Read in తెలుగు
// శ్లోకాలు – తాత్పర్యం //
(అప్పయ దీక్షిత విరచితమైన ఈ “శ్రీ గంగాధర స్తోత్రం” పరమశివుని కారుణ్యానికి, ఆర్తత్రాణ పరాయణత్వానికి (కష్టాల్లో ఉన్నవారిని రక్షించే గుణం) నిదర్శనం. ప్రతి శ్లోకం చివర “గంగాధరో మే గతిః” (ఆ గంగాధరుడే నాకు దిక్కు) అనే శరణాగతి కనిపిస్తుంది.)
క్షీరాంభోనిధిమంథనోద్భవవిషాత్ సందహ్యమానాన్ సురాన్
బ్రహ్మాదీనవలోక్య యః కరుణయా హాలాహలాఖ్యం విషమ్ |
నిఃశంకం నిజలీలయా కవలయన్లోకానురక్షాదరా-
-దార్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ గంగాధరో మే గతిః || ౧ ||
పాల సముద్ర మథనంలో (క్షీరాంభోనిధి-మంథన) పుట్టిన విషం వల్ల (ఉద్భవ-విషాత్) దహించుకుపోతున్న (సందహ్యమానాన్) బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలను (సురాన్ బ్రహ్మాదీన్) చూసి (అవలోక్య), లోకాలను రక్షించాలనే ఆదరంతో (లోకానురక్షా-ఆదరాత్), ఎవడైతే (యః) కరుణతో (కరుణయా) హాలాహలమనే విషాన్ని (హాలాహల-ఆఖ్యం విషమ్) తన లీలగా (నిజలీలయా) నిశ్శంకగా (నిఃశంకం) మ్రింగివేసాడో (కవలయన్), అట్టి ఆర్తత్రాణ పరాయణుడైన (ఆర్తత్రాణపరాయణః) భగవంతుడు గంగాధరుడే (స భగవాన్ గంగాధరః) నాకు గతి (మే గతిః).
క్షీరం స్వాదు నిపీయ మాతులగృహే గత్వా స్వకీయం గృహం
క్షీరాలాభవశేన ఖిన్నమనసే ఘోరం తపః కుర్వతే |
కారుణ్యాదుపమన్యవే నిరవధిం క్షీరాంబుధిం దత్తవాన్
ఆర్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ గంగాధరో మే గతిః || ౨ ||
మేనమామ ఇంట్లో (మాతులగృహే) రుచికరమైన పాలు త్రాగి (క్షీరం స్వాదు నిపీయ), తన ఇంటికి వచ్చాక (స్వకీయం గృహం గత్వా) పాలు లభించనందున (క్షీర-అలాభ-వశేన) దుఃఖిస్తూ (ఖిన్నమనసే) ఘోరమైన తపస్సు చేస్తున్న (ఘోరం తపః కుర్వతే) ఉపమన్యువుపై (ఉపమన్యవే) కరుణతో (కారుణ్యాత్) అంతులేని పాలసముద్రాన్నే ప్రసాదించినవాడో (నిరవధిం క్షీరాంబుధిం దత్తవాన్), అట్టి ఆర్తత్రాణ పరాయణుడైన గంగాధరుడే నాకు గతి.
మృత్యుం వక్షసి తాడయన్ నిజపదధ్యానైకభక్తం మునిం
మార్కండేయమపాలయత్ కరుణయా లింగాద్వినిర్గత్య యః |
నేత్రాంభోజసమర్పణేన హరయేఽభీష్టం రథాంగం దదౌ
ఆర్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ గంగాధరో మే గతిః || ౩ ||
తన పాదాలనే ధ్యానించే భక్తుడైన (నిజపద-ధ్యానైక-భక్తం) మార్కండేయ మునిని (మునిం మార్కండేయమ్) కాపాడటానికి లింగం నుండి ఆవిర్భవించి (లింగాత్-వినిర్గత్య), యముడిని (మృత్యుం) వక్షస్థలంపై తన్ని (వక్షసి తాడయన్) కరుణతో రక్షించాడో, అలాగే తన నేత్రమునే పద్మముగా సమర్పించిన (నేత్ర-అంభోజ-సమర్పణేన) విష్ణుమూర్తికి (హరయే) కోరిన సుదర్శన చక్రాన్ని (అభీష్టం రథాంగం) ఇచ్చాడో, అట్టి గంగాధరుడే నాకు గతి.
వ్యూఢం ద్రోణజయద్రథాదిరథికైః సైన్యం మహత్ కౌరవం
దృష్ట్వా కృష్ణసహాయవంతమపి తం భీతం ప్రపన్నార్తిహా |
పార్థం రక్షితవానమోఘవిషయం దివ్యాస్త్రముద్బోధయన్
ఆర్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ గంగాధరో మే గతిః || ౪ ||
ద్రోణ, జయద్రథాది మహావీరులతో కూడిన (ద్రోణ-జయద్రథాది-రథికైః) పెద్ద కౌరవ సైన్యాన్ని చూసి (దృష్ట్వా సైన్యం మహత్ కౌరవం), కృష్ణుడు తోడున్నప్పటికీ (కృష్ణ-సహాయవంతమ్-అపి) భయపడినవాడై (భీతం) శరణువేడిన అర్జునుడిని (పార్థం) రక్షించి, ఎదురులేని దివ్య అస్త్రాన్ని (పాశుపతం) ప్రసాదించాడో (దివ్యాస్త్రమ్-ఉద్బోధయన్), అట్టి గంగాధరుడే నాకు గతి.
బాలం శైవకులోద్భవం పరిహసత్ స్వజ్ఞాతిపక్షాకులం
ఖిద్యంతం తవ మూర్ధ్ని పుష్పనిచయం దాతుం సముద్యత్కరమ్ |
దృష్ట్వాఽఽనమ్య విరించిరమ్యనగరే పూజాం త్వదీయం భజన్
ఆర్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ గంగాధరో మే గతిః || ౫ ||
శైవ కులంలో పుట్టి, జ్ఞాతుల (బంధువుల) పరిహాసానికి గురై దుఃఖిస్తున్న ఒక బాలుడు, నీ శిరస్సుపై పువ్వులు ఉంచడానికి చేతులు ఎత్తగా చూసి, బ్రహ్మదేవుడు నిర్మించిన నగరంలో (విరించి-రమ్య-నగరే) నీ పూజను పొందే భాగ్యాన్ని ఎవడైతే ఇచ్చాడో, అట్టి గంగాధరుడే నాకు గతి.
సంత్రస్తేషు పురా సురాసురభయాదింద్రాదిబృందారకే-
-ఽశ్వారూఢో ధరణీరథం శ్రుతిహయం కృత్వా మురారిం శరమ్ |
రక్షన్ యః కృపయా సమస్తవిబుధాన్ జిత్వా పురారీన్ క్షణాత్
ఆర్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ గంగాధరో మే గతిః || ౬ ||
పూర్వం అసురుల భయంతో వణికిపోతున్న (సంత్రస్తేషు) ఇంద్రాది దేవతలను రక్షించడానికి, భూమినే రథముగా (ధరణీరథం), వేదాలనే గుర్రాలుగా (శ్రుతిహయం), విష్ణువునే బాణముగా (మురారిం శరమ్) చేసుకొని, యుద్ధంలో త్రిపురాసురులను (పురారీన్) క్షణంలో జయించి దేవతలను కాపాడాడో, అట్టి గంగాధరుడే నాకు గతి.
శ్రౌతస్మార్తపథే పరాఙ్ముఖమపి ప్రోద్యన్మహాపాతకం
విశ్వాతీతమపి త్వమేవ గతిరిత్యాలాపయంతం సకృత్ |
రక్షన్ యః కరుణాపయోనిధిరితి ప్రాప్తప్రసిద్ధిః పురా
ఆర్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ గంగాధరో మే గతిః || ౭ ||
శాస్త్ర మార్గానికి వ్యతిరేకియై (పరాఙ్ముఖమ్-అపి) గొప్ప పాపాలు చేసినవాడైనప్పటికీ, “నీవే నా గతి” (త్వమేవ గతిః) అని ఒక్కసారి పలికినంత మాత్రాన (ఆలాపయంతం సకృత్), కరుణా సముద్రుడనే ప్రసిద్ధిని కాపాడుకుంటూ ఎవడైతే రక్షించాడో, అట్టి గంగాధరుడే నాకు గతి.
గాంగం వేగమవాప్య మాన్యవిబుధైః సోఢుం పురా యాచితో
దృష్ట్వా భక్తభగీరథేన వినతో రుద్రో జటామండలే |
కారుణ్యాదవనీతలే సురనదీమాపూరయత్ పావనీం
ఆర్తత్రాణపరాయణః స భగవాన్ గంగాధరో మే గతిః || ౮ ||
గంగ యొక్క వేగాన్ని (గాంగం వేగం) భరించమని దేవతలు వేడుకోగా, భక్తుడైన భగీరథుని ప్రార్థన మన్నించి (భక్త-భగీరథేన వినతో), తన జటాజూటంలో (జటామండలే) గంగను ధరించి, కరుణతో భూతలానికి పవిత్ర నదిగా విడిచిపెట్టాడో (అవనీతలే సురనదీం ఆపూరయత్), అట్టి ఆర్తత్రాణ పరాయణుడైన గంగాధరుడే నాకు గతి.
ఇతి శ్రీమదప్పయదీక్షితవిరచితం శ్రీ గంగాధర స్తోత్రమ్ |
మరిన్ని శ్రీ శివ స్తోత్రాలు చూడండి.
మా ప్రచురణ: "శ్రీ బగళాముఖీ స్తోత్రనిధి (తాత్పర్య సహితం)" ప్రింటింగు పూర్తి అయి కొనుగోలుకు సిద్ధంగా ఉంది.
స్తోత్రనిధి (తెలుగు) వాట్సాప్ ఛానల్ : మా తెలుగు వాట్సాప్ ఛానల్ ని ఫాలో చేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
Support this Dharma Karya : If you find value in the Stotranidhi collection, please consider supporting this work. You can make a contribution through these links - PhonePe/GooglePay/BHIM (within India) or Paypal (outside India)
Buy Prabhata Stotranidhi Book: A single book with important stotras of Devatas is available in 4 languages - "తెలుగు" , "ಕನ್ನಡ" , "देवनागरि" , "English (IAST)".
విప్రులకు, ద్విజులకు విజ్ఞప్తి : మంత్ర అనుష్ఠానం లేక నేటి కాలంలో ధర్మాచరణ క్షీణిస్తూ ఉన్నది. దయచేసి మీకు ఉపదేశం ఉన్న మంత్రం కనీసం లక్ష జపం చేయండి. మీకు అతిదగ్గరలో ఉన్న దేవాలయానికి ప్రతిరోజూ వెళ్ళి అక్కడి దేవత మంత్రాన్ని కనీసం 108 జపంచేసి, ఆ దేవత బలాన్ని వృద్ధి చేయండి. దేవత అనుగ్రహం ఉంటేనే ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం వర్ధిల్లుతుంది.
Important message to Dharmikas : Please visit your nearest Devalayam and chant mantra of that Devata atleast 108 times daily in that temple. When Devata becomes powerful, it will automatically protect Dharma.
Chant other stotras in తెలుగు, ಕನ್ನಡ, தமிழ், देवनागरी, english.
Did you see any mistake/variation in the content above? Click here to report mistakes and corrections in Stotranidhi content.