Read in తెలుగు / ಕನ್ನಡ / தமிழ் / देवनागरी / English (IAST)
[గమనిక: ఈ అధ్యాయం (శ్లోకాలు మాత్రమే) “శ్రీ దుర్గా స్తోత్రనిధి” పారాయణ గ్రంథములో కూడా ఉన్నది. Click here to buy.]
|| ఓం ||
రాజోవాచ || ౧ ||
విచిత్రమిదమాఖ్యాతం భగవన్ భవతా మమ |
దేవ్యాశ్చరితమాహాత్మ్యం రక్తబీజవధాశ్రితమ్ || ౨ ||
సురథ మహారాజు ఇట్లు పలికెను: “ఓ భగవాన్! (మేధా మునిని ఉద్దేశించి), రక్తబీజ వధకు సంబంధించిన దేవి యొక్క ఈ విచిత్రమైన (విచిత్రమ్), మహిమాన్వితమైన చరిత్రను (చరితమాహాత్మ్యం) మీరు నాకు వివరించారు.”
భూయశ్చేచ్ఛామ్యహం శ్రోతుం రక్తబీజే నిపాతితే |
చకార శుంభో యత్కర్మ నిశుంభశ్చాతికోపనః || ౩ ||
“రక్తబీజుడు సంహరింపబడిన తర్వాత, అత్యంత కోపము గల (అతికోపనః) శుంభ నిశుంభులు ఏమి చేశారో, ఆ వృత్తాంతాన్ని నేను మరల (భూయః) వినాలని కోరుకుంటున్నాను (ఇచ్ఛామి).”
ఋషిరువాచ || ౪ ||
చకార కోపమతులం రక్తబీజే నిపాతితే |
శుంభాసురో నిశుంభశ్చ హతేష్వన్యేషు చాహవే || ౫ ||
మేధా ముని ఇట్లు పలికెను: యుద్ధంలో రక్తబీజుడు మరియు ఇతర రాక్షసులు హతమవ్వడం చూసి, శుంభ నిశుంభులకు సాటిలేని కోపం (కోపమతులం) కలిగెను.
హన్యమానం మహాసైన్యం విలోక్యామర్షముద్వహన్ |
అభ్యధావన్నిశుంభోఽథ ముఖ్యయాసురసేనయా || ౬ ||
తన మహా సైన్యం (మహాసైన్యం) నాశనమవ్వడం చూసి, ఓర్చుకోలేని పగతో (అమర్షముద్వహన్) నిశుంభుడు తన ముఖ్యమైన రాక్షస సేనతో (ముఖ్యయాసురసేనయా) దేవిపైకి దూసుకువచ్చెను (అభ్యధావత్).
తస్యాగ్రతస్తథా పృష్ఠే పార్శ్వయోశ్చ మహాసురాః |
సందష్టౌష్ఠపుటాః క్రుద్ధా హంతుం దేవీముపాయయుః || ౭ ||
అతని ముందు, వెనుక, పక్కల కూడా క్రోధావేశంతో తమ పెదవులను కొరుకుతూ (సందష్టౌష్ఠపుటాః) ఉన్న మహాసురులు దేవిని సంహరించడానికి వచ్చారు (ఉపాయయుః).
ఆజగామ మహావీర్యః శుంభోఽపి స్వబలైర్వృతః |
నిహంతుం చండికాం కోపాత్ కృత్వా యుద్ధం తు మాతృభిః || ౮ ||
మహావీరుడైన శుంభుడు (శుంభః) కూడా తన బలగాలతో కూడి, మాతృగణముతో యుద్ధం చేస్తూ, చండికా దేవిని అంతం చేయాలనే కోపంతో అక్కడికి చేరుకున్నాడు (ఆజగామ).
తతో యుద్ధమతీవాసీద్దేవ్యాః శుంభనిశుంభయోః |
శరవర్షమతీవోగ్రం మేఘయోరివ వర్షతోః || ౯ ||
అప్పుడు దేవికి మరియు శుంభ నిశుంభులకు మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం (యుద్ధమతీవాసీత్) జరిగినది. ఆ యుద్ధం, రెండు మేఘాలు ధారగా వర్షం కురిపించినట్లుగా, అత్యంత ఉగ్రమైన బాణ వర్షములతో (శరవర్షమతీవోగ్రం) సాగెను.
చిచ్ఛేదాస్తాంఛరాంస్తాభ్యాం చండికా స్వశరోత్కరైః |
తాడయామాస చాంగేషు శస్త్రౌఘైరసురేశ్వరౌ || ౧౦ ||
చండికా దేవి తన బాణ సమూహములతో (స్వశరోత్కరైః) వారు ప్రయోగించిన అస్త్రాలను, బాణాలను ముక్కలు చేసెను (చిచ్ఛేద). అంతేకాక, తన శస్త్రాల సమూహముతో ఆ అసురేశ్వరుల అవయవాల మీద (అంగేషు) కొట్టినది.
నిశుంభో నిశితం ఖడ్గం చర్మ చాదాయ సుప్రభమ్ |
అతాడయన్మూర్ధ్ని సింహం దేవ్యా వాహనముత్తమమ్ || ౧౧ ||
నిశుంభుడు తన పదునైన ఖడ్గమును (నిశితం ఖడ్గం) మరియు ప్రకాశవంతమైన డాలును (చర్మ చాదాయ సుప్రభమ్) ధరించి, దేవి యొక్క శ్రేష్ఠమైన వాహనమైన సింహము యొక్క తల మీద (మూర్ధ్ని సింహం) కొట్టెను (అతాడయన్).
తాడితే వాహనే దేవీ క్షురప్రేణాసిముత్తమమ్ |
నిశుంభస్యాశు చిచ్ఛేద చర్మ చాప్యష్టచంద్రకమ్ || ౧౨ ||
తన వాహనము కొట్టబడగానే, దేవి ‘క్షురప్రము’ (క్షురప్రేణ) అనబడే పదునైన బాణముతో నిశుంభుని యొక్క శ్రేష్ఠమైన ఖడ్గమును (అసిముత్తమమ్) మరియు ఎనిమిది చంద్రుల ఆకృతులు గల అతని డాలును (చర్మ చాప్యష్టచంద్రకమ్) ముక్కలు చేసెను (చిచ్ఛేద).
ఛిన్నే చర్మణి ఖడ్గే చ శక్తిం చిక్షేప సోఽసురః |
తామప్యస్య ద్విధా చక్రే చక్రేణాభిముఖాగతామ్ || ౧౩ ||
డాలు, ఖడ్గము ముక్కలు కాగానే, ఆ అసురుడు దేవిపైకి శక్తి (శక్తిం) అనే ఆయుధాన్ని విసిరెను (చిక్షేప). తన వైపుకు వస్తున్న ఆ ఆయుధాన్ని కూడా దేవి తన చక్రముతో (చక్రేణ) రెండు ముక్కలుగా ఖండించెను (ద్విధా చక్రే).
కోపాధ్మాతో నిశుంభోఽథ శూలం జగ్రాహ దానవః |
ఆయాంతం ముష్టిపాతేన దేవీ తచ్చాప్యచూర్ణయత్ || ౧౪ ||
అప్పుడు ఆ దానవుడైన నిశుంభుడు కోపంతో ఊగిపోతూ ఒక శూలమును (శూలం) చేతబూనెను. అది తనపైకి వస్తుండగా దేవి తన పిడికిలి దెబ్బతో (ముష్టిపాతేన) ఆ శూలాన్ని కూడా పిండిపిండి చేసెను (అచూర్ణయత్).
ఆవిధ్యాథ గదాం సోఽపి చిక్షేప చండికాం ప్రతి |
సాపి దేవ్యా త్రిశూలేన భిన్నా భస్మత్వమాగతా || ౧౫ ||
ఆ తర్వాత నిశుంభుడు ఒక గదను (గదామ్) వేగంగా తిప్పుతూ చండికా దేవిపైకి విసిరెను. ఆ గద కూడా దేవి యొక్క త్రిశూలము (త్రిశూలేన) తగలగానే విరిగి భస్మమైపోయినది (భస్మత్వమాగతా).
తతః పరశుహస్తం తమాయాంతం దైత్యపుంగవమ్ |
ఆహత్య దేవీ బాణౌఘైరపాతయత భూతలే || ౧౬ ||
పిదప గొడ్డలిని చేతబూని (పరశుహస్తం) తనపైకి వస్తున్న ఆ దైత్యశ్రేష్ఠుని దేవి తన బాణ సమూహములతో (బాణౌఘైః) కొట్టి నేలకూల్చెను (అపాతయత భూతలే).
తస్మిన్నిపతితే భూమౌ నిశుంభే భీమవిక్రమే |
భ్రాతర్యతీవ సంక్రుద్ధః ప్రయయౌ హంతుమంబికామ్ || ౧౭ ||
భయంకరమైన పరాక్రమవంతుడైన తన సోదరుడు నిశుంభుడు (నిశుంభే భీమవిక్రమే) నేలకూలడం చూసి, శుంభుడు (భ్రాతరి) అమితమైన కోపంతో అంబికను సంహరించడానికి బయలుదేరెను (ప్రయయౌ).
స రథస్థస్తథాత్యుచ్చైర్గృహీతపరమాయుధైః |
భుజైరష్టాభిరతులైర్వ్యాప్యాశేషం బభౌ నభః || ౧౮ ||
రథముపై కూర్చున్న ఆ శుంభుడు, తన సాటిలేని ఎనిమిది భుజములతో (భుజైరష్టాభిః) గొప్ప ఆయుధాలను ధరించి, ఆకాశమంతటా వ్యాపించి (వ్యాప్యాశేషం) ప్రకాశించెను.
తమాయాంతం సమాలోక్య దేవీ శంఖమవాదయత్ |
జ్యాశబ్దం చాపి ధనుషశ్చకారాతీవ దుఃసహమ్ || ౧౯ ||
అతను రావడం చూసి దేవి తన శంఖమును పూరించెను (శంఖమవాదయత్). అలాగే తన ధనుస్సు యొక్క నారిని లాగి అత్యంత దుర్భరమైన శబ్దమును (జ్యాశబ్దం… దుఃసహమ్) చేసెను.
పూరయామాస కకుభో నిజఘంటాస్వనేన చ |
సమస్తదైత్యసైన్యానాం తేజోవధవిధాయినా || ౨౦ ||
సమస్త రాక్షస సైన్యాల తేజస్సును హరించే (తేజోవధవిధాయినా) తన గంటానాదముతో (నిజఘంటాస్వనేన) ఆమె దిక్కులన్నింటినీ నింపివేసెను (పూరయామాస కకుభో).
తతః సింహో మహానాదైస్త్యాజితేభమహామదైః |
పూరయామాస గగనం గాం తథైవ దిశో దశ || ౨౧ ||
ఆ పిమ్మట దేవి వాహనమైన సింహము (సింహః), ఏనుగుల గర్వాన్ని అణచివేసేలా భయంకరంగా గర్జించి (మహానాదైః), ఆకాశమును (గగనం), భూమిని (గాం) మరియు పది దిక్కులను (దశ దిశః) తన నాదముతో నింపివేసెను.
తతః కాలీ సముత్పత్య గగనం క్ష్మామతాడయత్ |
కరాభ్యాం తన్నినాదేన ప్రాక్స్వనాస్తే తిరోహితాః || ౨౨ ||
అప్పుడు కాళికా దేవి (కాలీ) ఆకాశంలోకి ఎగిరి తన రెండు చేతులతో (కరాభ్యాం) భూమిని గట్టిగా చరిచినది (అతాడయత్). ఆ దెబ్బకు పుట్టిన భయంకరమైన ధ్వనిలో అంతకుముందు జరిగిన శబ్దాలన్నీ (ప్రాక్స్వనాస్తే) అంతర్థానమైపోయాయి.
అట్టాట్టహాసమశివం శివదూతీ చకార హ |
తైః శబ్దైరసురాస్త్రేసుః శుంభః కోపం పరం యయౌ || ౨౩ ||
శివదూతీ దేవి (శివదూతీ) రాక్షసులకు అమంగళకరమైన అట్టహాసము (అట్టాట్టహాసమశివమ్) చేసినది. ఆ శబ్దాలకు అసురులు భయపడగా, శుంభుడు (శుంభః) అమితమైన కోపాన్ని (పరం కోపం) పొందెను.
దురాత్మంస్తిష్ఠ తిష్ఠేతి వ్యాజహారాంబికా యదా |
తదా జయేత్యభిహితం దేవైరాకాశసంస్థితైః || ౨౪ ||
అంబికా దేవి శుంభుని చూసి “ఓరి దురాత్ముడా! నిలబడు, నిలబడు (దురాత్మంస్తిష్ఠ తిష్ఠ)” అని గర్జించినప్పుడు, ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలందరూ “నీకు జయము కలుగుగాక (జయ)” అని దీవించిరి.
శుంభేనాగత్య యా శక్తిర్ముక్తా జ్వాలాతిభీషణా |
ఆయాంతీ వహ్నికూటాభా సా నిరస్తా మహోల్కయా || ౨౫ ||
శుంభుడు ప్రయోగించిన అత్యంత భయంకరమైన, మండుతున్న అగ్నిపర్వతం వలె (వహ్నికూటాభా) వస్తున్న శక్తి (శక్తిః) అనే ఆయుధాన్ని, దేవి ఒక పెద్ద ఉల్క వంటి (మహోల్కయా) ఆయుధంతో తిప్పికొట్టెను (నిరస్తా).
సింహనాదేన శుంభస్య వ్యాప్తం లోకత్రయాంతరమ్ |
నిర్ఘాతనిఃస్వనో ఘోరో జితవానవనీపతే || ౨౬ ||
ఓ మహారాజా (అవనీపతే)! శుంభుడు చేసిన భయంకరమైన సింహనాదం ముల్లోకాలను వ్యాపించినది. పిడుగు పడినట్లుగా ఉన్న అతని భీకర గర్జన (నిర్ఘాతనిఃస్వనో ఘోరో) అంతకుముందు ఉన్న శబ్దాలన్నింటినీ మించిపోయినది.
శుంభముక్తాంఛరాన్ దేవీ శుంభస్తత్ప్రహితాంఛరాన్ |
చిచ్ఛేద స్వశరైరుగ్రైః శతశోఽథ సహస్రశః || ౨౭ ||
శుంభుడు ప్రయోగించిన బాణాలను (శరాన్), దేవి తన ఉగ్రమైన బాణాలతో వందలాదిగా, వేలాదిగా (శతశోఽథ సహస్రశః) మధ్యలోనే ఖండించివేసెను (చిచ్ఛేద).
తతః సా చండికా క్రుద్ధా శూలేనాభిజఘాన తమ్ |
స తదాభిహతో భూమౌ మూర్ఛితో నిపపాత హ || ౨౮ ||
అప్పుడు చండికా దేవి అత్యంత కోపముతో (క్రుద్ధా) తన శూలముతో (శూలేన) శుంభుని కొట్టెను. ఆ దెబ్బకు శుంభుడు మూర్ఛపోయి (మూర్ఛితో) నేల మీద పడిపోయెను (నిపపాత).
తతో నిశుంభః సంప్రాప్య చేతనామాత్తకార్ముకః |
ఆజఘాన శరైర్దేవీం కాలీం కేసరిణం తథా || ౨౯ ||
ఆ సమయంలో, అంతకుముందు పడిపోయిన నిశుంభుడు (నిశుంభః) స్పృహలోకి వచ్చి (చేతనామాప్య), విల్లు ధరించి బాణాలతో దేవిని, కాళికను మరియు సింహాన్ని కొట్టెను (ఆజఘాన).
పునశ్చ కృత్వా బాహూనామయుతం దనుజేశ్వరః |
చక్రాయుధేన దితిజశ్ఛాదయామాస చండికామ్ || ౩౦ ||
ఆ రాక్షస రాజు (దనుజేశ్వరః) మరల తన మాయాశక్తితో పదివేల బాహువులను (బాహూనామయుతం) సృష్టించుకొని, చక్రాయుధాలతో (చక్రాయుధేన) చండికా దేవిని ముంచెత్తెను (ఛాదయామాస).
తతో భగవతీ క్రుద్ధా దుర్గా దుర్గార్తినాశినీ |
చిచ్ఛేద తాని చక్రాణి స్వశరైః సాయకాంశ్చ తాన్ || ౩౧ ||
అప్పుడు దుఃఖాలను హరించే భగవతి దుర్గాదేవి (భగవతీ దుర్గా దుర్గార్తినాశినీ) అమితమైన కోపంతో, తన బాణములతో నిశుంభుడు ప్రయోగించిన ఆ చక్రములను (చక్రాణి) మరియు బాణములను (సాయకాన్) ముక్కలు చేసెను (చిచ్ఛేద).
తతో నిశుంభో వేగేన గదామాదాయ చండికామ్ |
అభ్యధావత వై హంతుం దైత్యసైన్యసమావృతః || ౩౨ ||
పిదప నిశుంభుడు (నిశుంభః) తన రాక్షస సైన్యంతో కూడి, చండికా దేవిని సంహరించడానికి ఒక గదను పట్టుకొని (గదామాదాయ) వేగంగా ఆమెపైకి దూసుకువచ్చెను (అభ్యధావత).
తస్యాపతత ఏవాశు గదాం చిచ్ఛేద చండికా |
ఖడ్గేన శితధారేణ స చ శూలం సమాదదే || ౩౩ ||
తనపైకి వస్తున్న అతని గదను (గదామ్) చండిక తన పదునైన ఖడ్గముతో (ఖడ్గేన శితధారేణ) వెంటనే ఖండించెను (చిచ్ఛేద). అప్పుడు నిశుంభుడు ఒక శూలమును (శూలమ్) చేతబూనెను.
శూలహస్తం సమాయాంతం నిశుంభమమరార్దనమ్ |
హృది వివ్యాధ శూలేన వేగావిద్ధేన చండికా || ౩౪ ||
దేవతలను పీడించేవాడు, చేతిలో శూలము ధరించి వస్తున్నవాడు అయిన ఆ నిశుంభుని యొక్క హృదయమును (హృది), చండిక తన శూలమును వేగంగా విసిరి చీల్చివేసెను (వివ్యాధ).
భిన్నస్య తస్య శూలేన హృదయాన్నిఃసృతోఽపరః |
మహాబలో మహావీర్యస్తిష్ఠేతి పురుషో వదన్ || ౩౫ ||
శూలముతో హృదయము చీల్చబడగా, అతని శరీరం నుండి మరొక పురుషుడు (అపరః పురుషః) అత్యంత బలపరాక్రమములతో “నిలువుము (తిష్ఠ)” అని గర్జిస్తూ బయటకు వచ్చెను (నిఃసృతః).
తస్య నిష్క్రామతో దేవీ ప్రహస్య స్వనవత్తతః |
శిరశ్చిచ్ఛేద ఖడ్గేన తతోఽసావపతద్భువి || ౩౬ ||
అలా బయటకు వస్తున్న ఆ పురుషుని చూసి దేవి పెద్దగా నవ్వి (ప్రహస్య స్వనవత్), తన ఖడ్గముతో అతని శిరస్సును ఖండించెను (శిరశ్చిచ్ఛేద). దానితో అతడు నేలమీద కూలిపోయెను (అపతద్భువి).
తతః సింహశ్చఖాదోగ్రదంష్ట్రాక్షుణ్ణశిరోధరాన్ |
అసురాంస్తాంస్తథా కాలీ శివదూతీ తథాపరాన్ || ౩౭ ||
అప్పుడు దేవి వాహనమైన సింహం (సింహః) తన భయంకరమైన కోరలతో రాక్షసుల మెడలను కొరికి భక్షించెను (చఖాద). కాళికా దేవి (కాలీ) మరియు శివదూతి (శివదూతీ) కూడా మిగిలిన అసురులను సంహరించసాగిరి.
కౌమారీశక్తినిర్భిన్నాః కేచిన్నేశుర్మహాసురాః |
బ్రహ్మాణీమంత్రపూతేన తోయేనాన్యే నిరాకృతాః || ౩౮ ||
కొందరు మహాసురులు కౌమారీ దేవి (కౌమారీ) శక్తి ఆయుధము చేత చీల్చబడి నశించిరి. మరికొందరు బ్రహ్మాణీ దేవి (బ్రహ్మాణీ) మంత్రపూతమైన కమండల జలము (తోయేన) చల్లబడటంతో శక్తిహీనులై నశించిరి (నిరాకృతాః).
మాహేశ్వరీత్రిశూలేన భిన్నాః పేతుస్తథాపరే |
వారాహీతుండఘాతేన కేచిచ్చూర్ణీకృతా భువి || ౩౯ ||
ఇంకొందరు మాహేశ్వరి (మాహేశ్వరీ) త్రిశూలముతో చీల్చబడి పడిపోయారు. కొందరు వారాహీ దేవి (వారాహీ) మూతి దెబ్బలకు పిండిపిండి అయిపోయారు (చూర్ణీకృతాః).
ఖండఖండం చ చక్రేణ వైష్ణవ్యా దానవాః కృతాః |
వజ్రేణ చైంద్రీహస్తాగ్రవిముక్తేన తథాఽపరే || ౪౦ ||
దానవులు వైష్ణవీ దేవి (వైష్ణవ్యా) చక్రముచేత ముక్కలు ముక్కలుగా (ఖండఖండం) చేయబడ్డారు. మరికొందరు ఐంద్రీ దేవి (ఐంద్రీ) చేతి నుండి విడవబడిన వజ్రాయుధము (వజ్రేణ) చేత హతమయ్యారు.
కేచిద్వినేశురసురాః కేచిన్నష్టా మహాహవాత్ |
భక్షితాశ్చాపరే కాలీశివదూతీమృగాధిపైః || ౪౧ ||
ఈ విధంగా కొందరు అసురులు యుద్ధంలో నశించగా, మరికొందరు భయంతో పారిపోయారు (నష్టాః). ఇంకొందరు కాళీ, శివదూతి మరియు దేవి వాహనమైన సింహం (మృగాధిపైః) చేత భక్షింపబడ్డారు (భక్షితాశ్చ).
|| ఓం ||
ఇతి శ్రీమార్కండేయపురాణే సావర్ణికే మన్వంతరే దేవీమాహాత్మ్యే నిశుంభవధో నామ నవమోఽధ్యాయః || ౯ ||
(ఉవాచమంత్రాః – ౨, శ్లోకమంత్రాః – ౩౯, ఏవం – ౪౧, ఏవమాదితః – ౫౪౩)
గమనిక: పైన ఇవ్వబడిన శ్రీచండీ సప్తశతిలోని అధ్యాయం (శ్లోకాలు మాత్రమే), ఈ క్రింది పుస్తకములో కూడా ఉన్నది.
శ్రీ దుర్గా స్తోత్రనిధి
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
సంపూర్ణ శ్రీ దుర్గా సప్తశతీ చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.