్వరుడు, వినాయకుడు (దంతిముఖ), భృంగి, రిటి వంటి గణ సమూహాల మధ్య ఉన్నవాడు మరియు భయాలను పోగొట్టేవాడు (శకుంతరథ బర్హిరథ నందిముఖ దంతిముఖ భృంగిరిటిసంఘనికటం భయహరమ్), సనక సనందనాది మునులచే వందింపబడే పాదములు కలవాడు (సనందసనకప్రముఖవందితపదం), అట్టి పరచిదంబర నటరాజ స్వామిని హృదయమందు సేవించు (పరచిదంబరనటం హృది భజ).
అనంతమహసం త్రిదశవంద్యచరణం మునిహృదంతర వసంతమమలం
కబంధ వియదింద్వవని గంధవహ వహ్ని మఖబంధు రవి మంజువపుషమ్ |
అనంతవిభవం త్రిజగదంతరమణిం త్రినయనం త్రిపురఖండనపరం
సనందమునివందితపదం సకరుణం పరచిదంబరనటం హృది భజ || ౫ ||
అనంతమైన తేజస్సు కలవాడు (అనంతమహసం), దేవతలందరిచే నమస్కరింపబడే పాదములు కలవాడు (త్రిదశవంద్యచరణం), మునుల హృదయాల్లో నివసించే నిర్మలుడు (మునిహృదంతర వసంతమమలం), నీరు (కబంధ), ఆకాశం (వియత్), చంద్రుడు (ఇందు), భూమి (అవని), వాయువు (గంధవహ), అగ్ని (వహ్ని), యజ్ఞకర్త (మఖబంధు), సూర్యుడు (రవి) – అనే అష్టమూర్తి స్వరూపమైన అందమైన దేహము కలవాడు (కబంధ వియదింద్వవని గంధవహ వహ్ని మఖబంధు రవి మంజువపుషమ్), అపారమైన వైభవం కలవాడు, ముల్లోకాలకు శిరోమణి వంటివాడు (అనంతవిభవం త్రిజగదంతరమణిం), మూడు కన్నులవాడు, త్రిపుర సంహారి (త్రినయనం త్రిపురఖండనపరం), సనంద మునిచే వందింపబడేవాడు, కరుణామయుడు (సనందమునివందితపదం సకరుణం), అట్టి పరచిదంబర నటరాజ స్వామిని హృదయమందు సేవించు (పరచిదంబరనటం హృది భజ).
అచింత్యమళిబృందరుచిబంధురగళం కురిత కుంద నికురుంబ ధవళం
ముకుంద సురబృంద బలహంతృ కృతవందన లసంతమహికుండలధరమ్ |
అకంపమనుకంపితరతిం సుజనమంగళనిధిం గజహరం పశుపతిం
ధనంజయనుతం ప్రణతరంజనపరం పరచిదంబరనటం హృది భజ || ౬ ||
మనస్సుకు అందనివాడు (అచింత్యం), తుమ్మెదల గుంపు వలె నల్లనైన కంఠము కలవాడు (అళిబృందరుచిబంధురగళం), వికసించిన మొల్ల మొగ్గల సమూహము వలె తెల్లనైన (భస్మధారణ వల్ల) దేహము కలవాడు (స్ఫురిత కుంద నికురుంబ ధవళం), విష్ణువు, దేవతలు, మన్మథుని సంహరించిన ఇంద్రుడు మొదలైన వారిచే వందనములు అందుకొనేవాడు (ముకుంద సురబృంద బలహంతృ కృతవందన), సర్పములను కుండలముగా (చెవి పోగులుగా) ధరించినవాడు (లసంతమహికుండలధరమ్), చలనం లేనివాడు (స్థిరమైనవాడు), రతీదేవిపై (మన్మథుని భార్య) దయ చూపినవాడు (అకంపమనుకంపితరతిం), సజ్జనులకు మంగళప్రదుడు, గజాసురుని సంహరించిన పశుపతి (సుజనమంగళనిధిం గజహరం పశుపతిం), అర్జునునిచే (ధనంజయ) స్తుతింపబడేవాడు, ఆశ్రయించిన వారిని రంజింపజేసేవాడు (ధనంజయనుతం ప్రణతరంజనపరం), అట్టి పరచిదంబర నటరాజ స్వామిని హృదయమందు సేవించు (పరచిదంబరనటం హృది భజ).
పరం సురవరం పురహరం పశుపతిం జనిత దంతిముఖ షణ్ముఖమముం
మృడం కనకపింగళజటం సనకపంకజరవిం సుమనసం హిమరుచిమ్ |
అసంఘమనసం జలధి జన్మగరళం కబళయంతమతులం గుణనిధిం
సనందవరదం శమితమిందువదనం పరచిదంబరనటం హృది భజ || ౭ ||
శ్రేష్ఠమైనవాడు, దేవతలలో మిన్నయైనవాడు, త్రిపురాలను సంహరించినవాడు, పశుపతి, వినాయక కుమారస్వాములకు తండ్రి అయినవాడు (పరం సురవరం పురహరం పశుపతిం జనిత దంతిముఖ షణ్ముఖమముం), సుఖాన్నిచ్చేవాడు, బంగారు ఛాయతో మెరిసే జటలు కలవాడు, సనక మహర్షి అనే పద్మానికి సూర్యుని వంటివాడు, మంచి మనస్సు కలవాడు, చంద్రుని వంటి చల్లని కాంతి కలవాడు (మృడం కనకపింగళజటం సనకపంకజరవిం సుమనసం హిమరుచిమ్), దేనితోనూ బంధింపబడని మనస్సు కలవాడు, సముద్రమథనంలో పుట్టిన విషాన్ని మ్రింగిన సాటిలేని గుణనిధి (అసంఘమనసం జలధి జన్మగరళం కబళయంతమతులం గుణనిధిం), సనందన మునికి వరాలిచ్చేవాడు, ప్రశాంతమైన చంద్రబింబం వంటి ముఖము కలవాడు (సనందవరదం శమితమిందువదనం), అట్టి పరచిదంబర నటరాజ స్వామిని హృదయమందు సేవించు (పరచిదంబరనటం హృది భజ).
అజం క్షితిరథం భుజగపుంగవగుణం కనకశృంగిధనుషం కరలస-
-త్కురంగ పృథుటంకపరశుం రుచిర కుంకుమరుచిం డమరుకం చ దధతమ్ |
ముకుంద విశిఖం నమదవంధ్యఫలదం నిగమబృందతురగం నిరుపమం
సచండికమముం ఝటితిసంహృతపురం పరచిదంబరనటం హృది భజ || ౮ ||
పుట్టుక లేనివాడు, భూమినే రథముగా చేసుకున్నవాడు, సర్పరాజైన వాసుకిని వింటినారిగా (అల్లెత్రాడు) కలిగినవాడు, మేరు పర్వతమునే ధనుస్సుగా ధరించినవాడు (అజం క్షితిరథం భుజగపుంగవగుణం కనకశృంగిధనుషం), చేతిలో ప్రకాశించే లేడి పిల్ల, గొడ్డలి (పరశువు) కలిగినవాడు, కుంకుమ వంటి ఎర్రని కాంతితో మెరిసే డమరుకాన్ని ధరించినవాడు (కరలసత్కురంగ పృథుటంకపరశుం రుచిర కుంకుమరుచిం డమరుకం చ దధతమ్), విష్ణువునే బాణముగా (విశిఖం) కలిగినవాడు, నమస్కరించిన వారికి నిశ్చలమైన ఫలితాలిచ్చేవాడు, వేదాలనే గుర్రాలుగా కలిగిన సాటిలేనివాడు (ముకుంద విశిఖం నమదవంధ్యఫలదం నిగమబృందతురగం నిరుపమం), పార్వతీదేవితో కూడి ఉండి క్షణకాలంలో త్రిపురాలను సంహరించినవాడు (సచండికమముం ఝటితిసంహృతపురం), అట్టి పరచిదంబర నటరాజ స్వామిని హృదయమందు సేవించు (పరచిదంబరనటం హృది భజ).
అనంగపరిపంథినమజం క్షితిధురంధరమలం కరుణయంతమఖిలం
జ్వలంతమనలందధతమంతకరిపుం సతతమింద్రసురవందితపదమ్ |
ఉదంచదరవిందకులబంధుశతబింబరుచి సంహతి సుగంధి వపుషం
పతంజలినుతం ప్రణవపంజరశుకం పరచిదంబరనటం హృది భజ || ౯ ||
మన్మథుని శత్రువు, పుట్టుక లేనివాడు, భూమిని మోసే భారమును (బాధ్యతను) వహించేవాడు, సమస్త జీవులపై కరుణ చూపేవాడు (అనంగపరిపంథినమజం క్షితిధురంధరమలం కరుణయంతమఖిలం), మండుతున్న అగ్నిని చేతబూనినవాడు, యమునికి శత్రువు, ఇంద్రాది దేవతలచే నిరంతరం పూజింపబడే పాదములు కలవాడు (జ్వలంతమనలందధతమంతకరిపుం సతతమింద్రసురవందితపదమ్), ఉదయించే వందలాది సూర్యబింబాల కాంతితో సమానమైన తేజస్సు మరియు సుగంధభరితమైన శరీరము కలవాడు (ఉదంచదరవిందకులబంధుశతబింబరుచి సంహతి సుగంధి వపుషం), పతంజలి మహర్షిచే స్తుతింపబడేవాడు, ఓంకారమనే పంజరంలోని చిలుక వంటివాడు (పతంజలినుతం ప్రణవపంజరశుకం), అట్టి పరచిదంబర నటరాజ స్వామిని హృదయమందు సేవించు (పరచిదంబరనటం హృది భజ).
ఇతి స్తవమముం భుజగపుంగవ కృతం ప్రతిదినం పఠతి యః కృతముఖః
సదః ప్రభుపదద్వితయదర్శనపదం సులలితం చరణశృంగరహితమ్ |
సరః ప్రభవ సంభవ హరిత్పతి హరిప్రముఖ దివ్యనుత శంకరపదం
స గచ్ఛతి పరం న తు జనుర్జలనిధిం పరమదుఃఖజనకం దురితదమ్ || ౧౦ ||
సర్పరాజైన పతంజలి (శేషుని అవతారం) చే రచింపబడిన ఈ స్తోత్రాన్ని (ఇతి స్తవమముం భుజగపుంగవ కృతం), ప్రతిరోజూ పఠించే పండితుడు (ప్రతిదినం పఠతి యః కృతముఖః), ప్రభువైన శివుని రెండు పాదపద్మాలను దర్శించగలుగుతాడు (సదః ప్రభుపదద్వితయదర్శనపదం). మిక్కిలి లలితమైనది, ‘కొమ్ములు’ లేని ఈ చరణశృంగరహిత స్తోత్రం ద్వారా (సులలితం చరణశృంగరహితమ్), బ్రహ్మ, విష్ణువు, ఇంద్రుడు మొదలైన దిక్పాలకులచే పూజింపబడే శంకరుని పదమును (స్థానమును) పొందుతాడు (సరః ప్రభవ సంభవ హరిత్పతి హరిప్రముఖ దివ్యనుత శంకరపదం). అతడు పరమ దుఃఖానికి, పాపాలకు నిలయమైన ఈ సంసార సముద్రంలో (పునర్జన్మలో) మళ్ళీ పడడు (స గచ్ఛతి పరం న తు జనుర్జలనిధిం పరమదుఃఖజనకం దురితదమ్).
ఇతి శ్రీపతంజలిముని ప్రణీతం చరణశృంగరహిత నటరాజ స్తవమ్ ||
గమనిక: పైన ఇవ్వబడిన స్తోత్రము, ఈ క్రింది పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.
శ్రీ శివ స్తోత్రనిధి
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
మరిన్ని శ్రీ శివ స్తోత్రాలు చూడండి. మరిన్ని శ్రీ నటరాజ స్తోత్రాలు చూడండి.
మా తదుపరి ప్రచురణ: తెలుగు తాత్పర్యాలతో "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి" పుస్తకము ముద్రించుటకు ఆలోచన చేయుచున్నాము.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.