Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
[గమనిక: ఈ స్తోత్రము (శ్లోకాలు మాత్రమే) “శ్రీ దుర్గా స్తోత్రనిధి” పారాయణ గ్రంథములో కూడా ఉన్నది. Click here to buy.]
(సురథ మహారాజు దేవి యొక్క అవతార గాథలను విన్న తర్వాత, ఆ చండికా దేవి యొక్క మూల ప్రకృతి (ప్రధాన రూపం) గురించి, ఆమెను ఎలా ఆరాధించాలో వివరించమని మేధా మునిని కోరినప్పుడు, ముని అత్యంత రహస్యమైన ఈ జ్ఞానాన్ని బోధిస్తున్న సందర్భం ఇది. ఈ రహస్య భాగ పారాయణ వల్ల దేవి యొక్క వాస్తవ స్వరూపంపై అవగాహన కలుగుతుంది. ఇది సాధకుడికి సృష్టి రహస్యాలను విడమర్చి, అమ్మవారి మూల రూపం పట్ల అచంచలమైన భక్తిని కలిగిస్తుంది.)
అస్య శ్రీసప్తశతీరహస్యత్రయస్య నారాయణ ఋషిః అనుష్టుప్ఛందః శ్రీమహాకాలీ మహాలక్ష్మీ మహాసరస్వత్యో దేవతా యథోక్తఫలావాప్త్యర్థం జపే వినియోగః |
రాజోవాచ |
భగవన్నవతారా మే చండికాయాస్త్వయోదితాః |
ఏతేషాం ప్రకృతిం బ్రహ్మన్ ప్రధానం వక్తుమర్హసి || ౧ ||
రాజు (సురథుడు) ఇట్లు పలికెను: ఓ భగవంతుడా (భగవన్)! చండికా దేవి యొక్క అవతారములను (అవతారాః చండికాయాః) మీరు నాకు వివరించారు (త్వయా ఉదితాః). ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా (బ్రహ్మన్)! వాటన్నింటికీ మూలమైన (ప్రధానం) ప్రకృతి గురించి (ఏతేషాం ప్రకృతిం) నాకు తెలియజేయవలసినదిగా కోరుతున్నాను (వక్తుమర్హసి).
ఆరాధ్యం యన్మయా దేవ్యాః స్వరూపం యేన చ ద్విజ |
విధినా బ్రూహి సకలం యథావత్ప్రణతస్య మే || ౨ ||
ఓ ద్విజా! నేను ఆరాధించవలసిన (మయా ఆరాధ్యం) దేవి యొక్క స్వరూపము ఏది? మరియు ఏ విధానముతో (యేన చ విధినా) ఆమెను పూజించాలి? శరణు కోరిన నాకు (ప్రణతస్య మే) వాటన్నింటినీ యథాతథంగా (యథావత్) సంపూర్ణంగా వివరించండి (బ్రూహి సకలమ్).
ఋషిరువాచ |
ఇదం రహస్యం పరమమనాఖ్యేయం ప్రచక్షతే |
భక్తోఽసీతి న మే కించిత్తవావాచ్యం నరాధిప || ౩ ||
ఋషి (మేధా ముని) ఇట్లు పలికెను: ఓ నరాధిప! ఇది అత్యంత గోప్యమైన రహస్యము (ఇదం రహస్యం పరమం), సాధారణంగా ఎవరికీ చెప్పకూడనిది (అనాఖ్యేయం). అయినప్పటికీ, నీవు నా భక్తుడవు కావున (భక్తోఽసీతి), నీకు చెప్పకూడనిది ఏదీ లేదు (న మే కించిత్ తవ అవాచ్యం).
సర్వస్యాద్యా మహాలక్ష్మీస్త్రిగుణా పరమేశ్వరీ |
లక్ష్యాలక్ష్యస్వరూపా సా వ్యాప్య కృత్స్నం వ్యవస్థితా || ౪ ||
అన్నింటికీ మూలమైనది (సర్వస్య ఆద్యా), సత్వ-రజ-తమో గుణములకు అతీతమైన త్రిగుణ రూపిణి (త్రిగుణా), పరమేశ్వరి అయిన మహాలక్ష్మి. ఆమె కంటికి కనిపించే (లక్ష్య) మరియు కనిపించని (అలక్ష్య) స్వరూపములతో ఈ సమస్త జగత్తును వ్యాపించి ఉన్నది (వ్యాప్య కృత్స్నం వ్యవస్థితా).
మాతులుంగం గదాం ఖేటం పానపాత్రం చ బిభ్రతీ |
నాగం లింగం చ యోనిం చ బిభ్రతీ నృప మూర్ధని || ౫ ||
ఓ రాజా (నృప)! ఆమె తన చేతులలో మాతులుంగ ఫలమును (దబ్బపండు వంటిది), గదను, ఖేటమును (డాలు), మరియు పానపాత్రను ధరించి ఉన్నది. తన శిరస్సుపై (మూర్ధని) నాగమును, లింగమును మరియు యోనిని ధరించి ఉన్నది.
తప్తకాంచనవర్ణాభా తప్తకాంచనభూషణా |
శూన్యం తదఖిలం స్వేన పూరయామాస తేజసా || ౬ ||
కరిగించిన బంగారము వంటి వర్ణముతో మెరుస్తున్నది (తప్తకాంచనవర్ణాభా), కరిగించిన బంగారముతో చేసిన ఆభరణాలను ధరించినది (తప్తకాంచనభూషణా). సృష్టికి పూర్వము శూన్యంగా ఉన్న ఈ జగత్తునంతటినీ (శూన్యం తదఖిలం) ఆమె తన తేజస్సుతో నింపివేసినది (పూరయామాస స్వేన తేజసా).
శూన్యం తదఖిలం లోకం విలోక్య పరమేశ్వరీ |
బభార రూపమపరం తమసా కేవలేన హి || ౭ ||
శూన్యంగా ఉన్న ఆ లోకమునంతటినీ చూసి (శూన్యం తదఖిలం లోకం విలోక్య), ఆ పరమేశ్వరి కేవలము తమోగుణముతో (తమసా కేవలేన హి) మరొక రూపాన్ని ధరించినది (బభార రూపమపరం).
సా భిన్నాంజనసంకాశా దంష్ట్రాంచితవరాననా |
విశాలలోచనా నారీ బభూవ తనుమధ్యమా || ౮ ||
ఆమె (మహాకాళి) విరిగిన కాటుక కొండ వలె నల్లని వర్ణముతో (భిన్నాంజనసంకాశా), కోరలతో కూడిన భయంకరమైన ముఖముతో (దంష్ట్రాంచితవరాననా), విశాలమైన కళ్లతో (విశాలలోచనా), సన్నని నడుము గల (తనుమధ్యమా) స్త్రీ మూర్తిగా ఆవిర్భవించెను.
ఖడ్గపాత్రశిరఃఖేటైరలంకృతచతుర్భుజా |
కబంధహారం శిరసా బిభ్రాణా హి శిరఃస్రజమ్ || ౯ ||
ఆమె తన నాలుగు చేతులలో (చతుర్భుజా) ఖడ్గము, పానపాత్ర, తెగనరకబడిన శిరస్సు మరియు ఖేటములను (డాలు) ధరించి అలంకృతమై ఉన్నది. ఆమె తన మెడలో మొండెముల హారమును (కబంధహారం), శిరస్సుల దండను (శిరఃస్రజమ్) ధరించి ఉన్నది.
తాం ప్రోవాచ మహాలక్ష్మీస్తామసీం ప్రమదోత్తమామ్ |
దదామి తవ నామాని యాని కర్మాణి తాని తే || ౧౦ ||
తామస గుణముతో కూడిన ఆ ఉత్తమ స్త్రీ మూర్తితో (తామసీం ప్రమదోత్తమామ్) మహాలక్ష్మి ఇట్లు పలికెను: “నీకు కొన్ని నామాలను (తవ నామాని) మరియు నీవు చేయవలసిన కర్తవ్యాలను (యాని కర్మాణి) ప్రసాదిస్తున్నాను”.
మహామాయా మహాకాలీ మహామారీ క్షుధా తృషా |
నిద్రా తృష్ణా చైకవీరా కాలరాత్రిర్దురత్యయా || ౧౧ ||
ఇమాని తవ నామాని ప్రతిపాద్యాని కర్మభిః |
ఏభిః కర్మాణి తే జ్ఞాత్వా యోఽధీతే సోఽశ్నుతే సుఖమ్ || ౧౨ ||
“మహామాయా, మహాకాలీ, మహామారీ, క్షుధా (ఆకలి), తృష్ణా (దప్పిక), నిద్రా, తృష్ణా (కోరిక), ఏకవీరా, కాలరాత్రి, దురత్యయా – ఇవి నీ నామములు. నీవు చేసే పనుల ద్వారా (కర్మభిః) ఈ పేర్లు సార్థకమవుతాయి. నీ కర్తవ్యాలను తెలుసుకుని ఎవరైతే ఈ నామాలను పఠిస్తారో (యోఽధీతే), వారు సుఖమును పొందుతారు”.
తామిత్యుక్త్వా మహాలక్ష్మీః స్వరూపమపరం నృప |
సత్త్వాఖ్యేనాతిశుద్ధేన గుణేనేందుప్రభం దధౌ || ౧౩ ||
ఓ రాజా (నృప)! ఆమెతో (మహాకాళితో) ఆ విధముగా చెప్పి, మహాలక్ష్మి అత్యంత శుద్ధమైన సత్వగుణముతో (సత్త్వాఖ్యేనాతిశుద్ధేన గుణేన) చంద్రుని వంటి ప్రకాశము గల (ఇందుప్రభం) మరొక రూపాన్ని ధరించెను.
అక్షమాలాంకుశధరా వీణాపుస్తకధారిణీ |
సా బభూవ వరా నారీ నామాన్యస్యై చ సా దదౌ || ౧౪ ||
ఆమె అక్షమాల (జపమాల), అంకుశము, వీణ మరియు పుస్తకమును ధరించిన (అక్షమాలాంకుశధరా వీణాపుస్తకధారిణీ) శ్రేష్ఠమైన నారీమూర్తిగా ఆవిర్భవించెను. ఆమెకు కూడా మహాలక్ష్మి ఈ క్రింది నామాలను ఇచ్చెను.
మహావిద్యా మహావాణీ భారతీ వాక్ సరస్వతీ |
ఆర్యా బ్రాహ్మీ కామధేనుర్వేదగర్భా సురేశ్వరీ || ౧౫ ||
“మహావిద్యా, మహావాణీ, భారతీ, వాక్, సరస్వతీ, ఆర్యా, బ్రాహ్మీ, కామధేనుః, వేదగర్భా, సురేశ్వరీ” (అని ఆమెకు నామకరణం చేసెను).
అథోవాచ మహాలక్ష్మీర్మహాకాలీం సరస్వతీమ్ |
యువాం జనయతాం దేవ్యౌ మిథునే స్వానురూపతః || ౧౬ ||
ఆ తర్వాత (అథ) మహాలక్ష్మి మహాకాళిని మరియు సరస్వతిని ఉద్దేశించి ఇట్లు పలికెను: “దేవతలారా! మీరిద్దరూ (యువాం) మీ మీ గుణములకు అనుగుణంగా (స్వానురూపతః) ఒక్కొక్క జంటను (స్త్రీ-పురుష ద్వంద్వమును) సృష్టించండి”.
ఇత్యుక్త్వా తే మహాలక్ష్మీః ససర్జ మిథునం స్వయమ్ |
హిరణ్యగర్భౌ రుచిరౌ స్త్రీపుంసౌ కమలాసనౌ || ౧౭ ||
ఆ విధముగా (మహాకాళి, సరస్వతులతో) చెప్పి, మహాలక్ష్మి స్వయముగా (ససర్జ మిథునం స్వయమ్) ఒక జంటను సృష్టించెను. వారు హిరణ్యగర్భము వలె ప్రకాశిస్తూ (హిరణ్యగర్భౌ), మిక్కిలి సౌందర్యవంతులై (రుచిరౌ), కమలముపై ఆసీనులై ఉన్న (కమలాసనౌ) స్త్రీపురుషులు.
బ్రహ్మన్ విధే విరించేతి ధాతరిత్యాహ తం నరమ్ |
శ్రీః పద్మే కమలే లక్ష్మీత్యాహ మాతా స్త్రియం చ తామ్ || ౧౮ ||
జగన్మాత (మాతా) ఆ పురుషుని చూసి (తం నరమ్) “బ్రహ్మ, విధాత, విరించి, ధాత” అని పిలిచెను. అలాగే ఆ స్త్రీని (తాం స్త్రియమ్) “శ్రీ, పద్మ, కమల, లక్ష్మి” అని పిలిచెను.
మహాకాలీ భారతీ చ మిథునే సృజతః సహ |
ఏతయోరపి రూపాణి నామాని చ వదామి తే || ౧౯ ||
మహాకాళి మరియు భారతి (సరస్వతి) కూడా కలిసి (సహ) ఒక్కొక్క జంటను సృష్టించిరి. ఓ రాజా! వారి యొక్క రూపాలను (రూపాణి), నామాలను (నామాని చ) నీకు వివరిస్తాను (వదామి తే).
నీలకంఠం రక్తబాహుం శ్వేతాంగం చంద్రశేఖరమ్ |
జనయామాస పురుషం మహాకాలీం సితాం స్త్రియమ్ || ౨౦ ||
మహాకాళి ఒక పురుషుని మరియు ఒక స్త్రీని సృష్టించెను. ఆ పురుషుడు నల్లని కంఠము (నీలకంఠం), ఎర్రని బాహువులు (రక్తబాహుం), తెల్లని శరీరము (శ్వేతాంగం) కలిగి, శిరస్సుపై చంద్రవంకను (చంద్రశేఖరమ్) ధరించి ఉన్నాడు. ఆ స్త్రీ తెల్లని వర్ణముతో (సితాం స్త్రియమ్) ఉన్నది.
స రుద్రః శంకరః స్థాణుః కపర్దీ చ త్రిలోచనః |
త్రయీ విద్యా కామధేనుః సా స్త్రీ భాషా స్వరాక్షరా || ౨౧ ||
ఆ పురుషుడు రుద్రుడు, శంకరుడు, స్థాణుడు, కపర్ది మరియు త్రిలోచనుడు. ఆ స్త్రీ త్రయీ విద్య, కామధేనువు, భాషా, స్వరా మరియు అక్షర స్వరూపిణి (సరస్వతి అంశ).
సరస్వతీ స్త్రియం గౌరీం కృష్ణం చ పురుషం నృప |
జనయామాస నామాని తయోరపి వదామి తే || ౨౨ ||
ఓ రాజా (నృప)! సరస్వతి గౌర వర్ణము గల స్త్రీని (స్త్రియం గౌరీం), నల్లని వర్ణము గల పురుషుని (కృష్ణం చ పురుషం) సృష్టించెను. వారి నామములను కూడా నీకు వివరిస్తాను.
విష్ణుః కృష్ణో హృషీకేశో వాసుదేవో జనార్దనః |
ఉమా గౌరీ సతీ చండీ సుందరీ సుభగా శివా || ౨౩ ||
ఆ పురుషుడు విష్ణువు, కృష్ణుడు, హృషీకేశుడు, వాసుదేవుడు మరియు జనార్దనుడు. ఆ స్త్రీ ఉమ, గౌరి, సతి, చండి, సుందరి, సుభగ మరియు శివ (పార్వతి అంశ).
ఏవం యువతయః సద్యః పురుషత్వం ప్రపేదిరే |
చక్షుష్మంతోఽనుపశ్యంతి నేతరేఽతద్విదో జనాః || ౨౪ ||
ఈ విధంగా ఆ ముగ్గురు యువతులు (మహాలక్ష్మి, మహాకాళి, మహాసరస్వతి) వెంటనే పురుషత్వాన్ని కూడా పొందారు (వారి నుండి త్రిమూర్తులు ఆవిర్భవించారు). జ్ఞాననేత్రం గలవారు (చక్షుష్మంతః) మాత్రమే ఈ రహస్యాన్ని చూడగలరు; ఈ తత్త్వం తెలియని ఇతరులు (నేతరే జనాః) దీనిని గ్రహించలేరు.
బ్రహ్మణే ప్రదదౌ పత్నీం మహాలక్ష్మీర్నృప త్రయీమ్ |
రుద్రాయ గౌరీం వరదాం వాసుదేవాయ చ శ్రియమ్ || ౨౫ ||
ఓ రాజా (నృప)! అప్పుడు మహాలక్ష్మి బ్రహ్మకు త్రయీ విద్యను (సరస్వతిని) పత్నిగా ఇచ్చెను. రుద్రునికి వరదాయని అయిన గౌరిని, వాసుదేవునికి (విష్ణువుకు) లక్ష్మిని (శ్రీని) పత్నులుగా ప్రసాదించెను.
స్వరయా సహ సంభూయ విరించోఽండమజీజనత్ |
బిభేద భగవాన్ రుద్రస్తద్గౌర్యా సహ వీర్యవాన్ || ౨౬ ||
బ్రహ్మ (విరించః) తన శక్తురాలైన సరస్వతితో కూడి బ్రహ్మాండమును సృష్టించెను. వీర్యవంతుడైన భగవాన్ రుద్రుడు గౌరితో కలిసి ఆ అండమును భేదించెను (సృష్టి కార్యం కోసం దానిని విడగొట్టెను).
అండమధ్యే ప్రధానాది కార్యజాతమభూన్నృప |
మహాభూతాత్మకం సర్వం జగత్ స్థావరజంగమమ్ || ౨౭ ||
ఓ రాజా! ఆ అండము మధ్యలో ప్రధానాది కార్యములు (సృష్టికి కావలసిన మూలతత్త్వాలు), పంచ మహాభూతాలు (భూమి, ఆకాశం, నీరు, గాలి, అగ్ని) మరియు చరాచర జగత్తు (స్థావర జంగమమ్) అంతా ఆవిర్భవించెను.
పుపోష పాలయామాస తల్లక్ష్మ్యా సహ కేశవః |
మహాలక్ష్మీరేవమజా రాజన్ సర్వేశ్వరేశ్వరీ || ౨౮ ||
శ్రీమహావిష్ణువు (కేశవః) తన శక్తి అయిన లక్ష్మితో కలిసి ఆ జగత్తును పోషించి, పాలించెను. ఓ రాజా! ఈ విధంగా మహాలక్ష్మియే జన్మ లేనిది (అజా), సకల దేవతలకు అధిదేవత (సర్వేశ్వరేశ్వరీ).
నిరాకారా చ సాకారా సైవ నానాభిధానభృత్ |
నామాంతరైర్నిరూప్యైషా నామ్నా నాన్యేన కేనచిత్ || ౨౯ ||
ఆమెయే నిరాకారము మరియు సాకారము. ఆమెయే అనేక నామములను ధరిస్తుంది. ఆమెను వివిధ నామములతో పిలిచినప్పటికీ, వాస్తవానికి ఆమె వర్ణనాతీతురాలు (మరే ఇతర నామముతో ఆమెను పూర్తిగా నిర్వచించలేము).
ఇతి ప్రాధానికం రహస్యం సంపూర్ణమ్ |
గమనిక: పైన ఇవ్వబడిన స్తోత్రము (శ్లోకాలు మాత్రమే), ఈ క్రింది పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.
శ్రీ దుర్గా స్తోత్రనిధి
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
సంపూర్ణ శ్రీ దుర్గా సప్తశతీ చూడండి.
మా తదుపరి ప్రచురణ: తెలుగు తాత్పర్యాలతో "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి" పుస్తకము ముద్రించుటకు ఆలోచన చేయుచున్నాము.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.