Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
[గమనిక: ఈ అధ్యాయం (శ్లోకాలు మాత్రమే) “శ్రీ దుర్గా స్తోత్రనిధి” పారాయణ గ్రంథములో కూడా ఉన్నది. Click here to buy.]
(ఈ మంత్రాలు పారాయణ చేయడం వల్ల బుద్ధి వికాసం, శారీరక శక్తి, మానసిక ప్రశాంతత లభిస్తాయి.)
|| ఉత్తమ చరితమ్ ||
అస్య శ్రీ ఉత్తమచరితస్య రుద్ర ఋషిః, అనుష్టుప్ ఛందః, శ్రీమహాసరస్వతీ దేవతా, భీమా శక్తిః, భ్రామరీ బీజం, సూర్యస్తత్త్వం, సామవేద ధ్యానం, శ్రీమహాసరస్వతీప్రీత్యర్థే ఉత్తమచరిత పారాయణే వినియోగః |
ఈ శ్రీ ఉత్తమ చరితమునకు రుద్రుడు ఋషి, అనుష్టుప్ ఛందస్సు, శ్రీ మహాసరస్వతీ దేవత, భీమా శక్తి, భ్రామరీ బీజము, సూర్యుడు తత్త్వము, సామవేదము ధ్యానము. శ్రీ మహాసరస్వతీ దేవి ప్రీతి కొరకు ఈ ఉత్తమ చరిత పారాయణమునందు వినియోగించబడుచున్నది.
ధ్యానం –
ఘంటాశూలహలాని శంఖముసలే చక్రం ధనుః సాయకం
హస్తాబ్జైర్దధతీం ఘనాంతవిలసచ్ఛీతాంశుతుల్యప్రభామ్ |
గౌరీదేహసముద్భవాం త్రిజగతామాధారభూతాం మహా-
-పూర్వామత్ర సరస్వతీమనుభజే శుంభాదిదైత్యార్దినీమ్ ||
తన పద్మముల వంటి ఎనిమిది హస్తములలో (హస్తాబ్జైః) వరుసగా ఘంట (గంట), శూలము, హలము (నాగలి), శంఖము, ముసలము (రోకలి), చక్రము, ధనుస్సు మరియు బాణమును (సాయకమ్) ధరించి ఉన్నట్టి శరత్కాల మేఘాలు తొలగిన నిర్మల ఆకాశంలో ప్రకాశించే చంద్రునితో సమానమైన చల్లని కాంతిని కలిగినట్టి (శీతాంశుతుల్యప్రభామ్) పార్వతీ దేవి (గౌరి) శరీరం నుండి ఉద్భవించినట్టి (గౌరీదేహసముద్భవామ్), ముల్లోకాలకు ఆధారభూతురాలైనట్టి, శుంభుడు మొదలైన దైత్యులను సంహరించునట్టి (శుంభాదిదైత్యార్దినీమ్) ఆ ‘మహా’ అనే శబ్దము ముందుగల సరస్వతీ దేవిని (మహాసరస్వతిని) నేను సేవించుచున్నాను/ధ్యానించుచున్నాను.
|| ఓం క్లీం ||
ఋషిరువాచ || ౧ ||
పురా శుంభనిశుంభాభ్యామసురాభ్యాం శచీపతేః |
త్రైలోక్యం యజ్ఞభాగాశ్చ హృతా మదబలాశ్రయాత్ || ౨ ||
ఋషి ఇట్లు పలికెను: పూర్వము (పురా) శుంభ నిశుంభులనే ఇద్దరు అసురులు తమ గర్వము మరియు బలమును ఆశ్రయించి (మదబలాశ్రయాత్), ఇంద్రుని యొక్క ముల్లోకాలను మరియు యజ్ఞ భాగాలను అపహరించిరి (హృతా).
తావేవ సూర్యతాం తద్వదధికారం తథైందవమ్ |
కౌబేరమథ యామ్యం చ చక్రాతే వరుణస్య చ || ౩ ||
వారే సూర్యుని అధికారమును, అలాగే చంద్రుని (ఐందవమ్), కుబేరుని (కౌబేరమ్), యముని (యామ్యమ్) మరియు వరుణుని అధికారములను కూడా తామే చెలాయించసాగిరి (చక్రాతే).
తావేవ పవనర్ధిం చ చక్రతుర్వహ్నికర్మ చ |
తతో దేవా వినిర్ధూతా భ్రష్టరాజ్యాః పరాజితాః || ౪ ||
వారే వాయుదేవుని ఐశ్వర్యమును, అగ్నిదేవుని కార్యములను కూడా తామే చేయసాగిరి. దానివల్ల దేవతలందరూ తమ రాజ్యములను కోల్పోయి (భ్రష్టరాజ్యాః), పరాజితులై, స్వర్గము నుండి వెడలగొట్టబడిరి (వినిర్ధూతా).
హృతాధికారాస్త్రిదశాస్తాభ్యాం సర్వే నిరాకృతాః |
మహాసురాభ్యాం తాం దేవీం సంస్మరంత్యపరాజితామ్ || ౫ ||
ఆ మహాసురుల చేత అధికారములు హరింపబడి, తిరస్కరింపబడిన దేవతలందరూ (సర్వే త్రిదశాః), ఎవరికీ లొంగని (అపరాజిత) ఆ జగన్మాతను భక్తితో స్మరించిరి (సంస్మరంతి).
తయాస్మాకం వరో దత్తో యథాఽఽపత్సు స్మృతాఖిలాః |
భవతాం నాశయిష్యామి తత్క్షణాత్పరమాపదః || ౬ ||
“ఆపదలలో నన్ను స్మరించినంతనే (ఆపత్సు స్మృతా), మీ యొక్క సమస్తమైన భయంకర ఆపదలను (పరమాపదః) ఆ క్షణములోనే నాశనము చేస్తాను” అని గతంలో ఆ తల్లి మాకు వరం ఇచ్చి ఉన్నది కదా! (అని దేవతలు తలచిరి).
ఇతి కృత్వా మతిం దేవా హిమవంతం నగేశ్వరమ్ |
జగ్ముస్తత్ర తతో దేవీం విష్ణుమాయాం ప్రతుష్టువుః || ౭ ||
అని మనస్సులో నిశ్చయించుకొని (ఇతి కృత్వా మతిం), దేవతలందరూ పర్వతరాజైన హిమవంతుని వద్దకు వెళ్ళిరి. అక్కడ వారు దేవిని (విష్ణుమాయను) ఈ క్రింది విధముగా స్తుతించిరి.
దేవా ఊచుః || ౮ ||
నమో దేవ్యై మహాదేవ్యై శివాయై సతతం నమః |
నమః ప్రకృత్యై భద్రాయై నియతాః ప్రణతాః స్మ తామ్ || ౯ ||
దేవతలు ఇట్లు పలికిరి: “మంగళ స్వరూపిణి అయిన దేవికి (శివాయై), మహాదేవికి నమస్కారము. ఎల్లప్పుడూ ఆ తల్లికి నమస్కారము. ప్రకృతి స్వరూపిణికి, మంగళదాయకికి (భద్రాయై) నమస్కారము. నియమము గలవారమై మేము ఆ తల్లికి ప్రణమిల్లుతున్నాము.”
రౌద్రాయై నమో నిత్యాయై గౌర్యై ధాత్ర్యై నమో నమః |
జ్యోత్స్నాయై చేందురూపిణ్యై సుఖాయై సతతం నమః || ౧౦ ||
భయంకర రూపము కలదానికి (రౌద్రాయై), నిత్యురాలైన దేవికి నమస్కారము. గౌరీదేవికి, జగత్తును ధరించే ధాత్రికి మాటిమాటికీ నమస్కారము. వెన్నెల రూపము (జ్యోత్స్నాయై), చంద్రుని వంటి ఆహ్లాదకర రూపము కలదానికి మరియు సుఖమును ప్రసాదించే తల్లికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కారము.
కల్యాణ్యై ప్రణతామృద్ధ్యై సిద్ధ్యై కుర్మో నమో నమః |
నైరృత్యై భూభృతాం లక్ష్మ్యై శర్వాణ్యై తే నమో నమః || ౧౧ ||
లోక కళ్యాణాన్ని చేకూర్చే దేవికి (కల్యాణ్యై), వృద్ధికి (ఋద్ధ్యై), సిద్ధికి మేము నమస్కరిస్తున్నాము. విపత్తులకు అధిదేవతగా (నైరృత్యై), రాజుల యొక్క రాజ్యలక్ష్మిగా (భూభృతాం లక్ష్మ్యై) మరియు శివుని అర్ధాంగిగా (శర్వాణ్యై) వెలుగొందుతున్న నీకు మాటిమాటికీ నమస్కారము.
దుర్గాయై దుర్గపారాయై సారాయై సర్వకారిణ్యై |
ఖ్యాత్యై తథైవ కృష్ణాయై ధూమ్రాయై సతతం నమః || ౧౨ ||
దుర్గాదేవికి, సంసార కష్టాలను దాటించే తల్లికి (దుర్గపారాయై), సమస్తానికి సారమైనదానికి, అన్నిటినీ చేసే శక్తికి (సర్వకారిణ్యై), కీర్తి రూపము (ఖ్యాత్యై), కృష్ణ వర్ణము (కృష్ణాయై) మరియు ధూమ్ర వర్ణము (ధూమ్రాయై) కలిగిన దేవికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కారము.
అతిసౌమ్యాతిరౌద్రాయై నతాస్తస్యై నమో నమః |
నమో జగత్ప్రతిష్ఠాయై దేవ్యై కృత్యై నమో నమః || ౧౩ ||
అత్యంత సౌమ్యమైన రూపము కలదానికి, అదే సమయంలో అత్యంత భయంకరమైన (రౌద్ర) రూపము కలదానికి మేము నమస్కరిస్తున్నాము. జగత్తుకు మూలాధారమైన దేవికి, కర్మ స్వరూపిణికి (కృత్యై) మా నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు విష్ణుమాయేతి శబ్దితా |
నమస్తస్యై || ౧౪ || నమస్తస్యై || ౧౫ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౧౬ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘విష్ణుమాయ’ అనే పేరుతో పిలవబడుతుందో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు చేతనేత్యభిధీయతే |
నమస్తస్యై || ౧౭ || నమస్తస్యై || ౧౮ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౧౯ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘చైతన్యము’ (చేతన) అని పిలవబడుతుందో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు బుద్ధిరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౨౦ || నమస్తస్యై || ౨౧ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౨౨ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘బుద్ధి’ రూపంలో స్థిరమై ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు నిద్రారూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౨౩ || నమస్తస్యై || ౨౪ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౨౫ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘నిద్ర’ రూపంలో నివసిస్తున్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు క్షుధారూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౨౬ || నమస్తస్యై || ౨౭ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౨౮ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘ఆకలి’ (క్షుధా) రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు ఛాయారూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౨౯ || నమస్తస్యై || ౩౦ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౩౧ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘నీడ/ప్రతిబింబం’ (ఛాయా) రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు శక్తిరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౩౨ || నమస్తస్యై || ౩౩ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౩౪ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘శక్తి’ రూపంలో నిండి ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు తృష్ణారూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౩౫ || నమస్తస్యై || ౩౬ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౩౭ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘కోరిక/జిజ్ఞాస’ (తృష్ణా) రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు క్షాంతిరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౩౮ || నమస్తస్యై || ౩౯ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౪౦ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘ఓర్పు/క్షమా గుణము’ (క్షాంతి) రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు జాతిరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౪౧ || నమస్తస్యై || ౪౨ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౪౩ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘సహజ స్వభావము/ఉనికి’ (జాతి) రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు లజ్జారూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౪౪ || నమస్తస్యై || ౪౫ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౪౬ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘వినయము/లజ్జ’ రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు శాంతిరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౪౭ || నమస్తస్యై || ౪౮ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౪౯ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘శాంతి’ రూపంలో నివసిస్తున్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు శ్రద్ధారూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౫౦ || నమస్తస్యై || ౫౧ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౫౨ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘శ్రద్ధ’ రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు కాంతిరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౫౩ || నమస్తస్యై || ౫౪ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౫౫ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘కాంతి/తేజస్సు’ రూపంలో వెలుగుతున్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు లక్ష్మీరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౫౬ || నమస్తస్యై || ౫౭ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౫౮ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘ఐశ్వర్యము’ (లక్ష్మీ) రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు వృత్తిరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౫౯ || నమస్తస్యై || ౬౦ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౬౧ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘జీవనోపాధి/వృత్తి’ రూపంలో నివసిస్తున్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు స్మృతిరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౬౨ || నమస్తస్యై || ౬౩ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౬౪ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘జ్ఞాపకశక్తి’ (స్మృతి) రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు దయారూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౬౫ || నమస్తస్యై || ౬౬ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౬౭ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘దయ’ రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు తుష్టిరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౬౮ || నమస్తస్యై || ౬౯ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౭౦ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘సంతృప్తి’ (తుష్టి) రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు మాతృరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౭౧ || నమస్తస్యై || ౭౨ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౭౩ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘తల్లి’ (మాతృ) రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
యా దేవీ సర్వభూతేషు భ్రాంతిరూపేణ సంస్థితా |
నమస్తస్యై || ౭౪ || నమస్తస్యై || ౭౫ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౭౬ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణులలో ‘మాయ/పొరపాటు’ (భ్రాంతి) రూపంలో ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
ఇంద్రియాణామధిష్ఠాత్రీ భూతానాం చాఖిలేషు యా |
భూతేషు సతతం తస్యై వ్యాప్త్యై దేవ్యై నమో నమః || ౭౭ ||
ఏ దేవి సమస్త ప్రాణుల యొక్క ఇంద్రియాలకు అధిష్ఠాన దేవతగా ఉన్నదో, ఏ తల్లి సకల భూతములలోనూ (ప్రాణులలోనూ) నిరంతరం వ్యాపించి (వ్యాప్త్యై) ఉన్నదో, అట్టి దేవికి మా నమస్కారము.
చితిరూపేణ యా కృత్స్నమేతద్వ్యాప్య స్థితా జగత్ |
నమస్తస్యై || ౭౮ || నమస్తస్యై || ౭౯ || నమస్తస్యై నమో నమః || ౮౦ ||
ఏ దేవి ‘చైతన్య’ (చితి) రూపముతో ఈ సమస్త జగత్తును వ్యాపించి ఉన్నదో, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి నమస్కారము, ఆ తల్లికి మాటిమాటికీ నమస్కారము.
స్తుతా సురైః పూర్వమభీష్టసంశ్రయా-
-త్తథా సురేంద్రేణ దినేషు సేవితా |
కరోతు సా నః శుభహేతురీశ్వరీ
శుభాని భద్రాణ్యభిహంతు చాపదః || ౮౧ ||
పూర్వము తమ కోరికలు నెరవేరడం వల్ల దేవతల చేత స్తుతింపబడినట్టి, ఇంద్రుని చేత అనేక దినములు సేవింపబడినట్టి, శుభములకు కారణభూతురాలైన ఆ ఈశ్వరీదేవి (సా ఈశ్వరీ) మనకు శుభములను, మంగళములను (భద్రాణి) చేకూర్చుగాక మరియు మన ఆపదలను నశింపజేయుగాక.
యా సాంప్రతం చోద్ధతదైత్యతాపితై-
-రస్మాభిరీశా చ సురైర్నమస్యతే |
యా చ స్మృతా తత్క్షణమేవ హంతి నః
సర్వాపదో భక్తివినమ్రమూర్తిభిః || ౮౨ ||
ప్రస్తుతం గర్వించిన దైత్యుల చేత బాధింపబడుతున్న మేము (ఉద్ధతదైత్యతాపితైః) ఏ ఈశ్వరిని భక్తితో నమస్కరిస్తున్నామో, ఏ తల్లిని స్మరించినంత మాత్రాన (యా చ స్మృతా) భక్తితో వంగిన మా శరీరాలను చూసి వెంటనే మా సమస్త ఆపదలను హరిస్తుందో, అట్టి దేవి మాకు తోడ్పడుగాక.
ఋషిరువాచ || ౮౩ ||
ఏవం స్తవాదియుక్తానాం దేవానాం తత్ర పార్వతీ |
స్నాతుమభ్యాయయౌ తోయే జాహ్నవ్యా నృపనందన || ౮౪ ||
ముని ఇట్లు పలికెను: ఓ రాజకుమారా! ఈ విధంగా దేవతలు స్తోత్రం చేస్తున్న సమయంలో, పార్వతీ దేవి గంగానది జలాలలో స్నానం చేయడానికి అక్కడికి వచ్చెను.
సాఽబ్రవీత్తాన్ సురాన్ సుభ్రూర్భవద్భిః స్తూయతేఽత్ర కా |
శరీరకోశతశ్చాస్యాః సముద్భూతాబ్రవీచ్ఛివా || ౮౫ ||
మనోహరమైన కనుబొమ్మలు గల ఆ పార్వతి దేవతలను చూసి—”మీరు ఇక్కడ ఎవరిని స్తుతిస్తున్నారు?” (కా స్తూయతే) అని అడిగెను. అప్పుడు ఆమె శరీర కోశము నుండి (శరీరకోశతః) శివ స్వరూపిణి అయిన ఒక అంబిక ఆవిర్భవించి దేవతలకు బదులిచ్చెను.
స్తోత్రం మమైతత్ క్రియతే శుంభదైత్యనిరాకృతైః |
దేవైః సమేతైః సమరే నిశుంభేన పరాజితైః || ౮౬ ||
(పార్వతి శరీరం నుండి వెలువడిన ఆ దేవి ఇట్లు పలికెను): “యుద్ధంలో నిశుంభుని చేత పరాజితులై, శుంభుని చేత రాజ్యభ్రష్టులైన ఈ దేవతలందరూ కలిసి (సమేతైః) నన్నే స్తోత్రం చేస్తున్నారు.”
శరీరకోశాద్యత్తస్యాః పార్వత్యా నిఃసృతాంబికా |
కౌశికీతి సమస్తేషు తతో లోకేషు గీయతే || ౮౭ ||
పార్వతీ దేవి శరీర కోశము నుండి ఆ అంబిక వెలువడినది కావున (నిఃసృతా అంబికా), సమస్త లోకములలో ఆమెను ‘కౌశికీ’ అని కీర్తిస్తారు.
తస్యాం వినిర్గతాయాం తు కృష్ణాఽభూత్ సాఽపి పార్వతీ |
కాలికేతి సమాఖ్యాతా హిమాచలకృతాశ్రయా || ౮౮ ||
ఆ కౌశికీ దేవి వెలువడిన తర్వాత, పార్వతీ దేవి కృష్ణ వర్ణమును (నలుపు) పొంది, ‘కాళికా’ అని పిలువబడెను. ఆమె హిమాచల పర్వతాన్ని ఆశ్రయించి ఉండెను.
తతోఽంబికాం పరం రూపం బిభ్రాణాం సుమనోహరమ్ |
దదర్శ చండో ముండశ్చ భృత్యౌ శుంభనిశుంభయోః || ౮౯ ||
ఆ తర్వాత, పరమ సుందరమైన రూపమును ధరించి ఉన్న ఆ అంబికను (కౌశికిని), శుంభ నిశుంభుల సేవకులైన (భృత్యౌ) చండ ముండులు చూసిరి.
తాభ్యాం శుంభాయ చాఖ్యాతా సాఽతీవ సుమనోహరా |
కాప్యాస్తే స్త్రీ మహారాజ భాసయంతీ హిమాచలమ్ || ౯౦ ||
ఆ చండముండులు శుంభుని వద్దకు వెళ్ళి ఇట్లు పలికిరి: “మహారాజా! హిమవత్పర్వతాన్ని తన కాంతితో ప్రకాశింపజేస్తున్న (భాసయంతీ హిమాచలమ్) అత్యంత సుమనోహరమైన ఒకానొక స్త్రీ అక్కడ ఉన్నది.”
నైవ తాదృక్ క్వచిద్రూపం దృష్టం కేనచిదుత్తమమ్ |
జ్ఞాయతాం కాప్యసౌ దేవీ గృహ్యతాం చాఽసురేశ్వర || ౯౧ ||
“అంతటి ఉత్తమమైన రూపమును ఇంతకు ముందెన్నడూ, ఎవరూ, ఎక్కడా చూసి ఉండరు. ఓ అసురేశ్వరా! ఆ దేవి ఎవరో తెలుసుకో (జ్ఞాయతామ్) మరియు ఆమెను నీవు వశపరచుకో (గ్రహించు).”
స్త్రీరత్నమతిచార్వంగీ ద్యోతయంతీ దిశస్త్విషా |
సా తు తిష్ఠతి దైత్యేంద్ర తాం భవాన్ ద్రష్టుమర్హతి || ౯౨ ||
“ఓ దైత్యేంద్రా! ఆ స్త్రీరత్నము తన దేహకాంతితో దిక్కులన్నింటినీ ప్రకాశింపజేస్తున్న (ద్యోతయంతీ దిశస్త్విషా) అత్యంత సుందరమైన అవయవములు కలిగి అక్కడ ఉన్నది. నీవు ఆమెను తప్పక చూడాలి.”
యాని రత్నాని మణయో గజాశ్వాదీని వై ప్రభో |
త్రైలోక్యే తు సమస్తాని సాంప్రతం భాంతి తే గృహే || ౯౩ ||
“ప్రభూ! ముల్లోకాలలో ఉన్న శ్రేష్ఠమైన రత్నములు, మణులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు మొదలైనవన్నీ ఇప్పుడు నీ ఇంటిలోనే శోభిస్తున్నాయి.”
ఐరావతః సమానీతో గజరత్నం పురందరాత్ |
పారిజాతతరుశ్చాయం తథైవోచ్చైఃశ్రవా హయః || ౯౪ ||
“గజరత్నమైన ఐరావతము ఇంద్రుని నుండి తీసుకురాబడింది. అలాగే ఈ పారిజాత వృక్షము, మరియు ఉచ్చైఃశ్రవము అనే గుర్రము కూడా నీ వద్దే ఉన్నాయి.”
విమానం హంససంయుక్తమేతత్తిష్ఠతి తేఽంగణే |
రత్నభూతమిహానీతం యదాసీద్వేధసోఽద్భుతమ్ || ౯౫ ||
“బ్రహ్మదేవునికి సంబంధించిన అద్భుతమైన, రత్నప్రాయమైన హంసలతో కూడిన విమానము కూడా ఇప్పుడు నీ అంగణంలోనే ఉన్నది.”
నిధిరేష మహాపద్మః సమానీతో ధనేశ్వరాత్ |
కింజల్కినీం దదౌ చాబ్ధిర్మాలామమ్లానపంకజామ్ || ౯౬ ||
“కుబేరుని (ధనేశ్వరా) నుండి తీసుకురాబడిన మహాపద్మము అనే నిధి నీ వద్ద ఉన్నది. సముద్రుడు నీకు ఎన్నటికీ వాడిపోని పద్మములతో కూడిన కింజల్కిని అనే మాలను ఇచ్చాడు.”
ఛత్రం తే వారుణం గేహే కాంచనస్రావి తిష్ఠతి |
తథాఽయం స్యందనవరో యః పురాఽఽసీత్ ప్రజాపతేః || ౯౭ ||
“బంగారాన్ని కురిపించే వరుణుని ఛత్రము నీ ఇంట్లో ఉన్నది. పూర్వము ప్రజాపతికి చెందిన శ్రేష్ఠమైన రథము (స్యందనవరో) కూడా నీ వద్దే ఉన్నది.”
మృత్యోరుత్క్రాంతిదా నామ శక్తిరీశ త్వయా హృతా |
పాశః సలిలరాజస్య భ్రాతుస్తవ పరిగ్రహే || ౯౮ ||
“ఓ ఈశ్వరా! మృత్యుదేవతకు చెందిన ఉత్క్రాంతిద అనే శక్తిని నీవు హరించావు. వరుణుని (సలిలరాజస్య) పాశము నీ తమ్ముడైన నిశుంభుని వశంలో ఉన్నది.”
నిశుంభస్యాబ్ధిజాతాశ్చ సమస్తా రత్నజాతయః |
వహ్నిరపి దదౌ తుభ్యమగ్నిశౌచే చ వాససీ || ౯౯ ||
“సముద్రంలో పుట్టిన సకల రత్నజాతులు నిశుంభుని వద్ద ఉన్నాయి. అగ్నిదేవుడు కూడా నీకు నిప్పులో వేసినా మాసిపోని (అగ్నిశౌచే) రెండు వస్త్రములను ఇచ్చాడు.”
ఏవం దైత్యేంద్ర రత్నాని సమస్తాన్యాహృతాని తే |
స్త్రీరత్నమేషా కల్యాణీ త్వయా కస్మాన్న గృహ్యతే || ౧౦౦ ||
“ఓ దైత్యేంద్రా! ఈ విధంగా సకల రత్నములను నీవు సేకరించావు. మరి అంతటి మంగళప్రదమైన ఈ స్త్రీరత్నమును నీవు ఎందుకు గ్రహించడం లేదు?”
ఋషిరువాచ || ౧౦౧ ||
నిశమ్యేతి వచః శుంభః స తదా చండముండయోః |
ప్రేషయామాస సుగ్రీవం దూతం దేవ్యా మహాసురమ్ || ౧౦౨ ||
ఋషి ఇట్లు పలికెను: చండముండుల మాటలు విన్న శుంభుడు, అప్పుడు సుగ్రీవుడనే మహాసురుని పిలిచి, దేవి వద్దకు దూతగా పంపెను.
ఇతి చేతి చ వక్తవ్యా సా గత్వా వచనాన్మమ |
యథా చాభ్యేతి సంప్రీత్యా తథా కార్యం త్వయా లఘు || ౧౦౩ ||
“నీవు నా తరపున వెళ్లి ఆమెతో ఈ విధంగా మాట్లాడు (ఇతి చేతి చ వక్తవ్యా). ఆమె సంతోషంగా నా వద్దకు వచ్చేలా (యథా చాభ్యేతి సంప్రీత్యా) నీవు త్వరగా (నేర్పుగా) కార్యమును సాధించుము” అని ఆజ్ఞాపించెను.
స తత్ర గత్వా యత్రాస్తే శైలోద్దేశేఽతిశోభనే |
తాం చ దేవీం తతః ప్రాహ శ్లక్ష్ణం మధురయా గిరా || ౧౦౪ ||
ఆ దూత అత్యంత శోభాయమానమైన పర్వత ప్రాంతంలో (శైలోద్దేశే) దేవి ఉన్న చోటికి వెళ్లి, అత్యంత మృదువైన, మధురమైన వాక్కులతో (శ్లక్ష్ణం మధురయా గిరా) ఆమెతో ఇట్లు పలికెను.
దూత ఉవాచ || ౧౦౫ ||
దేవి దైత్యేశ్వరః శుంభస్త్రైలోక్యే పరమేశ్వరః |
దూతోఽహం ప్రేషితస్తేన త్వత్సకాశమిహాగతః || ౧౦౬ ||
దూత ఇట్లు పలికెను: “ఓ దేవీ! దైత్యులకు ప్రభువు, ముల్లోకాలకు అధిపతి అయిన శుంభుడు పంపగా, అతని దూతగా నేను నీ వద్దకు వచ్చాను.”
అవ్యాహతాజ్ఞః సర్వాసు యః సదా దేవయోనిషు |
నిర్జితాఖిలదైత్యారిః స యదాహ శృణుష్వ తత్ || ౧౦౭ ||
“దేవతలతో సహా ఎవరి వల్లా ఎదురులేని ఆజ్ఞలు కలిగినవాడు (అవ్యాహతాజ్ఞః), శత్రువులైన సమస్త దేవతలను జయించినవాడు అయిన ఆ శుంభుడు ఏమి చెప్పాడో దానిని వినుము.”
మమ త్రైలోక్యమఖిలం మమ దేవా వశానుగాః |
యజ్ఞభాగానహం సర్వానుపాశ్నామి పృథక్ పృథక్ || ౧౦౮ ||
(శుంభుని సందేశం): “ఈ ముల్లోకాలన్నీ నావే. దేవతలందరూ నా ఆజ్ఞకు లోబడి ఉన్నారు (మమ వశానుగాః). యజ్ఞాలలోని హవిర్భాగాలన్నింటినీ ఇప్పుడు నేనే విడివిడిగా అనుభవిస్తున్నాను.”
త్రైలోక్యే వరరత్నాని మమ వశ్యాన్యశేషతః |
తథైవ గజరత్నం చ హృతం దేవేంద్రవాహనమ్ || ౧౦౯ ||
“త్రైలోక్యంలోని శ్రేష్ఠమైన రత్నాలన్నీ నా వశమై ఉన్నాయి. ఇంద్రుని వాహనమైన ఐరావతము అనే గజరత్నము కూడా నా చేత హరింపబడింది.”
క్షీరోదమథనోద్భూతమశ్వరత్నం మమామరైః |
ఉచ్చైఃశ్రవససంజ్ఞం తత్ప్రణిపత్య సమర్పితమ్ || ౧౧౦ ||
“పాలసముద్ర మథనంలో పుట్టిన ఉచ్చైఃశ్రవము అనే అశ్వశ్రేష్ఠమును కూడా దేవతలు నాకు ప్రణామం చేసి సమర్పించారు.”
యాని చాన్యాని దేవేషు గంధర్వేషూరగేషు చ |
రత్నభూతాని భూతాని తాని మయ్యేవ శోభనే || ౧౧౧ ||
“ఓ మనోహరమైన దానా! దేవతలలో, గంధర్వులలో, నాగులలో ఉన్న ఇతర రత్నప్రాయమైన వస్తువులన్నీ ఇప్పుడు నా దగ్గరే శోభిస్తున్నాయి.”
స్త్రీరత్నభూతాం త్వాం దేవి లోకే మన్యామహే వయమ్ |
సా త్వమస్మానుపాగచ్ఛ యతో రత్నభుజో వయమ్ || ౧౧౨ ||
“ఓ దేవీ! ఈ లోకంలో నిన్ను మేము ‘స్త్రీరత్నము’గా భావిస్తున్నాము. లోకంలోని సమస్త రత్నాలను అనుభవించేవారము మేమే కాబట్టి (రత్నభుజో వయమ్), నీవు మా వద్దకు రావడమే సరైనది.”
మాం వా మమానుజం వాపి నిశుంభమురువిక్రమమ్ |
భజ త్వం చంచలాపాంగి రత్నభూతాసి వై యతః || ౧౧౩ ||
“ఓ చంచలమైన కన్నులు కలదానా! నీవు రత్నప్రాయమైనదానివి కాబట్టి (రత్నభూతాసి), నన్ను కానీ లేదా అమిత పరాక్రమవంతుడైన నా తమ్ముడు నిశుంభుని కానీ భర్తగా స్వీకరించుము.”
పరమైశ్వర్యమతులం ప్రాప్స్యసే మత్పరిగ్రహాత్ |
ఏతద్బుద్ధ్యా సమాలోచ్య మత్పరిగ్రహతాం వ్రజ || ౧౧౪ ||
“నన్ను వివాహం చేసుకోవడం ద్వారా (మత్పరిగ్రహాత్) సాటిలేని, అత్యున్నతమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతావు. కాబట్టి నీ బుద్ధితో ఆలోచించి, నా భార్యవు కావడానికి అంగీకరించుము.”
ఋషిరువాచ || ౧౧౫ ||
ఇత్యుక్తా సా తదా దేవీ గంభీరాంతఃస్మితా జగౌ |
దుర్గా భగవతీ భద్రా యయేదం ధార్యతే జగత్ || ౧౧౬ ||
ఋషి ఇట్లు పలికెను: దూత ఇట్లు పలుకగా, ఈ జగత్తునంతా ధరించి ఉన్నట్టి (యయేదం ధార్యతే జగత్), భగవతియు, మంగళప్రదాయినియు అయిన ఆ దుర్గాదేవి గంభీరమైన చిరునవ్వుతో ఇట్లు పలికెను.
దేవ్యువాచ || ౧౧౭ ||
సత్యముక్తం త్వయా నాత్ర మిథ్యా కించిత్త్వయోదితమ్ |
త్రైలోక్యాధిపతిః శుంభో నిశుంభశ్చాపి తాదృశః || ౧౧౮ ||
దేవి ఇట్లు పలికెను: “నీవు చెప్పినదంతా సత్యమే, ఇందులో అబద్ధం ఏమీ లేదు. శుంభుడు ముల్లోకాలకు అధిపతి అనడంలో సందేహం లేదు, నిశుంభుడు కూడా అటువంటి పరాక్రమవంతుడే.”
కిం త్వత్ర యత్ప్రతిజ్ఞాతం మిథ్యా తత్క్రియతే కథమ్ |
శ్రూయతామల్పబుద్ధిత్వాత్ ప్రతిజ్ఞా యా కృతా పురా || ౧౧౯ ||
“కానీ, నేను పూర్వమే ఒక ప్రతిజ్ఞ చేసి ఉన్నాను. తెలియనితనంతో (అల్పబుద్ధిత్వంతో) చేసినదైనా సరే, ఆ ప్రతిజ్ఞను నేను ఇప్పుడు ఎలా వమ్ము చేయగలను? (మిథ్యా తత్క్రియతే కథమ్). పూర్వం నేను చేసిన ఆ ప్రతిజ్ఞను వినుము.”
యో మాం జయతి సంగ్రామే యో మే దర్పం వ్యపోహతి |
యో మే ప్రతిబలో లోకే స మే భర్తా భవిష్యతి || ౧౨౦ ||
“ఎవరు నన్ను యుద్ధంలో జయిస్తారో (యో మాం జయతి సంగ్రామే), ఎవరు నా గర్వాన్ని అణచుతారో, ఈ లోకంలో ఎవరు నాకు సమానమైన బలవంతులో—వారే నాకు భర్త అవుతారు.”
తదాగచ్ఛతు శుంభోఽత్ర నిశుంభో వా మహాసురః | [మహాబలః]
మాం జిత్వా కిం చిరేణాత్ర పాణిం గృహ్ణాతు మే లఘు || ౧౨౧ ||
“కావున, మహాబలవంతుడైన ఆ శుంభుడు కానీ, నిశుంభుడు కానీ ఇక్కడికి రానీయండి. నన్ను యుద్ధంలో ఓడించి (మాం జిత్వా), ఆలస్యం చేయకుండా త్వరగా నా పాణిగ్రహణం (వివాహం) చేసుకోమనండి.”
దూత ఉవాచ || ౧౨౨ ||
అవలిప్తాసి మైవం త్వం దేవి బ్రూహి మమాగ్రతః |
త్రైలోక్యే కః పుమాంస్తిష్ఠేదగ్రే శుంభనిశుంభయోః || ౧౨౩ ||
దూత ఇట్లు పలికెను: “ఓ దేవీ! నీవు గర్వంతో ఉన్నావు (అవలిప్తాసి). నా ఎదుట ఇటువంటి మాటలు పలకవద్దు. ముల్లోకాలలో శుంభ నిశుంభుల ఎదుట నిలబడగలిగే పురుషుడు ఎవరైనా ఉన్నారా?”
అన్యేషామపి దైత్యానాం సర్వే దేవా న వై యుధి |
తిష్ఠంతి సమ్ముఖే దేవి కిం పునః స్త్రీ త్వమేకికా || ౧౨౪ ||
“ఓ దేవీ! యుద్ధంలో ఇతర దైత్యుల ఎదుట కూడా నిలబడలేక దేవతలందరూ పారిపోతుంటే, ఇక ఒంటరిదానివైన నీవు (ఏకికా స్త్రీ) వారి సమ్ముఖంలో ఎలా నిలబడగలవు?”
ఇంద్రాద్యాః సకలా దేవాస్తస్థుర్యేషాం న సంయుగే |
శుంభాదీనాం కథం తేషాం స్త్రీ ప్రయాస్యసి సమ్ముఖమ్ || ౧౨౫ ||
“ఇంద్రుడు మొదలైన సకల దేవతలు ఎవరి ముందు యుద్ధంలో నిలవలేకపోయారో, అటువంటి శుంభ నిశుంభుల ఎదుట ఒక స్త్రీవైన నీవు ఎలా వెళ్ళగలవు?”
సా త్వం గచ్ఛ మయైవోక్తా పార్శ్వం శుంభనిశుంభయోః |
కేశాకర్షణనిర్ధూతగౌరవా మా గమిష్యసి || ౧౨౬ ||
“కావున, నా మాట విని నీవే స్వయంగా శుంభ నిశుంభుల వద్దకు వెళ్ళుము. నీ జుట్టు పట్టుకుని ఈడ్చుకుపోవడం వల్ల (కేశాకర్షణ) నీ గౌరవాన్ని కోల్పోయి అక్కడికి వెళ్ళే పరిస్థితిని తెచ్చుకోకు.”
దేవ్యువాచ || ౧౨౭ ||
ఏవమేతద్బలీ శుంభో నిశుంభశ్చాపి తాదృశః |
కిం కరోమి ప్రతిజ్ఞా మే యదనాలోచితా పురా || ౧౨౮ ||
దేవి ఇట్లు పలికెను: “నీవు చెప్పినది నిజమే. శుంభుడు అత్యంత బలవంతుడు, నిశుంభుడు కూడా అటువంటివాడే. కానీ నేను ఏమి చేయగలను? పూర్వం నేను ఆలోచించకుండానే ఒక ప్రతిజ్ఞ చేసి ఉన్నాను (ప్రతిజ్ఞా మే యదనాలోచితా పురా).”
స త్వం గచ్ఛ మయోక్తం తే యదేతత్సర్వమాదృతః |
తదాఽఽచక్ష్వాసురేంద్రాయ స చ యుక్తం కరోతు యత్ || ౧౨౯ ||
“కావున నీవు వెళ్ళుము. నేను చెప్పినదంతా శ్రద్ధగా (ఆదృతః) ఆ అసురేంద్రుడికి వివరించుము. ఆపై అతనికి ఏది యుక్తమనిపిస్తే (ఏది సరైనదనిపిస్తే) అది అతను చేయనివ్వు.”
|| ఓం ||
ఇతి శ్రీమార్కండేయపురాణే సావర్ణికే మన్వంతరే దేవీమాహాత్మ్యే దేవ్యా దూతసంవాదో నామ పంచమోఽధ్యాయః || ౫ ||
(ఉవాచమంత్రాః – ౯, త్రిపాన్మంత్రాః – ౬౬, శ్లోకమంత్రాః – ౫౪, ఏవం – ౧౨౯, ఏవమాదితః – ౩౮౮)
గమనిక: పైన ఇవ్వబడిన శ్రీచండీ సప్తశతిలోని అధ్యాయం (శ్లోకాలు మాత్రమే), ఈ క్రింది పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.
శ్రీ దుర్గా స్తోత్రనిధి
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
సంపూర్ణ శ్రీ దుర్గా సప్తశతీ చూడండి.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.